Jyapu – Laxmi Prasad Devkota

छाती चिरीकन पृथिवीको दूध
चुस्छन् मानिस,
दुहुने मै हुँ ।
धूप झरीमा आत्मा परिशुद्ध
बर्ख यी तनी बीस
नहुँदो भौँ हुँ !
श्रृङ्गार हिलो, नङ्गा फिलो,
आँखा चमचम,
आदिम खनुवा,
शरीर शिला र कलेजा गिलो
चिथरा सिमसिम,
एकलो मनुवा ।
धान धापमा रीप छ टापू,
कुहिँदो छाना,
पत्थर सिरान,
तीन पुस्तातक बन्धक आपूm
पितृ नाना,
बन्धक चिहान ।
सम्पत् पित्तलको यो थाली,
हाँडी काली,
गोल्पूm, घैँटो,
धुजारु दौरा झिलमिल जाली,
चिथ्रे डाली,
गोबर गुँइठो
साथी भन्नु कानो कुक्कुर,
लुते घाँटी,
उपियाँदार ।
मालिक भन्दछ कुइँकुइँ थुरथुर,
भुक्तछ छ राति,
धन–रखबार ।
विवाह स्वपना सरि झैँ पर भो,
वायुको बीज,
टिप्ला काक,
पृथिवी फलाएँ, अरुको घर गो,
बलि हो एक चीज,
ईश्वर अवाक् !

Khol – Bhairab Aryal

अस्पतालको सगाल पलङमा
सेतो सुकिलो ओच्छ्यान पाई
नयाँ रोगी रम्दछ पहिले
खोल र तन्ना सुम्सुम्याई
अहा ! कस्तो सफा विच्छौना,
हातको मयल पनि सर्ला जस्तो
कति नरम औ कति मनोरम
खोपीभित्रको शैय्या जस्तो ।

तर जब ओल्टेकोल्टे गर्दा
तन्ना खोल अलि सर्न जान्छ ,
अनि रोगीको आँखा सहसा
भित्री तहमा पर्न जान्छ ।

ती सुकिला खोलहरूभित्र
कति थाङ्ना ती सिरह डसना
टाल्दैतुन्दै छोप्पिरहेको,
सयौं वर्षको अवशेषपना
छ्या! छ्या!! देख्दै डुङ्ग गनाउने
पीप रगतका टाटैटाटा
जति पल्टायो उति घिन लाग्दो
दिशापिशाबले कुहिँदा पाटा
देख्दछ जब यो रोगी
अनि पो खुल्दछ उसमा भित्री पोल
नब्य झैँ लाग्ने, भव्य झैँ लाग्ने,
ओछ्यान रहेछ केवल खोल
दारा किट्छ अनि त्यो रोगी
चिच्याउन लाग्छ च्यात्तै खोल
खोल खोलमै कति दिन धान्छौ
जगजीवनको मोल ।

तर नारी समाई भन्दछ डाक्टर
छैन यसको ब्रेन कन्ट्रोल
अनि धाइले प्याइदिन्छे
मुसुक्क हाँस्तै रङ्गिन झोल ।

Basanta Kokil – Lekhnath Paudyal

भरी लता वृक्ष विषे टनाटन
नवीन लाखौं फूल पालुवाकन ।
वसन्त आयो कलकण्ठको अब
सुनिन्छ साह्रै कल कण्ठ-गौरव ।।

अगाडि जो दीन बनी लुकीकन
बिताउँथ्यो केवल दु:खमा दिन ।
अहो !! उही कोकिल हेर आज यो
प्रमोदले पूर्ण महासुखी भयो ।।

बसी बगैंचा-बिच मोजमा परी
नयाँ कलीला सहकारमञ्जरी ।
चपाउँदै मस्त भएर बेसरी
कुहूकुहू गर्दछ त्यो घरीघरी ।।

चलीरहेको छ सिरी सिरी हवा
झुलीरहेछन् सब मञ्जु पालुवा ।
जता दियो दृष्टि उतै खुसी मन
प्रमोदले पूर्ण नहोस त्यो किन ?।।

समीरले पुष्प परागको झरी
लगाउँदा त्यो रसरङ्गमा परी ।
झुलीरहेको छ शरीर बेसरी
मुछेर तेही रजमा घरीघरी ।।

पिएर सा–नन्द रसालको रस
घुमाउँदै नेत्र दुवै मदा-लस ।
सहर्ष खोलौं सुरिलो गलाकन
घनक्क घन्काउँछ त्यो सबै वन ।।

घरीघरी भुर्र उडी अलीकति
घुमेर शाखान्तरमा यताउति ।
बडो बहाडी रसिकै बनी तहाँ
ढलीमली गर्दछ पालुवामहाँ ।।

चुचो ठड्याईकन चट्ट मञ्जरी
ठुँगेर च्यापीकन देखिने गरी ।
फरक्क फर्कन्छ घरी पछिल्तिर
प्रसन्नता-साथ लतारि पुच्छर ।।

न शीत-बाधा, न त घामको डर
न बाग नङ्गा, न त वृष्टिको पिर ।
बसन्तका गौरवले गरीकन
खुसी छ साह्रै कलकण्ठको मन ।।

Dashain – Lekhnath Paudyal

हट्यो सारा हिलो मैलो
हरायो पानीको वर्षा
भवानीको भयो पूजा
चल्यो आनन्दको वर्षा

जता जाउ उतै भन्छन्
दशैं आयो दशैं आयो
यही आनन्द चर्चाले
सबै संकष्ट बिर्सायो

ठूला साना सबैलाई
दशैं अत्यन्त राम्रो छ
चलेका चाडमा ज्यादै
यही उत्कृष्ट हाम्रो छ

सबै अत्यन्त आनन्दी
सबै छन् पिङमा दंग
सबैको देखिंदै आयो
उज्यालो चेहरा रंग !

Saat Surma Bolaucha Prem – Gorakh Pandey

आमा, म जोगीसँग जान्छु

शिरीषको रूखमुनि

भेटिएको थियो ऊ

उसको हातमा थियो फगत बाँसुरी एउटा

आँखामा थियो आकाशको सपना

पाउमा धुलो र घाउ

गाउँ-गाउँ

जंगल-जंगल

भौंतारिन्छ जोगी

मानौं, खोजिहिँड्छ गुमाएको प्रेम

बिर्सिएका याद र नामहरू

बाँसुरीको धुनमा समेट्दै

देख्नेबित्तिकै मैले मन पराएँ उसलाई

आमा, म जोगीसँग जान्छु

छैन उसको ठाउँ-ठेगाना

न छ जातपात

गाउँ र जंगलमा

वेदनाको राग गुञ्जाउँदै भौंतारिन्छ जोगी

के बह होला उसलाई, आमा

यो धर्तीमा उसले

कहिल्यै पाएन कि प्रेम ?

आमा, म जोगीसँग जान्छु

बिहेको दिन

मलाई लिन

आउनेछन् जन्ती

डोली, कलश, बाजागाजा लिएर

सुन्दर परिधानमा रवाफसाथ घोडामा सवार भएर

आउलान् दुलहा

मलाई नदेखेर उनीहरू रिसाए भने

संकोच नमान्नू, आमा

तिमीले धेरै सहेकी छौ

तिमीलाई थाहा छ-

स्त्रीको कलेजो कसरी पत्थर बन्छ

कसरी स्त्री

महलको खोपीमा सजाउनलायक

पत्थर बन्छे

म त हुँ हाडमासुकी स्त्री

हुन सक्दिनँ पत्थर

न हुन सक्छु बिक्रीको माल

तिमी सजाइदिनू डोली

राखिदिनू त्यसमा काठको पुतली

त्यसलाई घुम्टो पनि ओढाइदिनू

र, भनिदिनू उनीहरूलाई-

यही हो तिमीहरूकी दुलही !

म त जोगीसँग जान्छु, आमा

सुन, ऊ बाँसुरी बजाइरहेको छ

सात सुरमा मलाई बोलाइरहेको छ प्रेम

म कसरी उसलाई

नाइँ भन्न सक्छु ?

Source: http://annapurnapost.com/news/130900

Kala Kalaka Laagi – Gorakh Pandey

कला

कलाका लागि होस्

जीवनलाई

सुन्दर बनाउनका लागि नहोस्

रोटी रोटीका लागि होस्

खानका लागि नहोस्

मजदुर मेहनत गर्नका लागि होस्

केवल मेहनत

पुँजीपति होस्

मजदुर सिर्जित पुँजीको

मालिक बन्नका लागि

अर्थात्, जो जे छ, रहोस् त्यस्तै

कुनै परिवर्तन नहोस्

मालिक होस्

दास होस्

दास बनाउनका लागि युद्ध होस्

युद्धका लागि फौज होस्

र, फौजका लागि युद्ध होस्

हाललाई कला शुद्ध रहिरहोस्

र, शुद्ध कलाको

पवित्र प्रभामण्डलमा

जल्लादहरू भइराखून्

मान्छेलाई

फाँसी चढाउनका लागि।

Source: http://annapurnapost.com/news/130900

Lagdachha Malai Ramailo – Madhav Prasad Ghimire

लाग्दछ मलाई रमाइलो मेरै पाखा पखेरो
हिमालचुली मन्तिर पानी भर्ने पँधेरो

लेकै हेर्यौ लाली गुराँस बेंसी हेर्यो प्याउली
पिरती बास्ने परेवा बिरह बोल्ने न्याउली
हिमाल छुन्छ बेलुकी सप्तर्षिको ताँतीले
जुनेली रात बिताउँछु गाउँदा गाउँदै साथीले

सम्झन्छु म हिउँचुली आँसुको ढिका खसाली
यो बिरानो मुलुकमा बस्दैन माया बसाली
वनमा घाम नलागे जगत सारा अँधेरो
नौडाँडाको पारीमा प्रीतिको देश छ मेरो

मेरो कान्ले लेकैलाई पाकेर जाने बादल
हातले मैले नछोए पनि छ कति कोमल
डर लाग्छ मलाई यही बादलु छायाँले
पार्दछ जहाँ इन्द्रेणी पाइला भिज्ने मायाले