नेपाली कथा – कर्णेल सापको कुकुर बौलाएछ

एक दिन कर्णेल जङ्गध्वज राणाको जर्मन शेफर्ड जातको लाइका कुकुर एक्कासी बौलाएछ । नत्र कहिल्यै उत्तेजित नहुने भद्र स्वभावको कुकुर आफ्नै मालिक्नी डल्फिन बेबीलाई बलात्कार गर्न किन जाइलाग्थ्यो र यो सबैका लागि अनौठो लाग्दै कुरा भएन र तर जति आश्चर्य लागे पनि कुरो चाहीं पक्कै हो । यस कुराका साक्षी डल्फिन बेबीका बाबु-आमा खुदै छन् । अझ उसकै भाइ टाइसन राणा र घरका अरु धाई सुसारे नोकर चाकर पनि छन् । एक साँझ ड्यूटीबाट फर्केर घरभित्र पस्तापस्तै आफ्नी किशोरी छोरी डल्फिन बेबीलाई आफ्नै घरको डाँगोले बलात्कार गर्न खोजेको देखेर कर्णेल राणाको आश्चर्य साथै रिसको सीमा रहेन । उनको खान्दानी राणा क्रोध चरम विन्दुमा पुग्यो । के यो डाँगो-लाइका बौलाएछ कर्णेलको हात आफ्नो कम्मरमा छालाको दापमा झुण्डिएको रिभल्बरमा पर्‍यो । उनले यता उति केही नसोची त्यो रिभल्बर झिकेर गोली ठोकिदिए – “ठाइँ ….. ठाइँ ….. ठाइँ ” घरभरि खैला बैला मच्चियो – “लाइका बौलाएछ । कर्सापले त्यसलाई गोली मारिबक्स्यो ।” आफ्नी छोरीलाई बलात्कार गर्न खोज्ने त्यो कुकुरलाई गोली ठोक्नु एउटा खान्दानी फौजीका लागि अस्वाभाविक पनि त थिएन । मालिक मालिक्नी खास गरी डल्फिन बेबीकै अत्यन्त प्यारो लाइका कुकुर ऐया पनि भन्न नपाइ ठहरै भयो !

लाइका – यो जर्मन शेर्फड जातिको सुन्दर कुकुर कर्णेललाई त्यति बेलाको जर्मन राजदूतले दिएको थियो । अझ कर्णेललाई पनि होइन बेबी डल्फिन राणालाई उपहारमा दिएको । त्यतिखेर नेपालमा जर्मन राजदूतावास थिएन भारतकै लागि नियुक्त जर्मन राजदूत दिल्लीमै बसेर नेपालको मामिला पनि हेर्थ्यो । कहिले काहीं त्यस्तै राजकीय समारोह पर्दा मात्र नेपाल आउँथ्यो । एक पल्ट त्यस्तै एउटा समारोहमा ऊ नेपाल निम्त्याइएको थियो र परिवार सहित ऊ आएको थियो । अनि नेपाल बसुञ्जेल उसका लागि आवास प्रवन्ध मिलाउनेमा कर्णेल जङ्गध्वज राणा खटिएका थिए । उनको प्रबन्धबाट राजदूत हाइनरिख डेम्लर र श्रीमती मार्गारेट हेम्लर बडो प्रभावित भएका थिए । उनीहरूको नेपाल बसुञ्जेलको अन्तरालमा निकै राम्रो सम्बन्ध बनेको थियो । श्रीमती हेम्लर उनीहरूलाई बराबर चियापानमा बोलाउने गर्दथिन् । आमाबाबुको साथमा नौ दश वर्षी छोरी बेबी डल्फिन राणा पनि जाने गर्थी । बडा बडा निर्दोष आँखा, गोरो रोगनमा कालो घना कपाल, हिस्सी परेको निश्चल अनुहार ! उसलाई देख्ता डल्फिन माछाको हर्दम हाँसिरहेझैं निश्चल अनुहारको संझना आउँथ्यो । त्यसैले उसको नाउँ नै डल्फिन राखेका थिए ।

एक दिन यस्तै दोस्रो प्रहरको चियापानको निम्तोमा आमाबाबुका साथमा बेबी डल्फिन राणा पनि गएकी थिई । सकिंदो शरद र शुरु हेमन्त ऋतुको प्यारो मौसम ! उनीहरू अतिथिशालाको सुन्दर बगैंचा रत्न बाग (डाइमन गार्डेन_ को हरियो चौरमा बसेका थिए । हेमन्त ऋतुको शुरु दोस्रो प्रहरको न्यानो घामको सुम्सुम्याइको साथमा रमाइला र मीठा मीठा गफ गर्दै चियाको सुर्को सुर्क्याउदै सवैजना आनन्दको अनुभूति संगालिरहेका थिए । “हाम्रो अब दिल्ली फर्कने दिन आयो के गर्नु, नेपालको यस्तो स्वर्गीय आनन्द, तपाईंहरूको यति आत्मीय साथ छोडेर दिल्लीको त्यो उसिन्ने गर्मी खप्न जाने इच्छा त छैन तर के गर्नु – नोकर भए पछि आफ्नो ड्यूटी त गर्नै पर्‍यो ! ” राजदूत हेम्लरले उदास भएर भन्यो । अझ श्रीमती हेम्लरको उदास अनुहारले लोग्नेलाई भन्दा पनि यहाँको यो आनन्द छोडेर जानु उसलाई पटक्कै मन नभएको कुरा बताइरहेको थियो । तर ऊ पनि लाचार थिई । उसले गुनासोको स्वरमा लोग्नेसँग भनी – “तपाईं एउटा जर्मन दूतावास यहीं बनाउनु पर्छ भनेर सरकारसँग किन सिफारिस गर्नुहुन्न ” । “मैले सिफारिस गर्दैमा हुँदोहो त म सरकारसँग मात्रै किन इश्वरसँग ‘मलाई यही देशमा जन्माइदेऊ’ भन्ने थिएँ ।” – राजदूतले केही ठट्यौलो र केही आकांक्षाको स्वरमा भन्यो । त्यसै बेला उनीहरूकी किशोरी छोरी आएन हेम्लर त्यहाँ आई उसले वगलमा एउटा सानो छाउरो बोकेकी थिई । त्यो सानो छाउरो डल्फिन बेबीलाई देख्ने बित्तिकै सुन्दरी एनीको अँगालोबाट फुत्किएर दगुर्दै डल्फिनको काखमा लुटपुटिन आइ पुग्यो । ऊ डल्फिनको काखमा उफ्र‌दै उसको आँखा, नाक, मुख, गर्दन सबैतिर चुम्मा लिन थाल्यो । डल्फिन पनि उसलाई दुबै हातले च्यापेर आफ्नो छातीमा टास्तै उसको गालामा गाला जोर्दै, सबैतिर चुम्न थाली । त्यो दृश्य कस्तो लाग्थ्यो भने यी दुइ मानव पुत्री र श्वान पुत्रको मिलन अहिलेको मात्र होइन, यो त उनीहरूको जन्म जन्मान्तरको आत्मीय सम्बन्ध हो !

यो अत्यन्त संवेदनशील मिलन दृश्य देखेर राजदूत दम्पति पनि मुग्ध भएका थिए । उनीहरू बहुतै संवेद्य भएका थिए । “बुबा ! यो पप्पी कति राम्रो छ हगि , कति माया लाग्दो । कति डार्लिङ्ग ! ……… बुबा हामीलाई पनि एउटा यस्तै पपी ल्याइदिस्योस् न । है बुबा – है, है !” – बेबी डल्फिन छाउरोलाई त्यसै त्यसै आफूमै लीन गराउँला झैं छातीमा टाँसेर बाबूसँग आग्रह गर्न थालेकी थिई, लाडिन थालेकी थिई । त्यो अत्यन्त भावुक क्रीडा गहिरिएर हेरिरहेको राजदूतले एक्कासी सोध्यो – “नानीलाई पप्पी मन पर्छ Û हो < यो तिमीलाई भयो Û तिमी यसलाई धेरै धेरै माया गर्नु ल । ” “होइन होइन महामहीम (योर एक्सेलेन्सी) त्यसो नगरौं ! यो त यसको बच्कानापन हो, बच्चाको क्षणिक सोख रहर …. नयाँ कुरा देख्यो कि त चाहिहाल्ने । अनि त्यो पाएपछि एक दुइ घण्टा बढीमा एकाध दिनमै बिर्सने; त्यत्तिकै फालिदिने । …महामहीमले यस्तो गर्नु पर्दैन ।” कर्णेलले बडो सङ्कोच मानेर भने । तर राजदूतले बडो आग्रहसँग भन्यो – “न, न, मलाई कुनै बोझ छैन कर्णेल , सङ्कोच नमान्नोस् । यो हाम्रो तर्फबाट छोरीलाई मायाको सानो चिनो ।” “एस् कर्णेल, यो बेबीलाई हाम्रो सानो गिफ्ट (उपहार)” श्रीमती मार्गरेट हेम्लरलेपनि अत्यन्त खुशीको स्वरमा लोग्नेको समर्थन गरिन् । यसरी कर्णेल जङ्गध्वज हमालको घरमा जर्मन शेर्फड जातिको त्यो छाउरो – लाइकाको प्रवेश भयो । त्यसको जर्मन नाउँ त के थियो कुन्नि, तर डल्फिन बेबीले चन्द्र लोकको पहिलो यात्रु कुकुर लाइकाको नाउँ दिएर त्यसको इज्जत गरेकी थिई ।

लाइका कर्णेलको घरमा बेबी डल्फिन राणाकै साथमा अत्यन्त पुल्पुलिएर हुर्कदै बढ्दै अब चार वर्षे कुर्कुरे बैंसको गल्लीमा लर्खराउन थालेको थियो । अनि बेबी डल्फिन पनि बाल्यवयको अन्तिम मोडबाट उतापट्टिको किशोर वय प्रवेशको नौलो फूलबारीमा प्रवेश गर्न तर्खराउन थालेकी थिई । यसरी शिशिरको सँघारबाट वसन्तको पहिलो फूलमा हाँस्न खोजेको कोपिला जस्ती मानव किशोरी र उरण्ठ्यौले बैंसले कुतकुतिएको श्वानपुत्र लाइकाको मितेरी भावना अप्ठेरो गोरेटो हुँदै सँगसँगै हिड्न थालेको थियो । लाइका जवानीको पूर्ण नसामा आँखाभरि के के चाहनाको चमक बोकेर संसारलाई हेर्न थालेको थियो । उसका सम्पूर्ण नसाहरूमा तातो रगत दगुर्न थालेको थियो । त्यसैको गर्मीले उसका सबै अङ्गमा फूर्ति र गति भरिदिएको थियो । तर ऊ घरको चोटा-कोठा, छत बरण्डाको चारकिल्ला नाघेर बाहिर स्वतन्त्र हावामा जान पाउँदैनथ्यो । ऊ सम्भ्रान्त घरको उच्च जातको कुकुर, उसलाई परिवारको सम्भ्रान्त परिवेशबाट बाहिर जान दियो भने उसले गल्लीका खिचाहरूसँग मिसिएर आफ्नो जात फाल्ने जोखिम थियो । त्यतिमात्र होइन बाहिरका ढल रछानमा मिल्किएका सडेका कुहिएका गलेका फोहर विष्टाहरूमा थुतुनु गाडेर पूरै गल्ली खिचाको संस्कार, चरित्र बोक्न सक्थ्यो । त्यसैले उसलाई एक्लै घरबाट बाहिर खुलामा घुम्ने अनुमति थिएन । बाहिर ऊ त्यति बेला मात्र जान पाउँथ्यो, जुन बेला कर्साप बाहिर दौडाहा सौडाहा र लामो ड्यूटीमा हुँदैनथे र घरै हुन्थे । उनी आफू घरै भएको बेलामा भने प्रायः साँझ बिहान ताजा हावा खान (इभनिङ्ग वाक मोर्निङ्ग वाकमा) निस्कन्थे । त्यतिखेर उनी लाइकालाई पनि लिएर जान्थे । कित आफू शिकार गएको बेलामा सँगै लान्थे । तर त्यस बेला पनि ऊ स्वतन्त्र विचरण गर्न भने पाउँदैनथ्यो; साङलाले बाँधिएर घिच्चिएको हुन्थ्यो । त्यसैले बैंसको काउकुतीले कुत्कुतिएर स्वतन्त्र घुम्ने उसको चाहना त्यत्तिकै कुण्ठित हुन्थ्यो । अनि ऊ घर भित्रैको कोठा, चोटा, छत, बरण्डाको सीमित घेरा भित्र उद्विग्न भएर कुइ-कुइं गर्दै छत बरण्डाको एक कुनादेखि अर्को कुनासम्म लरखराइरहन्थ्यो । उसको यो रन्थन्याइ डल्फिन बेबी स्कूलबाट घर फर्केपछि मात्र अलि मत्थर हुन्थ्यो । किन भने ऊ बेबीसँग खेल्न पाउँथ्यो ।

हुन त बेबी बाहिर गएको र कर्णेलको लामो अनुपस्थितिको मौका छोपेर कर्णेल्नी मोनिका राणा पनि उससँग मन बहलाउन र उसको न्यास्रो मेटाउन नखोज्ने होइनन्; उसलाई छातीमा टाँसेर आफ्नो मन भरिको माया पोख्न उनको अन्तरकी बालिकाले जुरमुराउन नखोज्ने त कहाँ हो र < तर कहाँकी ताजा गुनकेशरी बेबी कर्णेल अनि कहाँकी उसकी आमा-ओइलाएको पलाँस जस्ती अधबैंसे पोथी । कुकुर भनेर कहाँ हुन्छ र < ताजा र बासी सुँघ्न सक्ने शक्ति त उसमा पनि त हुन्छ । त्यसैले ऊ मोनिका राणाको बासी अँगालोबाट बलैले फुत्किएर परतिर भाग्दथ्यो । र सकेसम्म ऊ उनको नजिकै पर्दैनथ्यो; तर्केर हिंड्थ्यो । अनि न्यास्रिएझैं एउटा कुनामा गएर टाङ्गमुनि मुन्टो घुसारेर पस्रिइरहन्थ्यो । खान पनि मन गर्दैनथ्यो । अनि बेलुकी डल्फिन बेबी घरफर्के पछि मात्र उसको न्यास्रो मेटिन्थ्यो र उसमा फूर्ति भरिन्थ्यो । अनि ऊ डल्फिनको काखमा चढेर खुशी हुँदै उसलाई झँगेल्न थाल्थ्यो । तर हिजो आज बेबी पनि चाँडो घर आउन्नथी । एस्.एल.सि. परीक्षाले उसको ढोका घच्घच्याउन थालिसकेकोले स्कूलपछि ऊ प्रायः साथीहरू कहाँ सह अध्ययन गर्न जान्थी र राती अबेलै फर्कन्थी । घर आएपछि पनि उसलाई लाइकासँग खेल्ने त्यति फुर्सत हुँदैनथ्यो । उसप्रतिको कर्तव्य ऊ फगत उसका बारेमा खै खबर गरेर मात्र पूरा गर्थी – “लाइका डियर ! मुवाँ ! लाइले खायो के खायो मुवाँ । ” बस् । त्यसपछि ऊ आमाको जवाफलाई सम्म पनि नपर्खिएर आफ्नो पढाइमा लाग्थी । उसको यो व्यवहारले लाइकाको मनमा कस्तो भावना उठ्दो हो त्यो मान्छेले बुझन सक्तैनथ्यो ! अनि उसको उद्विग्नता र अशान्ति बढ्दथ्यो र ऊ रातभर कुइं कुइं कुइंकिदै र भुक्तै रिङरिहन्थ्यो । अनि मान्छेले ठान्थ्यो ऊ आफ्नो श्वान (कुकुर) धर्मको पालना गर्दैछ; मालिकको धनमालको रक्षा गर्न घुमी घुमी भुक्तैछ । शरद-हेमन्तको ऋतु शुरु भएपछि त्यो ठूलो घर (महल) भित्र बन्दी तुल्याइएर एकलो परेको लाइका अब धेरजसो सडकपट्टिको बरण्डाको डण्डीबार (रेलिङ्ग वाल) को टाउकामा अगाडिका दुइ खुट्टाले टेकेर करुण आँखाले एक टकले सडक पारिको बङ्गलाको झयालतिर हेरेर उभिइरहन्थ्यो । ऊ त्यहाँ उभिन पुगेपछि त्यो पल्लो घरको झयालमा पनि त्यस घरकी कुकुर्नी आएर उसैलाई मायालु आँखाले हेरेर उभिन्थी । सडक पारिको यो बङ्गलापनि कर्णेलकै हाराहारीको तर बिग्रिएको खान्दानी बाबुसाहेबको थियो । ‘हिङ्ग नभए पनि हिङ्ग बाँधेको टालो त छ ए’ भन्ने उखानलाई चरितार्थ गर्दै बाबुसाहेवले आफ्नो पुर्ख्यौली शोख पालेकै थिए – एउटी बैंसालु बेलाइती कुकुर्नीका रूपमा । लाइका आफ्नो एकलोपनको न्यास्रो मेटाउन (कि आफ्नो अतृप्त वासनालाई मानसिक तृप्ति दिलाउन ) त्यससँग मूक प्रणययाचना गरिरहन्थ्यो । तर उसको यो तृप्ति धेरै बेर रहन पाउन्नथ्यो । एउटी तरुनी आइमाई आएर उसकी प्रेयसी (शायद) लाई तानेर (कहिले कहीं बोकेर पनि) भित्रतिर लान्थी । अनि त लाइकाको विक्षोभ झन अकासिन्थ्यो र ऊ भाउन्नाएझैं टप (छत) र वरण्डामा रिङ्न थाल्थ्यो ।

रिङ्दा रिङ्दै ऊ फेरि रेलिङ्गको अन्तरबाट टाउको छिराएर तल सडकमा हेर्न थाल्थ्यो । त्यो इलाका आवासीय भएकोले सवारीको आऊ जाऊ त्यति साह्रो हुदैनथ्यो, खालि फाट्फुट् सबारी देखिन्थे सडकमा । बरु त्यहाँको सामान्य दृश्य भनेको गति छाडेरै आपसमा लठारिएर हिंडेका एकआध कुकुरे बैंसका ठिटा-ठिटीका जोडी र हेमन्त ऋतुका गल्ली खिचाका जोडी मात्र हुन्थे । यो दृश्यले लाइकाको उत्तेजनामा घिऊ थप्ने काम गर्थ्यो शायद ! उसको भुकाइ पनि आक्रामक हुन्थ्यो र चेष्टा पनि । अगि पछि आइरहने र राम्ररी चिनिएको मानिसलाई पनि ऊ झम्टन पुग्थ्यो । त्यसैले मानिसहरू त्यो घरमा आउँदा निकै होस गरेर मात्र आउँथे । बेबी सँगै प्रायः त्यहाँ आइरहने उसकी घनिष्ठतम संगिनी रेजिनालाई पनि उसले एक दिन एक्कासी झम्टिन पुगेको थियो । अनि रेजिनाले सोधेकी पनि थिई – “तेरो लाइका कतै बौलाउन त लागेन < तैंले उसलाई रेबिजको सुइ त दिइस् ।” “होइन, त्यस्तो त केही छैन ! हिजो आज अलि उत्ताउलिएको छ यो, बढी नै भुक्छ । तर कसैलाई टोकिहालेको चैं छैन ।” – डल्फिनले भनी । अनि दुवै जना पढाइमा हराए । लाइकाको बारे डल्फिनले पनि बिर्सिइ । त्यस दिन अर्थात् जुन दिन त्यो वीभत्स घटना भयो, लाइका सधैं झै छत (टप) को पश्चिमी रेलिङ्गको वालमा टेकेर सडकपट्टिको साबिक झयालमा हेरेर उभिएको थियो । उताको झयालमा पनि उसकी मायालु बसेकी थिई । दुवै प्राणी मूक भाषामा आँखै आँखामा मनका कुरा गरिरहेका थिए शायद । त्यसै बेला त्यस बङ्गलाकी तरुनी (छोरी बुहारी के हो, कि तरुनी नोकर्नी सुसारे हो) आएर कुकुर्नीलाई घिच्याउँदै भित्रतिर लगी । त्यसले लाइकाको उन्मादलाई चरममा पुर्‍याइदिएको थियो । ऊ रौं ठाडा पारेर आँखामा हिंसाको फिलिङ्ग भरेर गुर्राएको थियो – “ङयार्र्रर्र्रर्र ! र्घर्ुररर !” ठीक त्यसै बेला बेबी डल्फिन बाहिरको सिक्रीद्वार खोलेर उसलाई बोलाउँदै भर्‍याङ चढ्न थाली – “लाइका ! लाइका ! लाइका के गर्दै छ मुवाँ – त्यसलाई खान दिस्यो – … के खायो त्यसले <

उसको स्वर सुनेर लाइकाको उन्माद साँच्चै चरममा पुगेको थियो । ऊ विक्षिप्तझैं भर्‍याङतिर झम्टदै गयो । डल्फिन बेबी भर्‍याङको पहिलो घुम्ती घुमेर दोस्रो खण्डको तीन चार सिढी उक्लिइसकेकी थिई । लाइकाले एक्कासी झम्टादिएर उसलाई समेत लिएर खुर्मुरियो । दुवै एकै पल्ट खुर्मुरिदै घुम्तीको विश्राम (प्लेटर्फम) मा डल्फिन मुनि लाइका माथि पर्ने गरी खसे । डल्फिनलाई लाइकाको हेक्कै रहेन । कुनै अज्ञात जनावरले आफूलाई हमला गरेको ठानेर ऊ नराम्ररी चिच्याई – “आमा ! लौन ! लौन ! मार्‍यो आमा ! ” यस पल्ट उ उसको समाजमा प्रयोग गरिने सभ्यताको जडाउरी शब्द ‘मुवाँ’ को सट्टा अज्ञानमै नेपाली भाषाको ‘आमा’ शब्द स्वाभाविक रूपले बोल्न पुगी । उसको त्यो आतसको चित्कार सुनेर उपल्लो समाज (माथ्लो सोसाइटी) को कीटि पार्टीबाट भर्खरै फर्किएर शयन कक्षमा लुगा कपडा र गहना फेर्न थालेकी मोनिका राणा (आमा) आत्तिदै भर्‍याङको टाउकामा पुगिन् – “लौ न, लौ न ए के भो बेबीलाई – बेबी ! किन यसरी चिच्याएकी के भयो लाइकालाई । त्यसै बेला अफिसको ड्यूटीबाट फर्केका करसाप पनि गराजमा आफ्नो मोटर थन्क्याएर आइ पुगेका थिए । भित्र पस्ता पस्तै उनका आँखा भर्‍याङको पहिलो मोडको विश्रान्ति (प्लेटर्फम) मा लडिरहेकी छोरी र उसमाथि चढिरहेको लाइका डाँगोलाई देखेर उनका आँखामा बलात्कारको दृश्य चित्रित भयो । बिना सोच छोरीलाई त्यस कुकुरले बलात्कार गर्न लागेको ठाने उनले । उनको दिमागले अरु कुरा सोच्नै सकेन । एक्कासी उनको खानदानी फौजी क्रोध उम्लि हाल्यो । उनले बगलको दापमा झुण्डिएको फौजी रिभल्वर झिकेर ठोकीहाले – ठ्याईं ठ्याईं ठ्यार्इं । कुकुर ऐया पनि भन्न नपाई ठण्डा भयो । अनि कुकुरको लासले थिचिएकी, आतङ्कले नीली फुस्री भएकी छोरीलाई उठाएर सुम्सुम्याउँदै कम्पित स्वरमा भने – “के भयो छोरी – तिमीलाई सारो चोट त लागेन < किन यसरी बौलायो यो लाइका < यस्तो त कहिल्यै गर्दैनथ्यो किन बौलायो यो < .. ल अब नडराऊ ! त्यो मरिसक्यो ।” उनको फौजी रिभल्वरको तातो तातो गोली खाएर ऐया पनि भन्न नपाई ढलेको त्यो निरीह प्राणीले मर्ने बेलामा अत्यन्त करुण आँखाले उनलाई हेरेको थियो । ती निरीह आँखामा छल्किएको अनन्त पीडाको सम्झनाले उनलाई एक्कासी भावुक तुल्याइदियो । यस बिचराले बाँचुञ्जेल त उनको राम्रै सेवा गरेको थियो; धन मालको र घर परिवारको हेरचाह त गरेकै थियो शिकार जाँदा पनि उनलाई निकै सहयोग गरेको थियो । आज यसरी आफ्नै हातले उसको जीवनको अन्त्य गराएका थिए उनले ।

जीवन भरको निरंकुश फौजी अनुशासनमा अत्यन्त कठोर बनेको उनको छाती पनि अहिले पग्लिएर आँखामा पानी बनेर छल्कन थाल्यो । त्यसले उनको स्वरलाई पनि भिजाइदियो । उनले भक्कान्निएको स्वरमा आफ्नो अर्दलीलाई बोलाएर आदेश गरे – “लौ यसलाई रानीबाग (किङ्गस् गार्डेन_ को पारिजातको रुखमुनि लगेर हिफाजतसाथ गाडिदिनु । यसले प्रयोग गर्ने गरेका सबै सामान थाल (प्लेट), कचौरा (बाउल्स्) हरू पनि यसैका साथमा गाडिदिनु । …. अँ, अनि सुन्, पुरेतलाई डाकेर यसको सद्गत् पनि गरिदिनु । बिचरा छोरोजस्तै गरी पालेको यसलाई आज आफ्नै हातबाट ……. के गर्नु यसले यसै गरी मर्नु लेखेको रहेछ ।” बोल्दा बोल्दै कर्णेलको घाँटी अँठिए जस्तो भएर उनी बोल्न सकेनन्; आँखा पनि बढी नै छल्छलाएर आयो उनको । उनले प्लेटफर्ममा तेर्सिएको लाइकाको लास र त्यसको आसपासमा फैलिएर सुक्तै गएको कालो रगतलाई हेर्नै सकेन, हतार हतार सिढी चढ्दै आफ्नो कोठातिर लागे ।

Nepali Katha – Ratyauli

गगनेको विवाह हुने भयो नि । एकाबिहानै पँधेरामा भुन्टीले कान्छीको कानैमा गएर खुसुक्क भनी । ए हो र कहिले कहाँ मलाई त पत्तै थिएन त । कान्छीले पनि उत्सुकतापूर्वक सोधनी गरी । यही चौविस गते हो रे कहाँ हो त्यो त मलाई पनि थाहा छैन । तर जे होस् बिहे त गर्ने नै भएछन् । प्रतिउत्तरमा भुन्टीले भनी । यत्तिकैमा रमा पनि गाग्री लिएर पानी भर्न टुप्लुक्क आइपुगी । खासखुस गरिरहेका भुन्टी र कान्छी हठात् चूप भए । चूप लाग्नुको कारण रमा गगनेकी भाउजु थिई । कुरो झिकेर रमाबाट सबै गुह्य कुरा दुहुने मनसायले होला सायद कान्छी प्याच्च बोली । रत्यौली त मज्जासँग खेल्न पाइने भो यसपाला । यो गाउँको यसवर्षको पहिलो बिहे । कसको रत्यौली नै आच्या । अनभिज्ञता प्रकट गर्दै रमाले भनी । हेर न त्यहाँ स्वाङ पारेकी । बडो हामीलाई लुकाउन खोज्ने हो र कि खुसुक्कै दुलही भित्र्याउने सुर छ कि क्या हो रमा देवरको । यतिाजेल चुप भएकी भुन्टी कुरोको चुरो फेला पर्न थालेपछि खूब टाँठी भई । रमा आश्चर्यमा परी । पर्नु पनि स्वाभाविकै थियो । हिजो बेलुका मात्र केटीको घरबाट टीकाटाला गरेर फर्किएका हुन् उसका देवर र लोग्ने । उनीहरु केटी माग्न गएको पनि कसैलाई पत्तै थिएन । बिहेको कुरो न हो भुसको आगोझैं फैलन्छ । हुन त एकदिन थाहा हुनुपर्ने कुरो हो तर पनि थोरै वास्तविकतामा धेरै अस्वाभाविक कुराहरु थपेर कानकान फुक्दै हिँड्छन् मान्छेहरु । हो हो हिजो बेलुका मात्र बिहे आँटेर आए चौबिस गतेलाई । कसले भन्याहोला यिनीहरुलाई । घरमा थाहा नहुँदै गाउँलेलाई पत्तो । यस्तो पनि हुने । रमालाई वास्तविक कुरो खोल्न करै लाग्यो । त्यसबेलासम्म पँधेरामा सात, आठजना आइमाइहरु जम्मा भइसकेका थिए । रमाको कुरो सुनेर सबै हाँसे । आआफ्ना गाग्री भरेर सबै घरतिर लागे ।

गाउँघरका महिलाहरुलाई त्यति फुस्रद हुँदैन । बिहान उठेदेखि बेलुकी सुत्नेबेलासम्म उनीहरु काममै व्यस्त हुन्छन् । खेतीपाती गोठधन्दा आदि गाउँलेहरुका जिउने साधनहरु हुन् । हाम्रो समाजमा व्यवस्था जति परिवर्तन हुन्छ तर अवस्था भने जहाँको तहीं रहन्छ । पुरुषको तुलनामा महिलाहरु नै काममा बढी जोतिन्छन् । उनीहरुलाई न कसैसँग बोल्ने फुस्रद हुन्छ न त कसैसँग भेटघाट गर्न नै । त्यसैले त महिलाहरुको महत्वपूर्ण कुराहरु गर्ने ठाउँ नै बनेको हुन्छ पँधेरो । एकाबिहानै पँधेरामा महिलाहरुको जमघट हुन्छ । किनभने घरको कामधन्दाको सुरुवात नै उनीहरुबाट हुनेगर्छ । त्यसैले त आज गगनेको बिवाहको कुरो त्यही पँधेराबाट चारदिशा फैलियो । बिबाह हुने नै भयो गगनेको । धुमधामसँगै हुने भयो । बाजा बजाएरै हुने भयो । जन्त जान पाइने भो भनेर गाउँका लोग्नेमान्छेहरु हौसिएका छन् रत्यौली खेल्न पाइने भो भनेर आइमाइहरुका खुट्टा भुईंमै छैनन् । सबैसँग हाँसी बोल्ने गगने । कसैसँग कलह र झगडा नगर्ने गगने । आपत परेका बेला अरुलाई मद्दत गर्न तम्सने गगने । इमान्दार गगने । सोझो लपनछपन नजानेको गगने । सबैको प्यारो गगने आँखामा राखे पनि नबिझाउने स्वभाव । त्यसैले त उसको बिहेले यति छिटै चर्चा पायो । उसको बिहेले गावैं उचालेको छ । ए ! यता सुन् त बिहे त रातीकै रहेछ नि । उही पँधेरामा उही एकाबिहानै गौंथलीले सुन्तलीलाई भनी । केटीको गाउँ अलि टाढा भएर रातमा गर्ने भएका हुन् रे क्या । दिनमा नभ्याउने भएर । सुन्तलीले आफुले सुनेको कुरालाई ओकेली । अझ थप्दै गई । यसपालाको रत्यौली त बल्ल रत्यौली जस्तो हुने भो । रातमा कसैले पनि देख्दैन म त लुठो भएर नाच्ने हो ।

ऊ कुत्कुतिएको देखेर त्यहाँ भएका अरु पनि गलल हाँसे । यस्तै पँधेरीबैठक हुँदाहुँदै बिहेको दिन पनि आयो । जीवनको त्यो महत्वपूर्ण घडीमा गगने पनि मख्ख छ । उसको घरमा बिहेको धूमधाम तयार छ । इष्टमित्र पाहुनापाछा सबै आइसकेका छन् । बिहेको दिन गगने सुटपाइन्ट र टाइमा चिटिक्क सजियो । टाउकाको ढाका टोपी र खुट्टाका टल्कने छालाका जुत्ताले उसलाई झन् लोभलाग्दो बनाइदिए । गाउँका बूढापाका तन्नेरीहरुदेखि लिएर दशपन्ध्र वर्षसम्मका अल्लारे केटाहरु जन्त हिँडे । साना भुन्टाहरुलाई ुबाटो लामो छ ु भनेर प्रतिबन्ध गरियो । त्यसमा पनि रातको बिहे साना केटाकेटीहरुको जिम्मा पनि कसले लिने उता हिँड्नका लागि लौरीको भर लिनेहरु जान सक्ने कुरै भएन । आखिर पाचेबाजा र जन्तीहरुको बीचमा रहेर गगने दुलही लिन घरबाट प्रस्थान गर् यो । यता आइमाइहरु बल्ल फुक्का भए । जन्ती घरबाट अलि पर के पुगेका थिए आँगनमा जमघट शुरु हुन थाल्यो । बाबै नि ! एकछिनमा त आँगन खचाखच भयो । मादलको तालमा आइमाइहरु रत्यौली सुरु गर्न थाले । जति जति रात छिप्पिन थाल्यो आइमाइहरुको रत्यौलीको रौनक पनि त्यति नै चरम सीमामा पुग्न थाल्यो । आमै नि ! लाजशरम सबै माटामुनि गाडेर उन्मत्त हुन थाले आइमाइहरु । त्यो उनीहरुको पनि दोष थिएन । किनकि उनीहरु सँधैं स्वतन्त्र छैनन् । आफ्ना इच्छा र चाहनाहरु सामाजिक संस्कारभित्र थुनिएर रहेका छन् । पशुलाई त बाँधेर राखिराख्दा अनि कुनैबेला फुकाउँदा त्यसलाई थाम्न गाह्रो हुन्छ । उनीहरु त मानिसहरु हुन् । समाजले र परिवारले उनीहरुलाई बाँधेर राखिराखेको फल हो त्यो । जे होस् रत्यौलीको माध्यमबाट आफ्ना भावहरु उनीहरु पोखिरहेका छन् ।

कान्छी भुन्टी सुन्तली गौंथली देखि गाउँका सबै सासुबुहारी चेलीबेटी लगायत घरैका सासुबुहारी रत्यौलीमा खूब मात्तिन थाले । चकमन्न रातको त्यो समयमा डरत्रास केही थिएन । केही आइमाइहरु आफ्ना पतिदेवका दौरासुरुवाल कमिज इष्टकोट जे मिल्छन् त्यही पहिरिएर लुठो बनेर लोग्नेमान्छेको नक्कल गरिरहेका छन् । बसेका आइमाइहरुलाई एकएक उठाएर आफ्नो जोडी बनाएर नचाउँदै गरेका छन् । लाजसरम पचिसकेको छ । आफ्ना श्रीमानसँग हुने कि्रयाकलापहरुको नक्कली प्रदर्शन भइ नै रहेका छन् । रमा आफ्नो पतिको सर्ट पाइन्टमा लुठो बनेर नाचिरहेकी थिइ । ऊ सुन्दर थिई । बाटुलो अनुहार बदामरुपी आँखा सुडोल शरीर गहुँगोरी कालो र लामो केश चिटिक्कै परेकी । पतिदेवका कपडा निकै सुहाएको थियो उसलाई । त्यत्तिकैमा एउटी आइमाइले उसलाई पाखुरामा च्याप्प समाती अनि उसको गालामा च्वाप्प म्वाइ खाइ । रमा पनि के कम थिई र ऊ त झन् पुरुष बनेकी थिई मर्दको संज्ञा पाएको पुरुष । त्यस आइमाइको गालैमा टोकिदिई । आइमाइ झन् उत्तेजित भई । रमालाई तानेर पिँढीतिर उकाली । आँगनका लुठा र आइमाइहरु आगनमै रौसिइरहे । मानौं अन्धकार रातले सबैलाई निलिरह्यो । यता आइमाइले रमालाई जाँतो भएको कुनामा पुर् याई । दुबै मात्तिएका थिए । आइमाइ तल परी रमा माथि । एकैछिनमा रमा तल आइमाइ माथि अनि त्यसपछि । रमा त्यसबेला मात्र झसङ्ग भई । जुनबेला उसले वास्तविक रुपमै पुरुषको संसर्गको अनुभव गरी । ऊ खग्रास भई । झटपट उठेर हेरी आइमाइ त्यहाँ थिइन । हँ के भयो यस्तो को हो त्यो आइमाइरुपी पुरुष रमा खूब आत्तिई । बल्ल ऊ पूर्ण रुपमा सचेत भई । तर के गर्नु रत्यौलीले उसको नारी अस्तित्वलाई लुटिसकेको थियो ।

Nepali Katha – Ghodchadhi

नयाँ सरकार बनेपछि गाउँ पुग्ने इच्छा, उत्सुकता र आवश्यकताबोध गरेर एक जना पत्रकार सहरबाट गाउँतिर लाग्यो । गाडीबाट झरेपछि उसले एक जना गाउँलेलाई पनि साथमा लियो ।

दिनभरिको हिँडाइपछि गोधुलीमा ऊ एउटा भञ्झ्याङ अर्थात् नेटोमा पुग्यो । चौतारी थियो, पसिना ओभाउन , सुस्ताउन चाह्यो । त्यति नै बेला दुई जना कुद्दै र पसिना पनि पुछ्दै स्याँस्याँ र फ्याँफ्याँ गर्दै त्यतैतिर आउँदै थिए । पत्रकार अलि डराए जस्तो पनि भयो- बन्दुक बोकेका ती दुई जना देखेर । उसले पुलुक्क हेर्‍यो गाउँलेतिर ।

“सेनाका मान्छे हुन्”- गाउँलेले विश्वस्त पार्‍यो ।

ती दुई बन्दुकधारीले पनि चौतारामा बस्नेहरूलाई पुलुक्क हेरे र फेरि कुदे ।

पत्रकार र गाउँले पनि ओरालो लागे । दस मिनेट तल जति गाउँ थियो । गाउँको मुखमै पुगे । त्यहाँ पनि बन्दुक बोकेको एउटा मान्छे कुद्दै अघिअघि आउँदै थियो र अलिकति पर चार पाँच जना घोडचढीहरू त्यतै आउँदै थिए । उनीहरू तल झर्दै गए, घोडचढीहरूसितको दूरी कम हुँदै गयो । पत्रकारमा केही मात्रामा भय पनि थियो र कौतुहलता पनि । घोडचढी र पत्रकारबीचको दूरी झन् कम भयो ।

बन्दुक बोकेर अघिअघि कुदेको मान्छेले आफ्नो गति बढायो ।

सबैभन्दा अगाडि कालो घोडा थियो । यस्यल्आर् बोकेको सेनाको मान्छे त्यहाँ थियो । त्यसपछि सेतो घोडा थियो, युवा कामरेड त्यसमा थियो । त्यसपछि थियो- रातो घोडा । त्यसमा केही अग्लो, मोटो, भुँडीवाल, खाइलाग्दो, जीउडाल र अनुहार परेको मान्छे चढेको थियो, त्यसको पछाडि खैरो घोडा थियो । त्यसमा एक जना अधबैंसे थियो र घोडाहरूको पछाडि यस्एल्आर बोकेका दुई जना , घोडालाई पछ्याउँदै कुद्दै थिए ।

घोडाहरू एउटा घरको आँगनबाट धुलो उडाउँदै कुदे, मान्छेलाई मिच्तै कुदे । कुखुराका चल्लाहरू यताउति कुदे, केटाकेटी छेउ-किनारा लागे । एक जना बूढीआमै घरको पिँढीमा बसेकी थिइन्, डरले भित्र कुदिन् । जान्न मन लाग्यो र सोधिन् ।

“फेरि बडाहाकिमहरू आउन थाले कि क्या हो गाउँमा ?”

”कस्तो नचिन्नु भा’को हाम्रा नयाँ मन्त्री होइनन्” – नातिनीले उत्तर दिई ।

उनले हावामा हात हल्लाइन्, हात हल्लाइको भाव अनुहारमा झल्कियो ।

त्यसको लगत्तैजसो एक जना गाउँलेले डोकोमा, मोर्चामा घाइते भएर दुवै खुट्टा गुमाएको जनमुक्ति सेनालाई बोकेर ल्याउँदै थियो ।

पत्रकारले पछाडि फर्केर हेर्‍यो । घोडचढीहरू पर पुगिसकेका थिए । बाटोमा धुलो उडेर कुइरिमन्डल भएको थियो ।

घाइतेलाई बोक्ने गाउँलेले भिन्नै अनुहारका साथ घोडचढीहरूलाई हेर्‍यो र लामो सास फेर्‍यो ।

पत्रकारको मुखबाट अनायास लामो उच्छवास निस्कियो ।

हिमालको चुचुरोबाट बाफ निस्किरहेको थियो ।

Nepali Katha – Dashain Ra Abodh Fuchhe

दशैं आउँने बेलाको मौसम साँच्चीकै रमाईलो हुन्छ । भौगोलिक हिसाबले पनि नेपालमा दशैं मान्नकै लागि प्रकृतिले सबै कुरा जुराई दिएको हो कि जस्तो लाग्छ । तर…. तर…. त्यहींका धेरै जसो जनताका लागि प्रत्यक बर्ष दशैं, दशैं हैन दशा बन्ने गरेको छ ।

फुच्चे ! पोहर, परारतिर त सानै भएकोले हामी गरिब छौ भन्ने थाहा पनि थिएन र उस्लाई के दशैं, के तिहार मतलब पनि थिएन । आमाको बाबुले अटम भर्दै आएको फुच्चेले यो पालीदेखि आमालाई कल्पनै नगरेका प्रश्नहरू एक पछि अर्को गर्दै सोध्न थालेको छ । पुच्चेले अरु सबै सोधे पनि हाम्रो बाबा खोई ? भनेर नसोधे हुँदो हो भन्ने उसको आमालाई ठूलो जलतराश थियो अर्थात चिन्ता लागिरहेको थियो ।

सुख र खुसी कुन चराको नाम हो ? भन्ने थाहा नै नभएको फुच्चेकी आमाले दशैं र तिहार त झन मान्नै बिर्सेकी थिई । बिहान के खाउँ, बेलुकी के खाउँ भईरहने फुच्चेकी आमा साहुहरूको खेतबारीमा काम नजुरेको दिन त व्रत बसेर दिन काट्दै आएकी थिई । अब त छोरोलाई पनि त्यो गुन्युको भोटो सानो हुदै आएको थियो । फुच्चेलाई गतिलो कमिज र जाँघेको जोह गर्न नपाउँदै दशैं नजिकिएको मार फुच्चेकी आमालाई पर्नु परेको थियो ।

फुच्चे गर्भमा छ भन्ने थाहै नपाई बिदेश लागेका दिलको मालिक आज सम्म अत्तो पत्तो छैन । बेजातीसँग बिहे गरिस भनेर न माईतीले हेरे, न घरकाले स्वीकारे । न घरकी न घाटकी भएको बेला झन गाउँबाटै निकाला गरियो । गाउँ-गाउँतिर डुल्दै जाँदा गाई भैसीको शरणमा एउटा साहुको गोठमा ओट लागेकी थिई । एकातिर भुँडीमा पापको डल्लो हुर्कदै थियो । छोरी जन्मियोस भन्ने कामना गर्दा गदै दुर्भाग्य बस भैंसी गोठमा छोरोको जन्म भयो । न्वारन नै नभएको छोरोको नाम वरपरका सबैले ए…फुच्चे भनेर बोलाउन थाले । आफू पनि छाती माथी ढुंगा राखी आफ्नो मुटुमा फलेको छोरालाई फुच्चे भनेर बोलाउन बाध्य हुन्थी ।

अब त फुच्चेले पनि दशैंको बेला अरुको आमाले घर, आगन र चौका सिंगार पटार गरेको देख्न थाल्यो । अरुको बाबाले “भ्या….भ्या …” गर्दै खसी ल्याएको पनि सुन्यो । अनि त्यस्तै अरुको बाबा बिदेशबाट बाकस टल्काउदै चरप्पै चाचा, पापा ल्याएको बुझ्यो । उसका सबै दौंतारीहरूले नयाँ-नयाँ लुगा लगाएको र मिठा-मिठा खाएको महसुस गर्न थाल्यो । त्यसैले होला अरुको लैलैमा फुच्चे पनि अन्यासै खुसी हुँदै थियो । अवश्य फुच्चेको अबोध मानस्पातलभरि अरुको घरमा जस्तै आफ्नो घरमा पनि धुमधामका साथ दशै भित्रिने आशा गरेको थियो । तर फुच्चेको आशा निराशामा परिणत हुँदै थियो । ऊ आमालाई प्रश्नमाथि प्रश्न थुपार्दै थियो । गर्दा गर्दा उस्का अबोध धेरै जिज्ञासाहरू उस्को आमाको मौन र अमिलो अनुहार अनि बलिनधारा आँशुसँगै नाजवाफमै टुङ्गिन बाध्य भएको थियो । बिचरा ! अबोध फुच्चेको के दोष ????

 

Nepali Katha – Nari Akarshan

“होस्टेलको कोठा हो यो फिल्महल होइन बुझिस्” होस्टेलका वार्डेन सरले भित्तामा टासिएका चलचित्रका उभिनेत्रीका तस्विरहरू तर्फ लक्षित गर्दै छ कक्षामा तेस्रोपल्ट फेल भएको झ्वाँकमा शिशिरलाइ थर्काए । भित्तामा, किताबमा, कापिका हरेक ठाउँमा उहि नायिकाको फोटो । शिशिरको डायरीमा, पर्समा, ज्याकेटमा वा रूमालमा हरेक ठाउँमा उनै नायिकाको फोटो भेटे पछि वार्डेन सरलाइ उसको च्यावनप्रासे चाला देखेर झ्वाँक चल्नु पनि स्वाभाबिक थियो । एक चड्कन हानेर वार्डेन सर एक्लै भुतभुताए “छ कक्षा पास भाछैन के सारो बैश अाको हँ यो टिपुरे केटालाइ” । अाइन्दा “यस्तो हरकत” कायम रहे स्कुलबाट निकाल्ने धम्की पनि दिए । उसको ति नायिका प्रतिको लगाव एक इन्च पनि घटेको देखिएन, पढाइ भने दिन प्रतिदिन खस्किदो थियो ।
दश एघार बर्षको फुच्चै ब्यावसायिक फिल्मकी एउटी नायिका प्रतिको यो लगाबको खवर पत्रिकाको “निकै मनोरञ्जक समाचार” बन्यो, बजारको यस समाचारलाइ “शालीन (?)” गृहिणीहरूले टिप्पणी गरे “अचेलका बच्चा उम्रिदै तिनपात !”। समाजका जेठा बाठाहरू भने अहिलेका केटाकेटीहरूलाइ “अस्लील चलचित्रले बिगारेको” निस्कर्षमा पुगे । “केटी भने पछि केटाहरूको जातै यस्तो” क्याम्पस पढ्ने युवतिहरूले अाफ्नो थेसीस अगाडी सारे । “पाठ-यपुस्तकमा नैतिक शिक्षाको कमी भएको” ठोकुवा गरे भरखर नयाँ पार्टीमा पसेर अाफ्नै पुरानो राजावादी पार्टीलाइ सराप्दै हिड्ने “क्रान्तिकारी” नेताले ।

मनोचिकित्सकको टोलीले गम्भिर अध्ययन पछि “शिशिरकी दिबङ्गत अामाको अनुहार उक्त नायिका सङ्ग मिल्ने हुनाले नायिका प्रति यस्तो लगाव देखिएको” निस्कर्ष निकाल्यो ।

Nepali Katha – Ganatantra Ko Sanskirti

लालपुरमा संविधान सभाको परिणामले गणतन्त्र घोषणा भयो । देशबाट सामन्तवाद अन्त भएको विधिवत घोषणा भयो । दरवारको वारेमा जीवनभरि अध्ययन गर्दागर्दै दशकौं विताएको बलबहादुर अत्यन्त उत्साहित भयो । जीवनभर दरवारको अपमान, अत्याचार र भेदभावले आजित भएको बलबहादुरले साँचो अर्थमा मुक्तिको अनुभव गर्‍यो ।

लालपुरको भू.पु. राजा निर्वासित भएर पलाएन भईसकेका थिए । अफ्रिकी महादेशको एउटा टापु नै किनेर बसेको खबर बलबहादुरले पनि पढेको थियो । बलबहादुर गणतन्त्र प्राप्तीको आन्दोलनमा अग्रणी मोर्चामा उभिएको आन्दोलनकारी पनि थियो । दरवारकै सेरोफेरोमा अध्ययन केन्द्रीत गर्ने व्यक्ति पनि यसरी गणतन्त्रको आन्दोलनमा सकृय भएर जेल नेल खेपेकाले गणतन्त्र प्राप्ती पछि उसलाई एकदुई सभामा दोसल्ला पनि ओडाइएको थियो । बलबहादुरलाई प्राप्त सम्मान र उत्प्रेरणाले प्रखर गणतान्त्रिक पनि बनाएको हो ।

वैदेशिक भ्रमणको सिलसिलामा अफ्रिका जाँदा भू.पु. राजालाई भेटेर बलबहादुरले आफ्नो अपमानको बद्ला लिने निधो गर्‍यो -“मैले पनि अब त्यस भू.पु.राजालाई “तँ” भनेर सम्बोधन गर्छु । त्यसले मलाई जीवनभर तँ भन्यो, मैले अपमान सहनु पर्‍यो । म अव अवश्य वदला लिन्छु ” ।

रेल, पानीजहाज चढेर सयौं किलोमिटर परको टापुसम्म पुग्यो । टापुमा भव्य दरवार थियो । दरवारको गेटमा बसेको पालेलाई आफू लालपुर भन्ने देशबाट आएको र आफू सोही भु.पु.राजाको नजिकको भएको बतायो । गेटको पालेले भित्र “बिन्ति” चढायो । प्रवेश गर्न “अनुमति निगाहा” भएको जानकारी पाएपछि बलबहादुर गेट भित्र पस्यो ।

त्यत्रो अजंग र भव्य दरवार उसले कहिलै देखेको थिएन । एकातर्फतरवारका चमकिला धारहरुका ताती एकापट्टी र अर्कोतर्फआधुनिक हतियार बन्दुक, एल.यम.जी., जि.पि.एम.जी. र रकेट मोटारहरु लस्करै सजाइएको थियो । ऊ एकतमाससँग हेरी रहेको थियो यत्तिकैमा अटाली माथीबाट रवाफका साथ आवाज आयो । “ए बले किन आईस यहाँ” । बलबहादुर खङग्रङ्ग तस्र्यो । तक्षण बलबहादुरले आफू त्यहाँ किन आएको थियो भन्ने कुरा विर्सियो र हतार हतार विन्ति चढायो -“मौसुफको पाऊमा दर्शन गर्न महाराज !” बलबहादुरको जीऊ एक्कासी चीसो भयो ।

कथा – सल्लेरी बजारको

सल्लेरीको माथितिर पातलो दमै बस्ती छ । १५–२० घर होलान् दमैहरू । बजार छेउछाउमा भने बाहुनहरूको बाक्लो बस्ती छ । सल्लेरी पुरानो बजार हैन । भर्खर विस्तार हुँदै गरेको बजार हो । विदेशी सहयोगमा मोटर बाटो खुलेपछि सल्लेरी गाउँले बजारको रूप लिएको हो । त्यसले सल्लेरी बजारको अनुहार नै फेरिदियो ।

बाटोको छेउतिर टक्राकटुक्रुक दोकान उभिए । बजार खुलेपछि नजिकैका बाहुनहरूले बाटोछेउ घर बनाउन थाले । बजारभन्दा केही माथि रहेका दमैहरूको घर–घडेरी बाटो छेउमा नपरेकाले उनीहरू जहाँकोत्यहीँ भए ।
पैसा हुने बाहुनहरूले बाटोछेउमा पिल्लर ठड्याउन थाले । पैसा नहुनेहरूले जसोतसो माटोकै भए पनि घर बनाउने सुर कसे ।

पण्डित हरिद्वारले पनि बाटोछेवैको घडेरीमा पिल्लरसहितको तीनतले घर उभ्याए । पण्डित हरिद्वारको खास नाम कृष्णप्रसाद हो । उनले हरिद्वारबाट आचार्य गरेका थिए । उनका हरेक गफमा हरिद्वारको कुरो आउँथ्यो । गफले दिक्क स्थानीयहरूले उनको नामै हरिद्वार राखिदिए । त्यसपछि सल्लेरी बजारमा उनको नाम हरिद्वारले प्रख्यात भयो ।

हरिद्वारका दाजु थिए । उनी बजारछेउ सरे पनि दाजुले पैसा कमाउन नसकेकाले जहाँको त्यहीँ बस्नुप¥यो । घर नभए पनि भाइको सँगै जोडिएको घडेरी थियो । अंश भागमा पाएको । खासमा पैसा भएको भए पनि भाइको घरछेउ उनलाई बस्ने मनै थिएन । अंश मुद्दामा ठाकठुक परेपछि बोलचाल बन्द भएको थियो ।

बोलचाल नभएको भाइको घरछेउको घडेरी राखिराख्न मन लागेन । भाइको मेख मार्नकै लागि बेचिदिए– कान्छो दमैलाई । चलनचल्तीको भन्दा झन्डै दोब्बर मूल्यमा । कान्छो दमै घडेरीको दोब्बर मूल्य तिर्नुपर्दा पनि दुःखी थिएन । खुसी थियो । उसलाई वरपरका बाहुनहरूले छिमेकमा दमै आउने भयो भनेर घडेरी नै दिँदैनथे । दाजुभाइको झगडाले गर्दा घडेरी पाएको उसलाई राम्रोसँग थाहा थियो ।

घडेरी किनेको छ महिनापछि कान्छो दमैले सटर राखेर एक तले पिल्लरवाला घर बनायो । बजारभरिमा सटर भएको पहिलो घर उसकै भयो । कान्छो दमै अरुभन्दा गरिखाने दमै थियो । साहै्र मेहनेती । हातमा सीप थियो, घरको सटरमा टेलर खोल्यो । आफ्नै घरको सटरमा टेलर खोलेपछि भने कान्छो दमैप्रति वरिपरिका बाहुनहरूले टाउको दुखाए– छिमेकमा अछुत जात आयो भनेर । सबैभन्दा बढी पण्डित हरिद्वारको टाउको रन्कियो । रिस फेर्न छिमेकमा अछुत दमै हुलेकोमा दाजुप्रति रिस देखाए । झिँगाको सरापले डिँगो मर्दैन भनेझैं दाजुले वास्तै गरेनन् ।
कान्छो दमैको टेलर भने खाली भएन । दिनहुँ व्यस्त भयो । घडेरी किनेपछि पटक–पटक ‘बाहुनको बीचमा बस्न सक्दैनस् बेच्’ भनेका थिए, पण्डित हरिद्वारले । बल्लबल्ल पाएको घडेरी बेचेन । अहिले टेलर चल्दा कान्छो मख्ख छ ।

० ० ०

पण्डित हरिद्वारकी जेठी छोरी माइतै बस्थी । उसको नाम थियो सावित्री । बिहे गरेको छ महिना नपुग्दै लोग्नेले छाडिदिएछ । पण्डितसँग रिस उठेकाहरूले उसको चरित्रमा शंका गर्थे । पण्डितसँग राम्रो भएकाहरूले केटो नै उस्तो भन्थे । खास के हो, अरु कसैलाई थाहा थिएन । कि सावित्रीलाई थाहा थियो कि दैवलाई । एक साँझ, सावित्री कुर्था सिलाउन कान्छो दमैको टेलरमा पुगी । कान्छो लुगा सिलाउँदै थियो । उठेर सावित्रीको चोलाको नाप लिन थाल्यो । कान्छोले पाखुराको लम्बाइको नाप लिएपछि कम्बरको नाप लियो । छातीको नाप लिने बेला सावित्रीले कान्छाको गाला चिमोटिदिई । कान्छो झसंग भयो र सावित्रीको अनुहारमा हे¥यो ।

कान्छोकी स्वास्नी त्यही दिन माइत गएकी थिई । के भन्ने कसो गर्ने, कान्छो आत्तियो । कुर्थाको नाप लिँदालिँदै रोकिएको कान्छोलाई च्याप्पै समाई सावित्रीले । कान्छो हल न चल भयो । गँगटोले च्यापेको माछाको भुराजस्तो । ऊ असिनपसिन भयो । के बोल्नु, के बोल्नु– अलमलियो । चाहेर पनि बोल्न सकेन । सावित्री भने हनहनी ज्वरो आएझैं तातेकी थिई । “छि ! छाडिदेऊ बजै !!” ओठ–मुख सुकेको कान्छो बल्लतल्ल बोल्न सक्यो । साँझ परेकाले कान्छाको टेलरभित्र अँध्यारो बढ्दै गएको थियो । घुर्मैलो उज्यालो थियो । पण्डित हरिद्वारले बाहिरैबाट देखेछन् । ढोकासम्म आएर ठम्याए । कुरो प्रस्ट भएपछि बाहिर निस्केर कराउन थाले ।
“गुहार ! गुहार !!”
“ए ! गुहार ! गुहार !!”
वरपरबाट दौडादौड गरेर केही मान्छे भेला भए । सल्लेरी बजार कान्छाको टेलरअगाडि जम्मा भयो । त्यतिबेलासम्म सावित्री टेलरबाट बाहिर निस्किसकेकी थिई । कान्छो भने डर र लाजले चाउरिएर भित्रको भित्रै थियो । जम्मा भएकाहरूलाई पण्डितले सरासर भने, “मेरी छोरीलाई कान्छोले समायो ।” “के बलात्कार ….?” सावित्रीलाई परेको आपतमा स्याल ठिटाहरू झन्डै बाघ भएर गर्जिए, जो सावित्रीलाई असाध्यै माया गर्थे । बाबुको अगाडि आफैं समाएको कसरी भनोस्, सावित्रीले कान्छोले समाएकै हो भनिदिई । लाज र डरले भन्दा चोखो बन्न ऊ रुन थालेकी थिई ।

हुल्याहा केटाहरू सटरभित्र छिरेर कान्छोलाई घिसार्दै बाहिर ल्याए । रिसको झोंकमा पाक्कपुक्क हाने । कसैले लात्तले, कसैले मुड्कीले । कान्छाको नाथ्री फुटेर रगत बग्यो । रगत देखेपछि सबै रोकिए । कान्छाले लगाएको कपडा च्यातचुत भएछ । हुलिया केटाहरूले टेलरभित्रको सामान बाहिर ल्याएर मिल्काइदिएछन् । त्यो देखेर उसलाई पिटेभन्दा बढी दुख्यो । कसलाई के पो भन्नु ! आफ्नो कन्तबिजोक शरीर जता छोए पनि दुख्ने भएको थियो । त्यतिबेलासम्म झमक्क साँझ परिसकेको थियो । निसाफ भोलि छिन्ने निष्कर्षमा सबै आ–आफ्नो बाटो लागे । घाइते भएको कान्छो भने डरले थर्रर काँप्दै थियो । बोल्न सकेको थिएन ।

० ० ०

भोलिपल्ट सल्लेरी बजार ढाकेर समाज बस्यो । घाइते कान्छाको मुख गहुँको रोटीझैं भुक्क उक्सिएछ । त्यो बजारले कान्छाको चिनामा बलात्कारी लेखिसकेको थियो । कान्छालाई कसैले कठै भनेनन् । उसको आफ्नै दाँतले जिब्रो टोकेर बोली लर्बरिने भएछ । बिचरो नाके डाँडी स्टिलको भाँडोझैं कुच्चिएछ । निलै भएछ । कसैले सोधेन यो हालत कसरी भयो भनेर । सबैले उही सोधे, “सावित्रीलाई किन बलात्कार गरिस् ?” उसले धुरुधुरु रोएर भन्यो, “म परिबन्दमा परें ।” तर, उसको त्यो बोली कसैले सुनेन । बरु उसैले सुन्यो, कसैले पाता फर्काउनुपर्छ भनेको, कसैले डाँडो कटाउनुपर्छ भनेको, कसैले जेल कोच्नुपर्छ भनेको । कान्छोले स्पष्टीकरण दिने मौकै पाएन । सबैले होहल्लामात्र गरे । ठोक्नुपर्छ, त्यतिकै छाड्नु हुँदैन भने । कसलाई भनोस् आफ्नो यथार्थ ?

कुटाइले उसका आँखा सुनिनमात्र बाँकी थियो । त्यो पनि सुनियो । लुगा सिलाउन जानेजस्तो कुरा सिलाउन जानेको भए बिचरोले यो दुःख पाउँदैनथ्यो । तर, जानेन । रडाको नसकिँदै माइत गएकी कान्छाकी स्वास्नी आइपुगी । कुरो बुझेर ऊ झन्डै बेहोस भइन । उसले रुँदै पण्डित हरिद्वारका खुट्टामा टाउको बिसाएर भनी, “पण्डित बा ! एकपटकलाई माफी पाऊँ । यो लाटाले जे गर्नु गरिगो ।” कान्छो दमैकी स्वास्नीको नाम हो हीरा दमिनी । नामले मात्र हीरा हैन, अनुहार र शरीरले पनि ऊ हीरा नै हो । दमिनी भएरमात्रै घाटामा परी नत्र धनीकी बुहारी हुन्थी ।

हिराको कुरो पण्डितले पटक्कै सुनेनन् । ऊ धरधरी रोएकी थिई खुट्टा समाएर । पण्डितले वास्ता गरेनन् । कुरो टुंगोमा नपुगी सल्लेरी बजारको रमिता अन्त्य भयो । यसमा सबैको एउटै मत थियो । कान्छालाई कारबाही दह्रो हुनैपर्छ । गाउँमा चेलीबेटी जोगाउन गाह्रो भो । त्यो दिन त्यसै बित्यो ।

भोलिपल्ट पण्डित हरिद्वारले कान्छो दमैलाई अदालतमा मुद्दा लाएर आए । यो कुरो खरबारीको डढेलोझैं सल्लेरी बजार फैलियो । जता गयो, उही कुरा । बलात्कारीलाई त्यत्तिकै छोड्नु हुँदैन– सबैको मत एउटै भयो ।
कान्छोले पढेको थिएन । ८ कक्षा पढ्दापढ्दै छाडेको थियो । पण्डित हरिद्वारले मुद्दा दिएपछि ऊ आत्तिएर अब के हुने हो, धेरैलाई सोध्यो । कोहीले के भने, कोहीले के । सबैको एउटा कुरोचाहिँ मिल्यो, कानुनका नौ सिङ हुन्छन् । सबैले उही कुरो भन्दा कान्छो सोच्थ्यो– नौ सिङ भएको कानुनले हानेरै मार्ने भो !

कान्छो दुई–तीन दिनसम्म के–के सोचेर तड्पिँदै बस्यो । भेट्ने जति सबैले एउटै भाका भन्थे, “बेकार झेलखानामा कोचिने भइस् । बलात्कारको मुद्दाले त मान्छे त झेलखाना पर्छपर्छ, सम्पत्ति पनि स्वाहा हुन्छ ।” हितैषी दमैहरूले पनि उसका अगाडि दया देखाउन थाले । “बज्जे सोझो थिइस् । जाली बाहुनको फेला परिस् । कोखमा दाँत हुनेको केही भर हुँदैन । अब के पो हुने हो ! जान्नेहरू जीवनभर जेल बस्नुपर्छ भन्छन् ।”
केही दिनपछि कान्छो कसैको कुरा सुन्न नसक्ने भयो । बिहान पीपलको बोटमा पासो लगाएर झुन्डिएको भेटियो ।

० ० ०

सल्लेरी बजारको पूर्वपट्टि टिनले छाएको निम्न माध्यमिक विद्यालय छ । विद्यालयका हेडसर हुन् रामहरि शर्मा । रामहरि शर्मा सहयोगी थिए । सबैलाई सहयोग गर्थे । आपत परेकाहरूलाई सहयोग गर्नु उनी आफ्नो धर्म सम्झिन्थे । गाउँको विकास र प्रगतिका निम्ति रामहरि शर्मा जिउज्यानले लागिपर्थे । उनको सहयोग नभएको भए आजसम्म सल्लेरीको बाटोमा मोटर चल्दैनथ्यो । उनी विद्यालयका मास्टरमात्र थिएनन्, सामाजिक कार्यकर्तासमेत थिए । कान्छो दमैलाई परेको आपतमा एक–दुईले साथ दिएका थिए । त्यसमध्ये उनी एक थिए, जसले गर्दा बजारका धेरैले उनको कुरो काटे ।

डुम हेड सर !
नामै फेरिदिए ।
उनले त्यस्ता आलोचनाको मतलबै नगरी कान्छोलाई सहयोग गर्छु भनेका थिए । ‘नडरा, म छु’ भनेथे । तर, कान्छोले उनको कुरा पत्याइदिएन । पत्याओस् पनि कसरी ! सबै ‘कानुनका नौ सिङ हुन्छन्, तँ फन्दामा परिस्’ भनेर अत्याउँथे । जीवनभर जेल बस्नुपर्छ भने । सहन नसकेर आत्महत्या ग¥यो । रामहरि शर्मा निडर थिए । द्वन्द्वकालमा पनि उनी कसैसँग डराउँदैनथे । गल्ती हुनेहरूलाई ठाडै तेरो गल्ती हो भनिदिन्थे । उनका अगाडि गल्ती गर्ने हिम्मत कसैले गर्दैनथ्यो ।

सामान्यभन्दा केही अग्ला कदका रामहरि शर्मा केही पर्दा प्रस्ट विचार राख्थे । त्यसैले होला– सल्लेरी बजारमा उनको नाम छुट्नु सम्भव थिएन । त्यस्ता असल व्यक्ति रामहरि शर्मा अचानक हराए । सामान्य बिरामी भएर अस्पताल गएका फर्किएनन् । कता गए, कहाँ गए– घरपरिवारमा कसैलाई थाहा भएन । एक बिहान उनी सल्लेरी बजारको पीपलको बोटमा झुन्डिरहेको अवस्थामा फेला परे । उनको मृत्यमा सल्लेरी बजारले आँसु झा¥यो । केही महिनासम्म सल्लेरी बजारमा उनको मृत्युबारे विभिन्न टीकाटिप्पणी चले । हेडसर रामहरि शर्माको मृत्युबारे सबैले आ–आफ्नै अड्कल लगाउँथे तर सत्य कसैलाई थाहा थिएन । सल्लेरी बजार आफैं अड्कल काट्थ्यो र आफैं हैन भन्थ्यो ।

० ० ०

सल्लेरी बजारका अर्का हर्ताकर्ता व्यक्ति हुन्, रामदेव पाण्डे । उनी स्थानीय नेता थिए । उनको पहुँच केन्द्रीय राजनीतिसम्म थियो । मन्त्री÷प्रधानमन्त्रीसँग सिधै भेट्न सक्ने हैसियतका थिए उनी । गरिबहरूको सत्ता ल्याउनुपर्छ भन्ने रामदेव पाण्डे गरिबहरूको हितका लागि जे पनि गर्छु भन्थे । गरेका पनि थिए । कान्छो दमैको आत्महत्यापछि उनले पण्डित हरिद्वारलाई कारबाही गर्नुपर्छ भन्दै हिँडे । यो कुरो सल्लेरी बजारको तात्तातो समाचार बन्यो । साँझ सल्लेरी बजारमा चिया खाएर गफ गर्नेहरूका लागि यो विषय गफको मेलो थियो । चिया खाएर उग्राउने मेलो ।

रामदेव पाण्डेले मुद्दा हाल्छु भनेर हो या केही कारणले पण्डित हरिद्वार बिरामी परे । मेडिकलको औषधिले उनको व्यथा निको भएन । सधैं रुघाखोकी लाग्ने । त्यसमाथि दम बढ्दै गएपछि उनी सदरमुकाम पुगे, स्वास्थ्य जाँच गर्न । पण्डित हरिद्वार स्वाथ्य जाँच गर्न सदरमुकाम गए पनि सल्लेरी बजारले कुरो अर्कै बुझ्यो । नेता रामदेव पाण्डेले मुद्दा हालेकाले तारिख धाउन गएको हल्ला चल्यो । नेता रामदेव पाण्डेले मुद्दा हाले/हालेनन् कसैलाई थाहा थिएन । पण्डित हरिद्वार सदरमुकामबाट स्वाथ्य जाँच गरेर फर्किएको भोलिपल्ट सल्लेरी बजारमा अर्को अचम्म भयो ! पण्डित हरिद्वारले सल्लेरी बजारको नजीकमा रहेको पीपलको बोटमा झुन्डिएर आत्महत्या गरेछन् ।

त्यस दिनदेखि सल्लेरी बजार झन्–झन् रहस्यमय बन्दै गयो । सल्लेरी बजारकामात्र हैन, यो खबर सुनेकाहरूले पनि सल्लेरी बजारको पीपलको रुख हेर्न सकेनन् । सल्लेरी बजारका स्थानीयहरूले सल्लाह गरे । यो अचम्म के भयो ? तर, कसैले पनि यसै भयो भन्न सकेनन् । कान्छो दमै मरेको सात महिना नपुग्दै पण्डित हरिद्वारले त्यही रुखमा झुन्डिएर आत्महत्या गरेपछि धार्मिकहरूले देवी–देउता बौलाएको शंका गरे । धूपधुवार गरे ।

० ० ०

करिब दुई वर्षपछि ! सल्लेरी बजारमा नेता रामदेव पाण्डेको पहलमा निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर आयोजना गरिएको थियो । त्यो विशाल स्वाथ्य शिविरमा सल्लेरी बजारका सम्पूर्णले स्वाथ्य परीक्षण गराए । बच्चादेखि वृद्धसम्म । स्वास्थ्य परीक्षणको रिपोर्ट हप्तादिनपछि आउने भयो । त्यसको जिम्मा लिए नेता रामदेव पाण्डेले । तर, हप्ता दिनपछि सल्लेरीमा चमत्कार भयो ! सल्लेरी बजार नजिकैको पीपलको रुखमुनि जम्मा भयो । पीपलको रुखमा स्थानीय नेता रामदेव पाण्डेले पासो लगाएर आत्महत्या गरेछन् !

प्रभावशाली नेताको आत्महत्या सानो कुरा थिएन । डरले सल्लेरी बजार काम्यो । उनको पार्टी प्रतिपक्षमा थियो । पार्टीले स्वतन्त्र छानबिन गर्न सरकारसमक्ष जोडदार माग ग¥यो । जनता जोगाउन नसक्ने प्रधानमन्त्रीको राजीनामा मागियो । गृहमन्त्रीविरुद्ध चर्का नारा लागे ।
विपक्षीको मागअनुसार सरकारले छानबिन गर्न प्रहरी प्रशासनलाई पठायो । प्रहरी प्रशासनले नेताको मृत शरीरलाई पीपल रुखबाट झा¥यो र मृत नेताको शरीर जाँच ग¥यो ।

मृत नेताको गोजीमा एउटा रिपोर्ट रहेछ, जुन रिपोर्ट हप्ता दिनअघि भएको स्वास्थ्य शिविरमा स्वाथ्य परीक्षण गराएकाहरूको थियो । प्रहरीहरूले खोलेर हेरे । रिपोर्टअनुसार सल्लेरी बजारका स्थानीयमध्ये आधाभन्दा बढीलाई एड्स रहेछ ! रिपोर्टको पुछारमा अर्को अचम्मको कुरा के थियो भने हीरा दमिनी गर्भवती थिई । प्रहरी प्रशासनले हीरालाई सोधपुछ सुरु ग¥यो । हीराले धेरै झन्झट दिइन । उसले सजिलैसँग आफ्नो गर्भमा रहेको शिशुको बाबु चिनाइदिई । नाम लिँदा पण्डित हरिद्वार, हेडसर रामहरि शर्मा, नेता रामदेव पाण्डेको नाम छुटाइन । हतारमा अन्य १५–२० जनाको नाम सम्झिन भ्याई । त्यस दिनदेखि त्यो अनाम सल्लेरी बजार मसानघाटजस्तै भयो ।

(यो कथा नेपालको गत शनिबार प्रकाशित ‘रित्तो आकाश’ कथा संग्रहबाट लिइएको हो ।)