Lagdachha Malai Ramailo – Madhav Prasad Ghimire

लाग्दछ मलाई रमाइलो मेरै पाखा पखेरो
हिमालचुली मन्तिर पानी भर्ने पँधेरो

लेकै हेर्यौ लाली गुराँस बेंसी हेर्यो प्याउली
पिरती बास्ने परेवा बिरह बोल्ने न्याउली
हिमाल छुन्छ बेलुकी सप्तर्षिको ताँतीले
जुनेली रात बिताउँछु गाउँदा गाउँदै साथीले

सम्झन्छु म हिउँचुली आँसुको ढिका खसाली
यो बिरानो मुलुकमा बस्दैन माया बसाली
वनमा घाम नलागे जगत सारा अँधेरो
नौडाँडाको पारीमा प्रीतिको देश छ मेरो

मेरो कान्ले लेकैलाई पाकेर जाने बादल
हातले मैले नछोए पनि छ कति कोमल
डर लाग्छ मलाई यही बादलु छायाँले
पार्दछ जहाँ इन्द्रेणी पाइला भिज्ने मायाले

Prem Sanket – Rabindra Nath Thakur

प्रियतम ! म जान्दछु, यो तिम्रो प्रेम हो जो पात–पातमा स्वर्णाभा
बनेर चम्किरहेछ !
जसले लोसे मेघ आकाशमा जम्मा भइरहेछन्, सुवासित पवनले मेरो
मस्तिष्कमा जलकण छर्छ :
यमि सबै, हे मनमोहन ईश्वर ! तिम्रो प्रेम नै हो ।

आज प्रभातका आकाश–धाराले मेरा नयन भरिए :
यो तिम्रो प्रेम–संकेत हो जो जीवनका कण–कणमा व्याप्त छ ।
तिम्रो चेहरा निहुरियो,
तिम्रो नेत्र मेरा नेत्रसँग मिले :
मेरो ह्दयले तिम्रो चरणमा स्पर्श गरिसक्यो !
प्रियतम ! म जान्दछु, यो तिम्रो प्रेम–संकेत हो ।

Maya Ko Dhisko – Abhi Subedi

धेरै बगेपछि
आँशु जस्तो पानी
सुकेर गए पनि
आकाशमा कटक्क माया लाग्ने
ढिस्को बनाएर जाँदो रहेछ ।

Nichorera Sukayeko Akash – Abhi Subedi

आकाशबाट
धर्धरी
भक्कानो फोरेर रोएको
कानमा खसेपछि
वेगले भेट्न दौडेँ,
पृथ्वी मेरो मोटरसाइकलको चक्कामा
पहिरन अल्झाएर
झन्डै नाङ्गिइन्,
पानी जस्तै थ्याच्च बसिन्
म भिजेको सरि
मायाले टाँगिएँ र
एक निचरेर सुकाएको हलुका आकाश भएँ ।

Jaanda Jaandai – Prakash Sayami

जाँदाजाँदै आज फेरि मन उधारै रह्यो
ढोकैसम्म पुगेर पनि पाइला संघारै रह्यो

छिचोलेरै पुगेको’थेँ कति आँखा बाधा थिए
चाहनाथ्यौ तिमी मेरो सपना पनि आधा थिए
खोलुँ भन्थेँ मनको ढोका सबै अपुरै रह्यो
ढोकासम्म पुगेर पनि पाइला संघारै रह्यो

काँढामाथि टेक्नु पर्यो त्यो पनि त सहेकै’थेँ
दुनियाँ नै वैरी हुँदा तिम्रो आफ्नो भएकै’थेँ
कुन सिमाना कोर्यौ दैव ! बोली अधुरै रह्यो
ढोकैसम्म पुगेर पनि पाइला संघारै रह्यो

Rahar – Binod Khadka

रहर के हो ? पीन्जडा जीवनको
रहरकै खातिर उर्लिन्छ भेल पीडाको
रहर के हो ? जहर जीवनको
रहरकै खातिर बल्झिन्छ मृत्यु पीडाको ।

रहर के हो ? एक ठहर जीवनको
रहर नै त रहेछ आशा जीवनको
रहर के हो ? खोई छाड्नै नसकिने
रहर विना जीउनुको अर्थै नरहने ।

रहरले जीवन सून्दर बनाउला
रहरविनाको जीवन व्यर्थै हराउला
रहर के हो ? यात्राको अमूल्य साथी
रहरले त मान्छे पुग्छ माथी माथी ।

रहर जसले छोड्यो त्यो विरक्त भयो
रहर विना उसको जीवनलीला गयो
रहर त गर्नु तर आफ्नै वजनको
रहर पुग्ला हैसियत बमोजिमको ।

रहरले पीडा नदिनु अरुलाई
रहरकै लागी नरुवाउनु अरुलाई
रहरले सेवा गर्नु सधै दूखीकॊ
रहर नगर्नु विनास अरुको ।

Aja Ko Aswa – Tanka Subba

अ अथवा अस्तित्व
स्व अथवा स्वभिमान
हरेक देश र जनतासंग
गासीएको
टासिएको
अलङ्कार हुन् यी दुइ अक्षरहरु
त्यो हरेक देश र जनताको लागि प्रीय हुन्छ
अ र स्व अथवा अस्व
कुनै देश
र जनताले गुमाउन चाहदैनन्
जव अस्व गुम्छ
तव त्यो देश देश रहदैन
र जनता जनता हुदैनन्
अथवा देश र जनता भए पनि
कठपुतली वन्नु पर्छ कसैको
त्यसैले त अस्वको लागि
हरेक युगमा हरेक देशमा
हरेक मान्छेमा युद्घ वाचीरहन्छ
कस्लाई सह्य होला र ?
स्वभिमान खोसीएको
कस्लाई मञ्जुर होला र?
अस्तित्व लुटिएको
त्यसैले अस्व गुमाउनु भन्दा
देश युद्घघोष गर्न तयार हुन्छ
र जनता देशको लागि वलि चढ्न तयार हुन्छन्
तसर्थ हरेक देश र जनतालाई
अति प्रीयकर हुन्छ अस्व
तर विडम्वना त्यहि अलङ्कारहरु
युगौ देखि कुल्चेकाछन् लुटेकाछन्
त्यसको विरुद्घमा आवाजहरु उठाए पनि
ब्यर्थ भएकाछन् ती आवाजहरु
किनभने लुटिनेहरु लुटिएकैछन्
कुल्चिएकाहरु कुल्चिएकै छन्
यहाँ त कसैको स्वभिमानलाई कुल्चिएर उभ्नु पनि
स्वभिमानै ठान्छन् मान्छेहरु
र अस्तित्वलाई अपहरण गर्नुलाई पनि
मानवता नै सोच्छन् मान्छेहरु
यो कस्तो मत्स्यन्याय हो ?
जव कि देश र जनतामा स्वार्थ पूर्तिको लागि
स्वभिमानको हवला दिएर
अरुको स्वभिमानलाई आफैले हडप्नु ?
र मानवताको वकालत गरेर
निर्दोष र निरीहहरु माथी हमला गर्नु
चरीत्र वनेकोछ आजका हिट्लरहरुको
अरुको सामु अस्वको वखान गरेर
भित्र हिंसा र हत्याको योजना वुन्छन्
त्यसैले वर्तमान भयानक संकटहरु ब्यहोर्दै गुज्रिरहेछ

Lali Gurans – Tanka Subba

लालीगुरास
तिमी नफुले
फुल्दैनन् सुनगाभा र सयपत्री फूलहरु
हास्दैनन् वनपाखा र भीरपखेराहरु
किनकी सेता सेता हिमालका फेदीमा छौ
अग्ला अग्ला पहाडको टाकुरीमा छौ
छौ, सुशोभित सुनाखरी जस्तै
छौ हर्षित लालुपाते जस्तै
र नाच्छौ डाफे मुनालसंग गुञ्जदा लोकलहरी
त्यसैले फुलाएका छौ देशलाई मुहारभरी

लालीगुरास
खिलिएकी छौ तिमी हरियाली चुल्ठोभरी
वैंशालु युवतीको चुल्ठोमा खिलिएको फूल झैं
मुस्कुराइरहेकी हुन्छौ झरिवादल र ठिहीमा पनि
वैंशको सहरमा मुस्कुराएको मान्छे जस्तै
सारा क्षण लजाइरहेछ ति म्रो लालीमा देखेर
फुलेका छन् सुनाखरी र सयपत्री ति म्रै आभाष पाएर
त्यसैले जगमगाइ रहेछौ प्रतिष्ठा बनेर
फूलहरुको प्रतिनिधित्वमा फुलेका राष्ट्रियता जगाएर
कहिल्यै नअघाइने ति म्रो रङ्ग
चहार्छ मुटु बनेर धड्किन्छ सारा अङ्ग

लालीगुरास
तिमी नफुले पालुवा मौसममा कोइली बोल्दैन
तिमी नफुले नदीनाला सुसाउदैन
तिमी नफुले दुःखका क्षणहरु भुलिदैन
तिमी नफुले नेपालीको मन फुल्दैन
तिमी नफुले खुशियालीमा देश झुम्दैन
त्यसैले ओइलिएका मनहरुमा ताजा फूल भएर फुल
हरेकको आखामा रोशनी भरेर फुल
हरेक वर्षको चहलपहलसंगै युगौं युग फुल
लालीगुरास
तिमी सबैको मिठो सपना भएर फुल

Samaya – Tanka Subba

समय अविरल आइरहन्छ
विना मुहानको पानी जस्तो
पर्खदैन डुवी जाने घाम जस्तो
प्रकृतिले प्रदान गरेको निःशुल्क उपहार
प्राप्त भइरहन्छ
बाच्नको लागि प्राण जस्तो
तर थाहा हुदैन हामीलाई
सहज असहज बनेर पाइलाहरुमा
गतिशील भएर उर्लिदिंदा
बनिदिन्छ सृष्टिको नियम जस्तो
विद्यमान बगिदिने नदीहरुमा
जन्म र मृत्यु दुइ किनारा भएर बगे जस्तो

समय
बलवान हुन्छ
रोकेर रोकिदैंन/छेकेर छेकिदैन
त्यसैले घाम बन्छ कहिले सफलताको
औंसीको रात बन्छ कहिले असफलताको
फक्रिन्छ कहिले रङ्गीविरङ्गी फूल भएर बसन्तहरुमा
पोलिन्छ कहिले आगोको राप बनेर छातीहरुमा
धड्कन हो कि कुन्नी
खुल्दुलीमा आखा
जति च्यातेर हेरे पनि
देखिंदैन कहीं
हतारिएर जति भेट्न खोजे पनि
भेटिदैन कही
व्यस्त व्यस्त भइरहन्छ हरपलमा

समय
छाइरहन्छ सदैव दिनहरुमा, रातहरुमा
र स्पर्श गरिरहन्छ अनुभूतिहरुमा
विना आकृतिको भावना जस्तो ।
वर्तमान छचल्किरहन्छ भविष्यको पानीमा
रोकिदैन भूतकाल पहिरो गए जस्तो
पर्खदैन डुवी जाने घाम जस्तो

Khol – Bhairab Aryal

अस्पतालको सगाल पलङमा
सेतो सुकिलो ओच्छ्यान पाई
नयाँ रोगी रम्दछ पहिले
खोल र तन्ना सुम्सुम्याई
अहा ! कस्तो सफा विच्छौना,
हातको मयल पनि सर्ला जस्तो
कति नरम औ कति मनोरम
खोपीभित्रको शैय्या जस्तो ।

तर जब ओल्टेकोल्टे गर्दा
तन्ना खोल अलि सर्न जान्छ ,
अनि रोगीको आँखा सहसा
भित्री तहमा पर्न जान्छ ।

ती सुकिला खोलहरूभित्र
कति थाङ्ना ती सिरह डसना
टाल्दैतुन्दै छोप्पिरहेको,
सयौं वर्षको अवशेषपना
छ्या! छ्या!! देख्दै डुङ्ग गनाउने
पीप रगतका टाटैटाटा
जति पल्टायो उति घिन लाग्दो
दिशापिशाबले कुहिँदा पाटा
देख्दछ जब यो रोगी
अनि पो खुल्दछ उसमा भित्री पोल
नब्य झैँ लाग्ने, भव्य झैँ लाग्ने,
ओछ्यान रहेछ केवल खोल
दारा किट्छ अनि त्यो रोगी
चिच्याउन लाग्छ च्यात्तै खोल
खोल खोलमै कति दिन धान्छौ
जगजीवनको मोल ।

तर नारी समाई भन्दछ डाक्टर
छैन यसको ब्रेन कन्ट्रोल
अनि धाइले प्याइदिन्छे
मुसुक्क हाँस्तै रङ्गिन झोल ।

Baanar – Yuddha Prasad Mishra

चोर्ने चिन्तन गर्दछ खाली
मानिसहरूका हरिया बाली
फेरि कसैको पनि फुल-बारी
देख्नै नसकी दिन्छ उजारी

अग्लो रुखमा उसको डेरा
मान्दछ मीठो अम्बा, केरा
निर्धा आए जाई लाग्छ
बलिया आए परपर भाग्छ

फलफूल ल्याई मानिसहरू तर
हनुमान भनी गर्छन् आदर
केवल पशु पो हो त्यो बानर
काला अक्षर भैंसी बराबर

बालकहरू हो, होश समाल
मनमन्दिरमा बत्ती बाल
तिमीहरू मानिस बन्नु छ जाग
बानर बुद्धितर्फ नलाग

Sahi Bato – Yuddha Prasad Mishra

संकीर्णताको परखाल नाघी
यथार्थ वैज्ञानिक पन्थ लागी
पीडितमा जागृति बत्ति बाल
भगाइद्यौ भारतका दलाल

प्रगति भो अब व्यापक जाज्वल
परिसके प्रतिगामीहरू तल
उठिसक्यो भई व्यापक जागृति
उदित भै जनमानसको स्थिति

विजयको भई दर्पण शानमा
प्रवल भै मनको बलिदानमा
जनजागृत भै उठदै गयो
परपीडनता टुट्दै गयो

असही शोषण जागृति हो सही
जनयथार्थ कुरो बीचमा नरही
फगत नित्य रुचाइ विलासता
रहन संभव छैन कतै यता

Namra Ko Umer – Rajab

ऊ बीसौँ शताब्दीका
अरू करोडौँ झैं
सामान्य थियो
ऊसँग
दुःखका
थुप्रै दागहरू थिए,
बेला–बेला
तिनलाई हेरेर
ऊ पग्लन्थ्यो
ऊ पग्लँदा
उसका आँखा पनि
रसाउन तयार हुन्थे
एउटा सामान्य मानिसको
सबै क्षमता
ऊसँग थियो
तर थिएन
ऊसँग क्रोध
त्यसैले आफ्नै पसीना चुस्नेहरूसँग
ऊ नम्र थियो
त्यही नम्रताले

पृथ्वीमा
धेरै वर्ष
रहन पाएन

Kabita Bachaau – Rajab

सुन्दरी
यो भीडमा कविता नपढ
मानिसको ध्यान
कविताको सुन्दरताबाट
तिमीमा सर्छ
र कविता एक्लो हुन्छ
यद्यपि कविता पढ्न
लायक र
राम्रो छ तिम्रो स्वर
तर मानिसका ेखँखु ार ध्यान
कविताबाट उछिट्टिएर
तिम्रो सुन्दर नाकमा
तिम्रो चपल बडे आँखामा
तिम्रो नङमा
तिम्रो शारीरिक सौष्ठव
र परिधानमा पर्न सक्छ
र तिमीले पढिरहेको कविताको प्रयास
बेकार हुनसक्छ
सुन्दरी
कविता बचाउ

Pasina Utsav – Prakar Antar

यौटा पहाड: म अझै अग्लिन्छु ।
यौटा म: म अझै उक्लिन्छु ।
अब आफै पन्छाउनु पर्छ काँडाहरु
डोकोभरी पहाड बोकेर
बिसाइदिन्छु पहाड चौतारीमा
उफ ! उ पनि ठाउँ ठाउँ भत्किएछ
छाड्दिनँ उक्लन ठाडो उकालो
साँझमा पनि
झ्याउँकिरीहरु बजाइरहेछन् नगरा
मेरो मुटु बाहेक
झ्याउँकिरीहरु बाहेक
निस्सिम निस्तब्धतामा
मैले पहाडमाथि पहाड बिसाएँ ।

सगरमाथा उक्लेर
चुचुरोमा
अर्को सगरमाथा राख्छु
र फेरी उक्लिन्छु
फेरी राख्छु
फेरी उक्लिन्छु……
………..
पसिनाहरु
मारियाना ट्रेन्चमा
उत्सव मनाऊँन् ।
मस्तिष्क तन्तुहरु
धारणा परिवर्तन गर ।

Para Jaa Para Jaa – Yuddha Prasad Mishra

भ्रष्ट प्रशासन पर जा पर जा
रक्त क्रान्तिको घन्क्यो बाजा
उठ्यो बबण्डर हुँदै सशक्त
महल अटारी अस्तब्यस्त

सामन्तीले संगीन रोप्यो
जनजागृतिले दुनियाँ छोप्यो
झुपडी भन्दछ शहरै घेर्छु
धरती भन्छिन् काया फेर्छु

थाम्दा थाम्दा थाम्नै नसकी
पीडितहरूका टेवा मर्के
अड्दा अड्दा अड्नै नसकी
अग्ला घरका भित्ता चर्के

जाली दोषी क्रूर कठोर
पीडित जनका पसिना चोर
निम्न जनका रक्त पिपासा
धरतीका गुण गौरव नासा

Aaja Ko Awaz – Yuddha Prasad Mishra

भावना बलिदानकोले
देश भै बिध्वंशकारी
रक्त क्रान्तिका बबण्डर
आउँदैछन् वेग मारी

नीच हत्याराहरूका
भावनामाथि चढी
कस्सिदैछन् र्सवहारा
तोड्न आफ्नो हत्कडी

क्रूद्ध भै कंकाल उठ्दैछन्
नहट्ने प्रण गरी
ज्यूँनु यो धिक्कार भन्छन्
शत्रुहरूको तल परी

आत्मबल माथि उठेको
देश हो यो स्वाभिमानी
खूनको बदला लिने हो
कुन कुराले आज हामी

गर्न हत्या देशको
संगीनमा राख्ने सहारा
भाग जनताले थुकेका
आत्मगौरवहीन सारा

Nepal Kam Nepal – Sarubhakta

कालो चट्याङ्गः पीडाका खरपसहरु दुखेर
जीवनका मृत सागरमा
म रोलर कोस्टरका सपनाहरु देख्दैछु
ढापसुङ वस्तीतिर
कठपुतली आत्माहरु
साइवरयुगीन ‘किस्.कम्’ नाट्यरचना गर्दैछन्
संघात तरङ्गः दन्दनाउँदा रथहरु
भुत्याहा जाहाजहरुमा सवार छन्
पग्लिएका ढुङ्गाहरु
कालमसानतिर कल्की अवतारहरु
पर्खिरहेछन्
ए खोई विस्तृत नेपालका सपनाहरु ? के हामी
ब्यूझिसक्यौ र ?
एकीकरणका खुँडाहरु फलामे रक्षाकवच लाएर
व्हेलका दाँतभाँच्न हिडेका छन्
वीरगनः विजुलीबन्दुक
खोई हनुमानध्वजका परिघटनाहरु ?
आउ, फेरि एकपल्ट पत्थरकला बोकेर
जिउँदै शवपरीक्षा हुने वस्ती तिर जाऔं
उः ! वुद्धका कुरा गर्ने वात्सायनहरु
कुरुप सुन्दरीका कुरा गर्दैछन्
ग्राहक पर्खेका मसाज पार्लरहरु
वेवसाइटमा इन्टरनेट फ्रेन्ड फाइन्डरतिर
के हेर्दैछन् ?
‘कामरेड मिटिङमा होइसिन्छ ।’ धनधान्य
कामरेडहरु आश्वस्त छन्
आह ! हामी कसिङ्गर फाल्ने कन्टेनरका खोजीमा कहाँ छौ, कन्टेनर फाल्ने कसिङ्गरका खोजीमा
पो छौं !
काम पाइएन ? त्यसो भए जाऔं टाउकाले टेकेर
विश्वरेकर्ड बनाऔं
जिन्दगी सिङ भाच्चिएका अर्नाहरुको दौड हो
हारे यत्रैसित !
को ठूलो ? सत्रुका हातबाट मारिएका शहीद
कि आफन्तका हातवाट मारिएका शहीद ?
शहीद हुनेहरु सबै निख्रिसकेका छैनन्
यसर्थ विवाद जारी छ
म्यूजियममा हाम्रो इतिहास छ,
विदेशमा हाम्रो वर्तमान छ,
भविष्य हाम्रो कहाँ छ ?
के थाहा ?
हामी राष्ट्रिय निकुञ्जका नेपाली हौं

Jadoo – Sarubhakta

देश परिवेशः पुरातनपन्थी थकाइमा
मस्त निदाइरहेको बेला
एकथरी देशहरु
कालापहाड तर्फ लागेका छन्
मुटू कलेजो हराएर
बूढा सुब्बाका जोखनाहरु मूच्छित छन्
सर्वत्र विद्रोही र छापामारका कुरा
भूकम्पीय क्षतिका भविष्यवाणीसहित
आह ! पालतिर हामीले थुप्रै
ट्रमा सेन्टर खोलेका छौं
भगवानहरु सेल्टरमा छन् – छैनन्
तर हामी गरिवहरु
भगवानका मामलामा साह्रै धनी छौं
कम्ब्याट ड्रेस
एम – १६
नाइटभिजन
स्काई ट्रक …
नाइजेरियाली मिसदङ्गाहरु वीच
हामीले पनि वोधिका केही
नयाँ शब्दावली पाएका छौं
बज्रस्वाँठ अख्तियारहरु
हिरासतमा गाँजाखेती गर्छन्
अनि क्यूपर वेल्टतिर कतै
वरफका ढुङ्गाहरु पल्टाउँदै
पिङ्गपङ्ग भाइरस खेल्छन्
आफन्तहरुबाट कति वेचिए
पराइका चेलीवेटीहरु ?
क्यूरियोका सम्बन्धहरु रुन्छन्
खोई कहाँ हराए जामुना गुभाजुहरु ?
आजभोलि कार्टुनीकृत विषादका सिमसारहरुमा
जादुका धुम पो मच्चिएका छन् ।

Rashtra Gaan – Sarubhakta

अग्निमाला
नवः हिमयुगीन अर्घेलाहरु
सिमिट्रीमा रेटिसेन्ट बालहरु
आरोहण गर्छन्
मेथाडोन खाएका हुडिनीहरु
साइवरकोष्टरमा
अपरेशन डेजर्ट स्ट्रोम गर्छन्
गन्धका नाताहरु उस्तै छन्
मात्र नात्रेड्यामस विश्वमा
प्राविधिक गडवडीमा क्षमाप्रार्थनाहरु
आतङ्कका हिमाल चढिरहेछन्
ए हाम्रा सभानाहरु
अल्ट्राभ्वायलेट क्यामेरातिर
कति छन् अदृश्य जोखिमहरु ?
टेलिस्कोप भिरेका गिद्धहरु
शोकेसभित्रका कुकुरभुकाई सुन्दैछन्
उ ः ! परभक्षी आतङ्कका हल्लाहरु
आजभोलि मन्दिरैमन्दिरको देशमा
देवताहरु शरणार्थी बनेका छन्
‘कुकुरदेखि सावधान !’ गिदीमा भ्रम टाँसेर मान्छेहरु
मान्छेहरुद्वारा सावधान छन्
‘भैचालो आउँदैछ ! भैचालो आउँदैछ !’
एउटा सम्भावित भैंचालाको सम्मानमा
मान्छेहरु घर छोडेर कटेरो निर्माणमा
ब्यस्त छन्
‘विद्युतीय धरापमा नपरे फेरि भेटौंला !’
‘सुरक्षा कारवाइमा नपरे फेरि भेटौंला !’
संकटकालमा झ्याप्प निभ्ने संकटकालीन बत्तीहरुमा
एउटा सिङ्गो पुस्ता गीत गाइरहेछ
स्वराष्ट्रिय

Ek Din – Durga Lal Shrestha

यौटी केटी भेटेँ मैले
इस्कुलको बाटो,
हातमा थ्यो यौटा थाल
किताबको साटो !

मुख थियो निन्याउरो
लथालिङ्ग केश,
ओठ पनि कत्ला कत्ला
केकेजस्तो भेष !

सानै थिइन्, शरीरमा
खालि जामा चोला,
मेरोभन्दा उन्को उमेर
अलि पाको होला !

दया लाग्यो, आफ्नो खाजा
मैले उन्लाई दिएँ,
तर उनी उल्टै जङ्गनि्
म त वाल्लै परेँ ।

Putali Gaun – Durga Lal Shrestha

देख्छु म यहाँ पुतलीसडक,
पुतलीबजार,
पुतलीगाउँ लागेन पत्ता
खोजे नि हजार ।

हुन त पक्कै होला त्यो गाउँ
कहीं यो माटोमै,
बसेको छ कि मलाई नै ऊ
ढुकेर बाटोमै ।

कल्पना फुर्छ पुतली-ज्यूको
छिर्बिरे धर्सा,
त्यो गाउँ कत्ति सुरम्य होला

सुनचाँदी वर्षाले ।

उडाइ उसको गीतझैँ लाग्छ
आवाजविनाको,
सुतेको शान्ति सुस्तरी उठ् छ
हृदय-कुनाको ।

Rastriya Geet – Durga Lal Shrestha

राम्रो छ है, सबैभन्दा राम्रो छ
मलाई मेरो देश,
प्राणभन्दा नजिक छ त यौटे छ
त्यो हो मेरो देश ।

प्राण प्यारो, किनकि म अहिले
छु है यसैमा,
मरेपछि हुन्न प्राण, तर म
हुन्छु देशैमा,
त्यसैले त प्राणभन्दा मेरो म
मलाई मेरो देश ।

यो आकाश अनि यसमा लर्केको
सप्तरङ्गी केश,
यसको शरीर थरीथरी यहाँका
भाषा अनि भेष,
यही हो है कैले पनि नमर्ने
मेरो आफ्नो देश ।

Space – Manoj Bogati

अघि हिँड़्‌नेहरूको पाइलाको धुलोले
ड्याम्म छोपेको छ
स्पेसको बाटो।

पुरानो बाटो भत्काएको भ्रमको
मीठो निद्रालाई
विचारको अँध्यारो कोठामा सुताउनेहरू
ब्यूँझिएको रिहर्सलको बतास चल्छ
बतासमा कता-कता टुक्रिन्छ विचार। टुक्रिन्छ।
कता-कता छरिन्छ संवेदना। छरिन्छ।

बतासमा भत्किबस्छ नी!
पारम्पारिक सत्ताको घर।

पछि-पछि कुदिबस्ने
आलाप, नारा, मानसिक रोगी घोषणाको अनुहार
चिन्दैन
(किन चिन्नु?)
स्पेसको अर्को फाटक टेक्ने पस्पेसराइडरले।

कति रिस्‌ जस्तो चर्किबस्नु?
जोड़िन नसक्ने जङ्गली संवेदनाले। कति चर्किबस्नु?
हँ अक्षर
कति फिँज जस्तो फुटिबस्नु?

( बाटो हुँदैन
बाटोको घर, परिवार
आफन्त, छिमेकी संसार केही हुँदैन।
बाटाले भत्किनु, बनिनु पर्दैन।
बाटो नै हुँदैन । हुँदैन बाटो।
कहॉं छ बाटो?)

बाटो बनाएँ भन्नु
लुते घोषणा हुन्छ।

अघि हिँड़्‌नेहरूले
खोसलिराखेको
नाङ्गो(?) सत्यमा
ओभरराइटिङ गर्दै बस्नुको
घमण्डको बेलुन सधैँ फुल्लिबस्छ। फुल्लिबस्छ।
जब त्यो फुट्‌छ, त्यो फुट्‌छ
त्यसको आवाजलाई
नयॉं-को अवतरण मानेर आरती गाउने
गाइनेहरू
किलामा गोरूहरू झैं घुमिबस्छ। घुमिबस्छ।

किन डराउनु?
त्यो जोड़ले रिसाउने पाठकसित।
त्यसले त्यसको पाठलाई
त्यसको निजी पतलुङ जस्तो पैह्रेको छ।

पछि हिँड़्‌नेहरूको पाइलाको धुलोले
फेरि ड्याम्म छोपेको छ
अर्को स्पेस।

Khaderi – Manoj Bogati

पसीनाहरू दिनभर काम गर्न आउँछन्‌
माटोसित खेलेर फर्कन्छन्‌।
पसीना माटोजस्तो गन्हाउँछ
माटो पसीनाजस्तो गन्हाउँछ

त्यो गन्धमा बॉंच्छ
बस्तीको भोक।
भोकहरू गीत गाउँछन्‌
हो हो माले हो हो -हरूको
स्मारकपत्र हातमा बोकेर।

हरेक शताब्दीले माटो दिएर पालेका भोकहरूले लेखेर पठाएको
सहुलियतहरूका अपीलपत्रको आँगनमा बसेर
आउने भोटकै समीक्षा गर्दैबस्छन्‌
नीति निर्माता मन्त्रीहरू।

खेत र ग्रामपञ्चायत
सँगै बसेको
ग्रामसंसदबाट
न्यायपालिकाको मृत्युको खबर ढुक्कैले सुनाउँछन्‌ मण्डल बाजे।

पसीनाहरूलाई पनि भोक लाग्छ
भोक लागेको देखाउँदैनन्‌ तिनीहरू।

ठण्डा महीनाको छुट्टी बिताउन आएका
शहरे पढ़न्ते छोराहरूलाई
अनौं थमाएर सामुहिक स्वरमा भन्छन्‌ पसीनाहरू-
“…जोत्नू अब तिमीहरू आफै तिमेरका अक्षरहरू…”

खेतको धानबाली अनि उनीहरूको होमवर्क
दुवैले
टाउकोभरि उठाएका छन्‌
ऋण र दायित्वको एक थाक नयॉं संस्करण।

सरकार भत्किँदै बनिएको कति भयो
खेत जोत्ने हलो फेरिएन
न फेरियो खेत भिजेको हेर्ने सपना झुण्ड्याएर
आँखामा नै चर्किएको बूढ़ाबाको मोटो चश्मा।

हेर्नू,
यसपालिको भोट पनि खड़ेरीले नै जित्यो।

Saila Bahun – Manoj Bogati

साइला बाहुनले बाजेलाई पछ्याएनन्‌
बाबुलाई पछ्याएनन्‌।
उसले भने- म म भएर बॉंच्छु
म आफै बनाउँछु बाटो।

धेरै दाजुभाईबीच
कुन्नि किन साइला मिल्नै सकेनन्‌
भने- बरू कोइलाखानी जान्छु
पढ़्न जॉंदिनँ।

म ठग्दिनँ
यसरी नै एकदिन अग्लिन्छु।

उसको कोठा छुट्टियो
फोक्टा छुट्टियो।

एकदिन
त्यही कोठामा सर्किनी कान्छी पसिन्‌
त्यसपछि त पानी छुट्टियो
जिन्दगानी छुट्टियो।

साइला बाहुनलाई गाउँबाटै निकालियो
नाउँबाटै निकालियो।

आहिले साइलाको आफ्नै गाउँ छ
आफ्नै नाउँ छ।

उ अहिले भन्छ-
मेरो नाउँ कसैले मेट्न सकेन
मेरो गाउँ कसैले मेट्न सकेन
जसले मेट्न खोजे
उनीहरूले नै
मेरो आफ्नो नाउँ बनाए
मेरो आफ्नो गाउँ बनाए
यसो गर्न मैले नै उनीहरूलाई सघाएँ।

Ragat – Bikram Subba

रगतको आफ्नै मगज हुँदैन
दिमागका हरेक रेसामा रगत नपुगे
गिदी मर्ला र समाज बदल्ने
संघर्षको मार्गचित्र कसले सोच्ने?

रगतको आफ्नो आँखा हुँदैन
आँखाको नानीले रगत खान नपाए
दृष्टीहरू मर्लान्
र, स्वतन्त्र मानिसका अनुहार केले हेर्ने?

रगतको छुट्टै कान हुँदैन
कानका सबै अबयबमा रगत नपुगे
श्रव्यशक्ती मर्ला
र, मानिसको विजयी गीत केले सुन्ने?

आफ्नो ओठ पनि हुँदैन रगतको
आधरका हरेक सिरामा रगत नपसे
आमाका चुम्बनलाई
केले ममतामयी, ज्युँदो र न्यानो बनाउँने?

रगतको आफ्नो गला हुँदैन
पुग्दो रगत कण्ठमा सिंचित नभए
निर्जीव गलाले
मुलुकको मायामा
गर्विलो गीत कसरी गाउला?

रगतको आफ्नो हात पनि हुँदैन
देशबासीका सहस्र हातहरूमा रगत नपुगे
हातहरू पनि मर्लान्
र ठूठाजस्ता हातले हतियार समाउँदैनन्
अनि सिमानाका प्रत्येक गौँडामा
देशको रखवारी कसरी गर्ने?

कुनै किसिमको मुटु पनि हुँदैन रगतको
मुटुका अणुअणुमा रक्तकण नपुगे
मुटु पनि मर्ला
र आर्यघाट पुगेको मुटुले
सारा नेपालीको ढुकढुकी कसरी बोलिदेला?

फोक्सो पनि हुँदैन रगतको आफ्नो
फोक्सोका दुबै फप्लेटामा हर्दम् रगत नपुगे
फोक्सो मर्ला र मृत फोक्सोले
जातजातका मानिसले कसरी सास फेर्ने?

पाठेघर पनि हुँदैन रगतको
हरेक जवान युवतीका गर्भाशयमा
नित्य स्वच्छ रगत नपुगे
सृष्ठीको मुहान मर्ला
र क्रन्तीवीर जन्माउँने
मातृसपना कसरी पुरा होला?

रगतको हिँड्ने खुट्टा पनि हुँदैन
खुट्टाका हड्डी, नसा र मांसपेसीहरूमा
मनग्गे रगत नपुगे
खुट्टहरू मर्लान्
त्यसपछि त,
परिवर्तनको नयाँ क्षितिज टेक्न
इन्क्लाबी जुलुसमा कुन पाइला हिँड्लान् ?

Dui Shahar – Bikram Subba

उता चिडियाखाना छ
र्सपहरु छन, गोहीहरु छन्
स्याल र भालूहरु छन्
गिद्धहरु छन्

यता मन्त्रालयहरु छन, संसद र क्याविनेट छ
प्रधानमन्त्री,
मन्त्री,
अध्यक्ष र सांसदहरु छन्
वाग्मतीको पुलले
यी दुबै शहरहरुलाई
चुपचाप जोडिदिएको छ

Pilo – Bikram Subba

युगौँदेखि उत्तानो आँ…खोलेर बसेको
कान्तिपुर
कहिल्यै नअघाउँने खञ्चुवा मुख
जसको अनुहारबाट सर्वत्र पीपैपीप खस्या’छ
किनभने पीलोझैँ पाकेर निधारमै
ढ्याक्क सिंहदरबार बस्या’छ ।

Haat Haru – Bikram Subba

जसै कुमबाट प्रथमपल्ट हातहरू पलाए
मनुष्यहरू दङ्ग परे
त्यस उप्रान्त यही हतियारले
सभ्यतालाई यो चुचुरासम्म पु-याए ।

हातहरूलेले थरि-थरिका हतियार चलाएपछि
हरप्पा, महेन्जोदाडो र सिन्धुघाटीको सभ्यता टुसाए
हो, यिनै हातले औजारहरू अर्जापेपछि
ताजमहल उभियो, मोनालिसा मुस्कुरायो
हातका औँलाहरू बिथोवन र मोजार्टका छातीमा नाचेपछि
सिम्फोनी-सागरहरू उर्लिए
मुलुकका गुन्द्रुक सुकाउँदाझैँ
बाङ्गाटिङ्गा सिमाना र इतिहासका घुम्तीतिर
हातहरूले तीर-भाला र खुँडा-खुकुरीका धारले
हावामा केही काटे
अन्तमा प्रहारगरे बैरीका गर्धनहरूमा छपाछप्
र त मुलुक आफ्नै चारकिल्लाभित्र कायम छ
र त हामी आफ्नै मुलुकका नागरिक कायम छौँ

हातहरू, जसले प्रेमपत्र लेखे…सिउँदोमा सिँदुर हाले
हातहरू, जसले कोक्रो हल्लाउँदै लोरी गाए…
आशिर्वादको टिका लगाइदिए
हातहरू, जसले सपनाको छेउछाउ फूल उमारे…बस्ति बसाए…
हातहरू, जसले पहाड-मधेशमा जात-जातका मानिस
र तिनका इन्द्रेणी-सपनाहरू जोडेर एउटा सिङ्गो देश बनाए
हो तिनै हातहरू अचेल
केटाकेटीका सपनाको सुरक्षामा व्यस्त छन् ।

Lau Anjuli Tin Baar Jal Ko – Madhav Prasad Ghimire

सेलायो उनको चिता र दिनको ज्वाला निभ्यो पश्चिम
यो छाया–छविको डुब्यो दिन, डुब्यो रङ्गीन त्यो जीवन
थोत्रो देवल, शून्यसान दुनियाँ, सारा अँध्यारोतिर
जाऊ हे सखि ! साँझको शिखरको पारी उज्यालोतिर

बत्ती यो घरबाट बल्छ अहिले सङ्घारमा दख्खिन
बाल्थिन् यै घरभित्र बत्ति घरकी लक्ष्मी उनी क्वै दिन
हे वैवस्वत ! बत्ति यो शहरमा तिम्रो लगी जोडिद्यौ
उल्टीद्यौ सब अन्धकार उनको बाटो तिमी छोेडिद्यौ

छायारुप लिएर शून्य घरमा आई नच्याऊ अब
हाम्रा आँसु नहेर, निष्ठुर बनी माया चुँडाल्द्यौ सब
हल्का प्वाँख उचाल, झार भुइँमै धूलो र मैलो जति
जाऊ सुन्दर शान्त देश, पुतली ! हे ज्योतिकी सन्तति !

लाऊ अञ्जुलि तीन बार जलको, खाएर जाऊ सखी !
यौटा फुल चुँडेर दिन्छु दिलको लाएर जाउः सखी !
आँसू आज पुछेर दुःख सब यो बिर्सेर जाऊ सखी !
मान्छेको घर अन्धकार छ भनी सम्झेर जाऊ सखी !

आऊन् पुष्पविमान पुण्यबलले निस्केर आकाशमा
हाँसी क्यै वरदान द्यौ रहरको, जाऊ सखी ! बैँसमा
लैजाओ अमरावती शहरमा हे स्वर्गका देवता !
ताराका सँग हाँस है, अब तिमी नौ लाखमा एउटा

हाँस्यौ, प्यार गर्यो, बिगार गरिनौ कैल्यै कसैको यहाँ
यो चारै दिनमा पनी गरिसक्यौ जो गर्नुपर्ने यहाँ
केही बाँकि भए म गर्छु सँगिनी ! ज्यूँदै छु आधा अब
तिम्रो खेल समाप्त भो सब, तिमी विश्राम लेऊ अब

मट्टीलाइ फुकेर प्राण बिउँझ्यौ हे फुलकी वासना !
हाँस्यौ घाम र जूनको मनि यहाँ हे स्वर्गकी सिर्जना !
देवी ! जोबनमै गयौ, मलिन यो मट्टी बिसाईकन
हाम्रै जीत छ प्यार चार दिनको पायौ महापावन

टाढा निर्मल मौन शान्त गहिरो आनन्दले दीपित
तिम्रो शाश्वत धामभित्र भवको पर्दा खसाली सुत
एकै बार जहाँ सुतेर कहिल्यै पर्दैन है ब्यूँझन
बल्छन् बाहिर जून्किरीसित जहाँ नौलाख तारागण

Madhav Prasad Ghimire – Birsi Birsi Sakinna

लीला माइतका भुलेर घरका धन्दा तिमीले गर्यो
आमाको ममता भुलेर कसरी माया मलाई गर्यो
छातीबाट झिकेर प्राणसरिका छोरी मलाई दियौ
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

‘ख्वै छोरीहरु छन् कता, म त गएँ, ख्वै माइती छन् कहाँ !
प्यारा ! यति रहेछ भेट, टुहुरी हेरेर बस्नु यहाँ !’
धोको यत्ति कहेर के हृदयले उल्टीरहेकी थियौ
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

मैले सोधिनँ, अन्त्यकाल कुनमा धोको अडेको थियो
मैले रोइनँ, प्राण जान कतिको बाधा परेको थियो
हेरेँ टुल्टुल खाली, दीन मुखमा हेरीरहेकी थियौ
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

आँसू झर्न सकेन खालि रसिला आँखा लिएकी थियौ
बाक्लो फुट्न सकेन खालि दिलको भाषा भनेकी थियौ
मेरो ध्यान गरी मभित्र कसरी आत्मा मिलाईदियौ
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

गथ्र्यौँ दम्पति मृत्युका पनि कुरा माया र सन्तोषमा
भन्थ्यौ– मैँ पहिले मरुँ हजुरको प्यारो यही काखमा !
साँच्चै भाग्यवती सती हृदयकी सच्चा ! मलाई जित्यौ
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

तिम्रो पाप थिएन, चार दिनको चोला थियो कञ्चन
तिम्रो धर्म थियो, सुन्यौ दिनभरी श्रीकृष्णको कीर्तन
राती शीतल मेघको मनि महानिद्रा सजीलै लियौ
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

तिम्रो रुप र माधुरी धमिलिँदै जाला कुनै कालमा
जानेछन् अनि बिर्र्सदै गुन पनी यो बैगुनी विश्वमा
बिर्सि बिर्सिसकिन्न किन्तु कहिल्यै जो यो अनौठो गर्यो
हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

Baalaaji Dekhyan – Bhanubhakta Acharya

यति दिन पछि मैले आज बालाजि देख्याँ,
पृथिवि तलभरीमा स्वर्ग हो जानि लेख्याँ।
वरिपरि लहरामा झूलि बस्न्या चरा छन्,
मधुर वचन बोली मन् लिँदा क्या सुरा छन्।।१।।

याँहाँ बसेर कविता यदि गर्न पाऊँ,
यस्देखि सोख अरु थोक म के चिताऊँ।
उस्माथि झन् असल सुन्दरि एक् नचाऊँ,
खैंचेर इन्द्रकन स्वर्ग यहीं बनाऊँ।।२।।

Ek Man Chitta Lagai – Bhanubhakta Acharya

एक् मन् चित्त लगाइ चाकरि गर्याँ
खूसी भया छन् हरि।
मान्पाथी पनि भुक्तमान् थपिदिया
कैल्यै नछुट्न्या गरी।

रोज् रोज् दर्शन पाउँछू चरणको
ताप् छैन मन्मा कछू।
रात् भर् नाच् पनि हेर्छु खर्च नगरी
ठूला चयन्मा म छु।
लामखुट्टे उपियाँ उडुस् इ सँगि छन्
इन्कै लहड्मा बसी।
लाम्खुट्टेहरु गाउँछन् इ उपियाँ
नाच्छन् म हेर्छु बसी।

बिन्ती डिट्ठा विचारीसित म कति गरूँ
चुप् रहन्छन् नबोली
बोल्छन् ता ख्याल् गर्या झैं अनि पछि दिनदिन्
भन्दछन् भोलि भोली
की ता सक्तीन भन्नू कि तब छिनिदिनू
क्यान भन्छन् यि भोलि
भोली भोली हुँदैमा सब घर बितिगो
बक्सियोस् आज झोली

Asia – Laxmi Prasad Devkota

अमृत कलकल वाणी !
ज्वालामुखको तिम्रो माला, द्धीपपुञ्जको भूषण ।
“आमा” भन्दछ आधा मानव, लाख विहङ्गम वाणी !
अगणित तिम्रा राष्ट्र–अङ्गमा जागृतिको छ तरङ्ग,
रङ्ग छ एक बिहानी !
जाग जाग हे !
शिखर लाग हे !
चिरनिद्रित दृग मिच ज्ञानी !
निर्मल हृदय छ तिम्रो वैकाल, वल्कसको जल–खानी !
प्रथम किरणकी ऊँची चुली, प्रथम सृष्टिकी रस लहरा !
सभ्यताकी गुरुमा नि !
सकल धम्र्मकी किरण–केन्द्र ए ! विश्वकी पहली बिहानी !
पामीर तिम्रो विश्व–छत्र हो ! झ्यालमोलङ्मो कीर्ति–चुली !
स्टानोभोइदेखिन् एल्बुर्जपर्वत–हार बयानी !
निहुरिन्छयौ तिमी यूरालउपरमा चुमी यूरोपा रानी,
उत्कर्षहरुको खानी !
चिरशोषित हे ! चिरदूषित हे !
जाग, जाग हे जाग !
अरबौं जनका जनशक्ति लिई उन्नति–पथमा लाग !
उच्चारन हे विश्वप्यारको,
विश्व–शान्तिको वाणी—
महाद्धीपकी ए महारानी !
आर्य र मङ्गोल द्राविड, निग्रो, कमचटूकी या जापानी,
सुमेरुदेखिन् वालीसम्मन् यूराल फुजी सीमानी,
एक लहरमा सब लहरेलान् !
एक प्रभावले सब सिहरेलान् !!
एक हि लक्ष्य निशानी !
मानवताको झन्डा उचाली !
युगका कुइरा फाली !!
एक सूत्रमा सकल राष्ट्रको प्यारको माला गाँसी,
भाइ परस्पर जानी !
उच्चालित होऊ !
उच्चालित होऊ !
जाग जगत्मा, मावनताको
जीवशक्ति प्रमाणी !
महाद्धीपकी ए महारानी !
सकल विभवकी खानी !
जाग एशिया रानी !
चीन छ तिम्रो वीर सुपुत्र सिंह उठेको अब शानी
रुस सदृशको तनय विशाल छ, विश्वविजेता विज्ञान ।
तर भूतलमा आज छ राती,
थरथर काँप्दछ मानवजाति,
आण्विक ली पशुबल कोही धम्की दिन्छ नजाती,
तिमीले बोक्नु छ आश–दियाली
तिमीले अमृत–थाली
तिमीले बटार्नु छ सूत्र सुनौला, प्रेमको पन्था चाली !
विश्वशान्तिकी ध्वनि बन शानी !
महाद्धीपकी महारानी !
जाग छ आज बिहानी !!

Jyapu – Laxmi Prasad Devkota

छाती चिरीकन पृथिवीको दूध
चुस्छन् मानिस,
दुहुने मै हुँ ।
धूप झरीमा आत्मा परिशुद्ध
बर्ख यी तनी बीस
नहुँदो भौँ हुँ !
श्रृङ्गार हिलो, नङ्गा फिलो,
आँखा चमचम,
आदिम खनुवा,
शरीर शिला र कलेजा गिलो
चिथरा सिमसिम,
एकलो मनुवा ।
धान धापमा रीप छ टापू,
कुहिँदो छाना,
पत्थर सिरान,
तीन पुस्तातक बन्धक आपूm
पितृ नाना,
बन्धक चिहान ।
सम्पत् पित्तलको यो थाली,
हाँडी काली,
गोल्पूm, घैँटो,
धुजारु दौरा झिलमिल जाली,
चिथ्रे डाली,
गोबर गुँइठो
साथी भन्नु कानो कुक्कुर,
लुते घाँटी,
उपियाँदार ।
मालिक भन्दछ कुइँकुइँ थुरथुर,
भुक्तछ छ राति,
धन–रखबार ।
विवाह स्वपना सरि झैँ पर भो,
वायुको बीज,
टिप्ला काक,
पृथिवी फलाएँ, अरुको घर गो,
बलि हो एक चीज,
ईश्वर अवाक् !

Khol – Bhairab Aryal

अस्पतालको सगाल पलङमा
सेतो सुकिलो ओच्छ्यान पाई
नयाँ रोगी रम्दछ पहिले
खोल र तन्ना सुम्सुम्याई
अहा ! कस्तो सफा विच्छौना,
हातको मयल पनि सर्ला जस्तो
कति नरम औ कति मनोरम
खोपीभित्रको शैय्या जस्तो ।

तर जब ओल्टेकोल्टे गर्दा
तन्ना खोल अलि सर्न जान्छ ,
अनि रोगीको आँखा सहसा
भित्री तहमा पर्न जान्छ ।

ती सुकिला खोलहरूभित्र
कति थाङ्ना ती सिरह डसना
टाल्दैतुन्दै छोप्पिरहेको,
सयौं वर्षको अवशेषपना
छ्या! छ्या!! देख्दै डुङ्ग गनाउने
पीप रगतका टाटैटाटा
जति पल्टायो उति घिन लाग्दो
दिशापिशाबले कुहिँदा पाटा
देख्दछ जब यो रोगी
अनि पो खुल्दछ उसमा भित्री पोल
नब्य झैँ लाग्ने, भव्य झैँ लाग्ने,
ओछ्यान रहेछ केवल खोल
दारा किट्छ अनि त्यो रोगी
चिच्याउन लाग्छ च्यात्तै खोल
खोल खोलमै कति दिन धान्छौ
जगजीवनको मोल ।

तर नारी समाई भन्दछ डाक्टर
छैन यसको ब्रेन कन्ट्रोल
अनि धाइले प्याइदिन्छे
मुसुक्क हाँस्तै रङ्गिन झोल ।

Basanta Kokil – Lekhnath Paudyal

भरी लता वृक्ष विषे टनाटन
नवीन लाखौं फूल पालुवाकन ।
वसन्त आयो कलकण्ठको अब
सुनिन्छ साह्रै कल कण्ठ-गौरव ।।

अगाडि जो दीन बनी लुकीकन
बिताउँथ्यो केवल दु:खमा दिन ।
अहो !! उही कोकिल हेर आज यो
प्रमोदले पूर्ण महासुखी भयो ।।

बसी बगैंचा-बिच मोजमा परी
नयाँ कलीला सहकारमञ्जरी ।
चपाउँदै मस्त भएर बेसरी
कुहूकुहू गर्दछ त्यो घरीघरी ।।

चलीरहेको छ सिरी सिरी हवा
झुलीरहेछन् सब मञ्जु पालुवा ।
जता दियो दृष्टि उतै खुसी मन
प्रमोदले पूर्ण नहोस त्यो किन ?।।

समीरले पुष्प परागको झरी
लगाउँदा त्यो रसरङ्गमा परी ।
झुलीरहेको छ शरीर बेसरी
मुछेर तेही रजमा घरीघरी ।।

पिएर सा–नन्द रसालको रस
घुमाउँदै नेत्र दुवै मदा-लस ।
सहर्ष खोलौं सुरिलो गलाकन
घनक्क घन्काउँछ त्यो सबै वन ।।

घरीघरी भुर्र उडी अलीकति
घुमेर शाखान्तरमा यताउति ।
बडो बहाडी रसिकै बनी तहाँ
ढलीमली गर्दछ पालुवामहाँ ।।

चुचो ठड्याईकन चट्ट मञ्जरी
ठुँगेर च्यापीकन देखिने गरी ।
फरक्क फर्कन्छ घरी पछिल्तिर
प्रसन्नता-साथ लतारि पुच्छर ।।

न शीत-बाधा, न त घामको डर
न बाग नङ्गा, न त वृष्टिको पिर ।
बसन्तका गौरवले गरीकन
खुसी छ साह्रै कलकण्ठको मन ।।

Dashain – Lekhnath Paudyal

हट्यो सारा हिलो मैलो
हरायो पानीको वर्षा
भवानीको भयो पूजा
चल्यो आनन्दको वर्षा

जता जाउ उतै भन्छन्
दशैं आयो दशैं आयो
यही आनन्द चर्चाले
सबै संकष्ट बिर्सायो

ठूला साना सबैलाई
दशैं अत्यन्त राम्रो छ
चलेका चाडमा ज्यादै
यही उत्कृष्ट हाम्रो छ

सबै अत्यन्त आनन्दी
सबै छन् पिङमा दंग
सबैको देखिंदै आयो
उज्यालो चेहरा रंग !

Saat Surma Bolaucha Prem – Gorakh Pandey

आमा, म जोगीसँग जान्छु

शिरीषको रूखमुनि

भेटिएको थियो ऊ

उसको हातमा थियो फगत बाँसुरी एउटा

आँखामा थियो आकाशको सपना

पाउमा धुलो र घाउ

गाउँ-गाउँ

जंगल-जंगल

भौंतारिन्छ जोगी

मानौं, खोजिहिँड्छ गुमाएको प्रेम

बिर्सिएका याद र नामहरू

बाँसुरीको धुनमा समेट्दै

देख्नेबित्तिकै मैले मन पराएँ उसलाई

आमा, म जोगीसँग जान्छु

छैन उसको ठाउँ-ठेगाना

न छ जातपात

गाउँ र जंगलमा

वेदनाको राग गुञ्जाउँदै भौंतारिन्छ जोगी

के बह होला उसलाई, आमा

यो धर्तीमा उसले

कहिल्यै पाएन कि प्रेम ?

आमा, म जोगीसँग जान्छु

बिहेको दिन

मलाई लिन

आउनेछन् जन्ती

डोली, कलश, बाजागाजा लिएर

सुन्दर परिधानमा रवाफसाथ घोडामा सवार भएर

आउलान् दुलहा

मलाई नदेखेर उनीहरू रिसाए भने

संकोच नमान्नू, आमा

तिमीले धेरै सहेकी छौ

तिमीलाई थाहा छ-

स्त्रीको कलेजो कसरी पत्थर बन्छ

कसरी स्त्री

महलको खोपीमा सजाउनलायक

पत्थर बन्छे

म त हुँ हाडमासुकी स्त्री

हुन सक्दिनँ पत्थर

न हुन सक्छु बिक्रीको माल

तिमी सजाइदिनू डोली

राखिदिनू त्यसमा काठको पुतली

त्यसलाई घुम्टो पनि ओढाइदिनू

र, भनिदिनू उनीहरूलाई-

यही हो तिमीहरूकी दुलही !

म त जोगीसँग जान्छु, आमा

सुन, ऊ बाँसुरी बजाइरहेको छ

सात सुरमा मलाई बोलाइरहेको छ प्रेम

म कसरी उसलाई

नाइँ भन्न सक्छु ?

Source: http://annapurnapost.com/news/130900

Kala Kalaka Laagi – Gorakh Pandey

कला

कलाका लागि होस्

जीवनलाई

सुन्दर बनाउनका लागि नहोस्

रोटी रोटीका लागि होस्

खानका लागि नहोस्

मजदुर मेहनत गर्नका लागि होस्

केवल मेहनत

पुँजीपति होस्

मजदुर सिर्जित पुँजीको

मालिक बन्नका लागि

अर्थात्, जो जे छ, रहोस् त्यस्तै

कुनै परिवर्तन नहोस्

मालिक होस्

दास होस्

दास बनाउनका लागि युद्ध होस्

युद्धका लागि फौज होस्

र, फौजका लागि युद्ध होस्

हाललाई कला शुद्ध रहिरहोस्

र, शुद्ध कलाको

पवित्र प्रभामण्डलमा

जल्लादहरू भइराखून्

मान्छेलाई

फाँसी चढाउनका लागि।

Source: http://annapurnapost.com/news/130900

Lagdachha Malai Ramailo – Madhav Prasad Ghimire

लाग्दछ मलाई रमाइलो मेरै पाखा पखेरो
हिमालचुली मन्तिर पानी भर्ने पँधेरो

लेकै हेर्यौ लाली गुराँस बेंसी हेर्यो प्याउली
पिरती बास्ने परेवा बिरह बोल्ने न्याउली
हिमाल छुन्छ बेलुकी सप्तर्षिको ताँतीले
जुनेली रात बिताउँछु गाउँदा गाउँदै साथीले

सम्झन्छु म हिउँचुली आँसुको ढिका खसाली
यो बिरानो मुलुकमा बस्दैन माया बसाली
वनमा घाम नलागे जगत सारा अँधेरो
नौडाँडाको पारीमा प्रीतिको देश छ मेरो

मेरो कान्ले लेकैलाई पाकेर जाने बादल
हातले मैले नछोए पनि छ कति कोमल
डर लाग्छ मलाई यही बादलु छायाँले
पार्दछ जहाँ इन्द्रेणी पाइला भिज्ने मायाले

Ful Ko Katha – Shrawan Mukarung

उहिल्यै–उहिल्यै…
फूलहरू कविता लेख्थे ।

फूलहरू–
आदिकवि थिए
महाकवि थिए
युगकवि थिए
जनकवि थिए
उहिल्यै–उहिल्यै…

एकदिन–
अनायास यौटा फूल हरायो
सारा फूलहरू रोए
असङ्ख्य भावुक फूलहरूको जीवन दुःखमा डुब्यो ।

अर्को दिन
अर्को फूल हरायो–
फूलको संसारभरि हाहाकार मच्चियो
सारा फूलहरू आगो भए
धर्तीको सौन्दर्य धुवाँ भएर अक्कासियो
फूलहरू–
राजा भए
नेता भए
किसान भए
मजदुर भए
अफसोच ! फूलले फूललाई नै शोषण गर्न सुरु गर्यो !

कवि फूलहरूले विद्रोह गरे
न्याय र समानताको कविता लेखे
मुक्ति र स्वतन्त्रताको कविता लेखे
शोषित फूलहरू जुरमुराए
उठाए हतियार र भिरे आआफ्ना कम्मरमा
असङ्ख्य फूलहरू फूलहरूबाटै शहीद भए
सारा फूलबारी रङ्गियो प्रभाती किरणले ।

धेरै पछि–
मान्छे फेरि त्यहाँ पुग्यो
फूलहरू–
आफ्नै हृदयको रगतले पोतिएको झन्डा फरफराइरहेका थिए–
भीर
पहरा
गमला र आँगनवरिपरि…

मान्छे चुपचाप फर्कियो र भन्यो
हे ईश्वर ! सबै फूलहरू मान्छे भइसकेछन्
मैले तपाईंलाई फूल चढाउन सकिनँ !
उहिल्यै–उहिल्यै…।

Sanki Tara – Shrawan Mukarung

कसैलाई वास्ता छैन– उसको आगमनको ।

बरु छ–
भर्खरै,
त्यो तरुनी चन्द्रमाको हातबाट एउटा निरीह फूल झरेको
खेतको आकाशलाई सानो झरीको दाग लागेको
धानको बाला थोरै उठेको
लाटोकोसेरो ढिलो उडेको

बरु छ–
भर्खरै,
त्यो बूढो बाजेको धार्मिक श्लोकभित्र सलबलाइरहेको पहेँलो
कामुकता
त्यो मौन इनारबाट आइरहेको मिश्रित पुरुषवीर्य
र आलो बालिका रगतको गन्ध

बरु छ–
भर्खरै,
बिच्किएको बच्छ्यूझैँ सगरलाई चिल्दै
ओलम्पिकबाट आआफ्नो भूमि फर्किरहेका राता हवाईजहाजहरू
र तिनका राता आवेगहरू

कसैलाई वास्ता छैन – उसको आगमनको
तर ऊ,
सन्किरहेकछ, स्वप्नवत् सन्किरहेछ–
भर्खरै,
त्यो पूर्वको पहाडमाथि निस्केको युवाकविजस्तो तारा ।

Ye Naulo Manchhe – Shrawan Mukarung

ए नौलो मान्छे सुन यो सहरमा तिमी एक्लो छैनौ
बाटो हराएका
माटो गुमाएका
यो ठूलो संसारमा तिमी एक होइनौ

कति छन् यहाँ आफ्नो नाम खोज्दा बेनाम भएका
कति छन् यहाँ अनुहार खोज्दा पग्ली झरेका
ए नौलो मान्छे…

यहाँ छन् हजारौँ दुःखले गलेका मानिसका आँखा
यहीँ छन् हजारौँ मान्छे अटाउने देवताको काख
ए नौलो मान्छे…

तिमीले टेकेको गोलो यो पृथिवी तिम्रो पनि हो
यो धर्ती, यो आकाश अहँ हुँदैहोइन बिर्ता

Prem Parwa – Shrawan Mukarung

आरुका फूलहरूबाट तपतप झरिरहेका शीतहरू आँखाभरि थापेर
आकाशगङ्गालाई हेर्दा
मेरो राजा !
मैले हजुरलाई देखेँ

बारीको डिलैडिल उफ्रिहिँडेँ मृगझैँ
माथिका यी अँध्यारा पर्वतहरू
तलको त्यो रेलको रित्तो बाटो, नुनिलो आभास…
जम्मै बिर्सिएँ मैले !

मान्छेहरूले वर्षौदेखि पुज्न छाडेको त्यो निरीह मन्दिरलाई
मान्छेहरूले वर्षौदेखि फर्की नहेरेको त्यो नियास्रो द्यौरालीलाई
स्वर्गको लालसामा फेरि
ढोगेँ मैले ।

हजुर आउनुहोला भनेर
अनिदा यी सपनाका चरा र छुङछुङती नाचिरहेको हातका
चुराहरू
मनभित्र त्यसै–त्यसै पोको पारिराखेको सरमलाग्दा के–के, के–के
कुराहरू
यी घरका आशातीत झ्याल–ढोकाहरूलाई
सुम्पिएँ मैले ।
लौ हजुर त झन्–झन् अकासिँदै…?

प्रेम भनेको दृष्टिको अनन्तता पो रहेछ
स्वर्ग भनेको हृदयको उचाइ पो रहेछ
ईश्वर भनेको आफ्नो सबभन्दा प्यारो वस्तु पो रहेछ
वर्षौदेखि बज्न नपाएका यी कुण्ठित घण्टहरूलाई बेस्कन बजाउँदै
चिच्याएँ म–

ए हिँड्दाहिँड्दै निख्रिजाने उकाली–ओराली !
ए बस्दाबस्दै थकाइ मेटिजाने चप्लेटी !
कलिला छाँगा, रुपौला रात
र छुनछुनाउँदा चियाका पातहरू !

कसले भन्छ : यी बतासका झोक्काहरू हाम्रा प्रेमचिह्नहरू
होइनन्
कसले भन्छ : यी दहमा खसेका पातहरू हाम्रा प्रेमपत्रहरू होइनन्
साँघुरो भो मलाई झरीका हारीहरू
साँघुरो भो मलाई सम्झनाका घारीहरू

आरुका फूलहरूबाट तपतप झरिरहेका शीतहरू आँखाभरि थापेर
आकाशगङ्गालाई हेर्दा
मेरो राजा !
मैले हजुरलाई देखेँ ।

Jhel Bho Dherai – Kali Prasad Rijal

झेल भो धेरै जिन्दगीमा
झेलै झेल भो
मेरो माया उसको लागि
हाँस्ने खेल भो

के दुख्थ्यो र कलेजी यो
रेट्दा करौंतीले
यति साह्रो दुख्यो आज
छाड्दा निष्ठुरीले
कस्तो मायाजालमा पर्यो
त्यै नै काल भो

आफू पर्यो सोझो नि हौ
मीठो गर्थ्यौ कुरा
मुखै मात्र मीठो रैछ
भित्र धारी छुरा
जीउको नाश धनको कती
यस्तो चाल भो

शब्द – कालीप्रसाद रिजाल
स्वर – रामकृष्ण ढकाल
संगीत – आयूष जोन

Manko Ruprang – Tanka Subba

मनको रुपरङ्ग देखिदैन
केवल हृदय भित्र
सल्वलाईरहन्छ /छचल्किरहन्छ
त्यसैले मन सधै
के गरु कसो गरु भईरहन्छ
मनको कुनै प्वाख हुदैन
तर उडि रहन्छ जताततै
मनको कुनै पाईला हुदैन
तर डुलिरहन्छ सारा संसार
कहिले दुख कहिले सुख
अनुभव गरीरहन्छ
पदचाप दिईरहन्छ मुटु भित्र निरन्तर
अनि पानी झैं कहिले कहि
छयालब्याल वाटो भरि पोखिन्छ
उन्मत भएको मन
सम्झना र तिर्सनाको दोसाधमा
फूलिरहन्छ जीन्दगी संग
समयको घोडा माथी चढेर
आकाश पाताल हुइकीरहन्छ
पलपल छातीमा
धड्कन झैं धड्किरहन्छ
कहिले निभ्छ कहिले वलेर आगो झै
दन्दनी पोल्छ /जलाउछ
परिवर्तित मौषम जस्तो
मनको
कुनै अङ्ग हुदैन
कुनै रङ्ग हुदैन
त्यसैले त क्षण क्षण मै मोडिन्छ/ तोडिन्छ
कहिले तितो कहिले मीठो
भोग्छ भोगीरहन्छ
मनले
कहिले आशु कहिले हासो
टेक्छ मनले
कहिले आफ्नो कहिले पराई
देख्छ मनले
जीवनको उचाई र गहिराई
नाप्छ मनले
त्यसैले त मनको रुपरङ्ग देखिदैन
केवल हृदय भित्र
सल्वलाईरहन्छ /छचल्किरहन्छ

Shahar Ko Nidrama – Tanka Subba

कोलाहलै कोलाहल पिएर
व्यथा बल्झाउछ
पहरेदारहरुसंग रातमा जाग्रम बस्छ
रङ्गीचङ्गी बेलुन भएर
आकासभरी रौनकतामा उड्छ
दिन र रात दुइपाउ भएर उभ्छ
तर यो सहर
आज गाढा निद्रामा परे झैं
छाएको छ सन्नाटामा
हराएको छ चहलपहलबाट
गलेको छ सहरवासीहरुको दुःखमा ।

निर्जन छ यो सहरको परिवेश
देखिन्नन् कुनै पदचिन्हहरु
ठिहीले रात जम्दा
अन्धकार हासे जस्तो
श्मशान जागे जस्तो
उज्यालो भागे जस्तो
क्षणहरुमा निदाएका छन् तमाम सहरवासीहरु
तर म एक्लै ब्युझे होला कसरी ?
अध्यारोको साम्राज्यलाई
चिरे होला कसरी ?

रात विथोल्ने कुनै आवाजहरु छैनन्
कुम्भकर्णका निद्राले छोपिरहेछ
सहरलाई
भाले डाक भैसक्यो
हटेको छैन अझै कालो चुक पोखिएको रात
औंसी परेछ कि कुन्नी
जून पनि लुकेको छ ।

उज्यालो बाचेको बेला
थिएन कुनै वेदना
थियो त केवल हजारौंको प्रेम
तर आज कथा जस्तै भएको छ
सहर अझैं ब्यूझेको छैन
चल्मलाएको छैन
आखा खोल्नै बिर्सने हो कि भनेर
झक्झकाउदै छु बारम्बार सहरलाई
संजीवनी भर्दैछु
बिहानीसंग ताजा भएर उठ्न सकोस् भनेर
तर अझै यो सहर गाढा निद्रामा परेको छ
ठिही परेको रातमा कठाङ्ग्रिएको छ ।

Din – Tanka Subba

घाम बोकेर जन्मने दिन
पारिलो र न्यानो हुन्छ
उज्यालो र हर्षक हुन्छ
जसले जमेको तुषारो हटेर बग्छन् उत्साहको नदीहरु
छुन पुग्छन् व्योमलाई छातीबाट हाम्फालेका मनहरु
अनि साइनु गासेर दिन
सपना भएर फुल्छ मानिससंग
पीडाका कैयौं क्षणहरु भुलाएर
जतिसुकै घातक बनेर आए पनि
दिन
पारिलो र न्यानो हुन्छ
उज्यालो र हर्षक हुन्छ
तथाकथित बहकाइका पलहरु
उकाली ओरालीहरुमा समेटिंदा
जल्न पुग्छन् आशाहरु
अध्यारोमा डुब्न पुग्छन् पाइलाहरु
तसर्थ सन्त्रास फैलन्छ भावनाकासभरि
दिनहरु
फेरि आफन्त नबन्लान् कि भनेर
तर नित्य झैं उदाउदा
प्रफुल्लित हुन्छु
र हतारले धकेल्न थाल्छु जीवनरथ
स्वीटर बुनेझैं बुन्न थाल्छु आकांक्षाहरु
अनि सुम्सुम्याउन थाल्छु फराकिला पथहरु
बढ्दै आउने अधेरीले कुल्चन्छ कि भनेर
बाधाहरु पन्छाउदैं
हुइकिन थाल्छु बतास झैं
दिनसंग सहयात्री बन्न सकिन्छ कि भनेर
तर सधैं बिरानो बनिरह्यो
आफैसंग हातेमालो बनेका दिनहरु
सधैं उदाएर अस्ताइरह्यो पाहुना बनेर
पर्खाइमा , सेताम्मै केशराशी फुलाएर
सारा जीवन भुलाएर
उभ्याउन खोजें दिन
बचाउन खोजे दिन
कहिल्यै उभेनन् सामुन्ने
बगिरहे नदी झैं
पग्लिरहे हिउ झैं
थामिएनन् कहिल्यै
दिनमा सारा कुरा हुन्छ
थाहा छ सबलाई
त्यसैले घाम बोकेर जन्मने दिन
पारिलो र न्यानो हुन्छ
उज्यालो र हर्षक हुन्छ ।

Shrawan Mukarung – Pirai Pir Ko Bhari Boki

पीरैपीरको भारी बोकी कता जाने तामाङ दाइ
उँभो लागे बिगु गुम्बा
उँधो लागे नीलो गङ्गा
जहाँ पुगे’नि सुख छैन सपना देख्ने मान्छेलाई

पहाड नाघ, जङ्घार तर भेटिने त उही सूर्य
बिसोनी हो यशोधरा तिम्रा लागि तिमी बुद्ध
पीरैपीरको भारी बोकी…

यो बाटोमा पसिनाको एकपछि अर्को हिमाल
जति आँसु बहे पनि आफ्ना लागि आफैँ रुमाल

Shrawan Mukarung – Ye Naulo Manchhe

ए नौलो मान्छे सुन यो सहरमा तिमी एक्लो छैनौ
बाटो हराएका
माटो गुमाएका
यो ठूलो संसारमा तिमी एक होइनौ

कति छन् यहाँ आफ्नो नाम खोज्दा बेनाम भएका
कति छन् यहाँ अनुहार खोज्दा पग्ली झरेका
ए नौलो मान्छे…

यहाँ छन् हजारौँ दुःखले गलेका मानिसका आँखा
यहीँ छन् हजारौँ मान्छे अटाउने देवताको काख
ए नौलो मान्छे…

तिमीले टेकेको गोलो यो पृथिवी तिम्रो पनि हो
यो धर्ती, यो आकाश अहँ हुँदैहोइन बिर्ता कसैको
ए नौलो मान्छे…

Samundra Budho – Shrawan Mukarung

राति
समुद्रबूढो
लालटिन लिएर आउँनेछ– त्यहाँ…

लामो दाह्री
चहकिला आँखा
र हातमा रातो किताब देखेर
तिमी उसलाई मार्क्स सम्झिन्छौ

सिरानीको बन्दुक आँसुको फूलले छोपिनेछ
नरिवलको गाछीभरि
बतासले–
रेट्न थाल्नेछ भ्वाइलिन– दुःखको
खस्न थाल्नेछन् चन्द्रमाका हातहरू– टाढाको बस्तीमा
तिमी उठ्नेछौ ।

Dalit – Suraj Bhandari

हामी बस्ने बस्तीहरूमा

हावा पनि डराई-डराई बग्दछ

सूर्यको किरण पनि

मन नलागी-नलागी खस्दछ

हामी बस्ने भूगोलको नजिक भएर

कुनै अक्षांश र देशान्तर रेखा पनि जाँदैन

कुनै जहाज र विमान पनि जाँदैन

किनकि-

सामाजिक भनिएको समाजले नै

बनाएका दलित हौँ हामी ।

हाम्रा आँगनमा फुल्ने गुराँसहरू

राष्ट्रिय फूल होइनन्

हाम्रा घरमा डुल्ने डाँफे

राष्ट्रिय पंक्षी होइनन्

हामीले पालेको गाई

राष्ट्रिय जनावर होइन

हामीले छोएको कपडाले

राष्ट्रिय झन्डा बन्दैन

हामीले फलाएको अक्षता

कुनै मन्दिरमा चढ्दैन

हाम्रो सयपत्रीले

कुनै देउता पुजिँदैन

किनकि-

सामाजिक भनिएको समाजले नै

बनाएका दलित हौँ हामी !

हाम्रा धमनी, हाम्रा सिराबाट

हाम्रो नसा-नसा भएर

लहु होइन, दलित बग्दछ

हाम्रो पसिनाको रंग दलित हो

हाम्रो रगतको रंग दलित हो

हामी रुँदा आखाबाट दलित खस्छ

हामी हाँस्दा ओठमा दलित बस्छ

हाम्रो शिरको जुम्रा,

हाम्रो पेटको जुका दलित नै त हो

किनकि-

सामाजिक भनिएको समाजले नै

बनाएका दलित हौँ हामी !

हामी दलितहरूको कण्ठबाट आएको

एउटै दबित आवाज छ

हजुर बेदलितहरूसमक्ष–

हरपल हामीभित्र दमाहा बजाइरहने

हाम्रो मुटु झिकेर लैजानुहोस्

र तपाईंको समाजको प्रयोगशालामा

परिक्षण गरेर बताउनुहोस्

के हामी दलित हौँ ?

होइनौं भने त केही भएन

परन्तु केही गरी हौँ भने

छर्किदिनुहोस् एक-एक अञ्जुली गंगाजल

तपाईं बेदलितहरूको कमण्डलुबाट

ताकि आइन्दा फेरि कसैले

हाम्रो घरमा दलित भएर जन्मनु नपरोस्

किन्तु तपाईंको गंगाजलले पनि

हामी चोखिएनौँ भने

कुन तीर्थको अमृतले

कुन गंगाको जलले चोखाउनुहुनेछ

हामीलाई छुँदा अशुद्ध भएकी

तपाईँकी गंगालाई ?

Source: http://www.baahrakhari.com

Khushi : Prapti Swikar – Gopal Upreti

हो त्यही क्षण, त्यही पलबाट

मैले जीवनलाई यस्तो सम्मोहनकारी,

आल्हाद्कारी रूपमा पाएँ ।

अब लाग्छ– जीवनप्रतिका तमाम गुनासाहरु

शनै: शनै: पखालिँदै छन्, धोइँदै छन्

वर्षातपछिको स्निग्ध बिहानीझैँ !

र, बदलामा उपहारस्वरूप प्राप्त गर्दै छु

एउटा नयाँ आलोक,

क्रमश: उद्भासित हुँदै गरेको नुतन स्वच्छता

उमंग, खुसी र अपरिमित शान्ति !

मृत्यु अब त्यस्तो निविड रहेन,

अँध्यारो, अनेकन डरलाग्दा रहस्यहरुको भण्डार !

त्यो पल, त्यो क्षण

जब जीवन वर्तमानको खुसी भएर आइदियो,

जब जीवन क्षणजीवी भएर आइदियो

जब जीवनले प्रत्येक पल, प्रत्येक क्षण;

जीवनका तमाम् रंगहरूले,

बाँच्नुको सार्थकता निथ्रुक्कै भिजाइदियो,

मृत्यु सपनामा मुस्कुराउँदै अनायास विस्मृत बनिदियो !

जन्म र मृत्युका नियमित आकस्मिकताहरू,

अवच्छिन्न छन्

सतत छन्

यो शुरुवात हैन

र, सायद अन्त्य पनि !

तिम्रो कथित मृत्युपश्चात् पनि सूर्यास्त हुन्छ,

सूर्योदय हुन्छ,

वर्षात त्यसैगरी रिमझिम सिमसिम गरिरहन्छ

फूलहरुले आफूलाई त्यसरी नै फुलाउनेछन्

मन्द-मन्द वतासका झोंकाहरू

त्यसरी नै नाच्दै लहराउनेछन्

जीवनका यी तमाम् आयामहरू

रोमाञ्च सिर्जना गर्दै जबदेखि

मेरो वरिपरि लडीबुडी गर्न लागे

हो, त्यहीँदेखि, त्यही क्षण

जीवनलाई यति आल्हाद्कारी

जादुयी रूपमा फेरि, पुन: प्राप्त गरेँ ।

 

Source – http://www.baahrakhari.com

विकास – बिम्मी शर्मा

म हुँ विकास !

गर्छन् सबैले ममाथि धेरै आश

सरकारले बजाउने बिगुल हुँ म

तर कठै !

‘बहिरा’ जनताले सुन्न पाउँदैनन्

संगीतमा चल्ने मेरो सास !

जब देशमा चुनावी लहर आउँछ,

मलाई दसैं आएझैं हुन्छ ।

सबै पार्टीका घोषणापत्रमा

म हिरो बनाइन्छु

हरेक वर्ष बजेटको झाँकीमा म सजिन्छु

र झुन्डिन्छु सबैको थुतुनोमा

कुनै नयाँ चलचित्रको गीतझैं !

तर, पिँजडाको सुगाझैं

मलाई फाइलभित्रै कुहाइन्छ

मुसा र साङ्लाले हरेक वर्ष

खान्छन् मलाई मुख मिठ्याएर

हरेक वर्ष पुल-पुलेसा, सडक

र, भवनको सपना देखाउँदै

मलाई नयाँ दुलहीझैं भित्र्याउने

योजना बनाइन्छ

तर, वर्षौंदेखि बाँझोपनको आरोप खेपेर

आफ्नो पेट अठ्याउँदै

अर्काको सन्तान हेरेर रुन बाध्य महिलाझैं

म पनि जनताको सपना र चाहनामै हराउँछु ।

हो ! असारको खहरे भेल हुँ म

सडकमा जताततै छताछुल्ल हुन्छु

बर्खा सकिनेबित्तिकै मरुभूमिमा

परिणत हुनुपर्ने मेरो नियति

र मृगतृष्णाझैं सुसेलिने मेरो चाहना

खोलाको बगर भएर सुक्दछ ।

म हुँ विकास

सबै गर्छन् मसँग आश

तर, छैन ममा कुनै उज्यालो प्रकाश !

Source – http://www.baahrakhari.com

Shahar Ma – Abir Khaling

कान्छीले साईंलीलाई
साईंलीले माईलीलाई
खोजी हिंड्ने शहरमा
रहरमा परेर सबैले बेचिसकेछन गाँउको साईनो
गाँउको बोली र गाँउको नाम ।
बाबरीको सुगन्ध र सयपत्रीको स्वच्छता ।

परको गल्लीमा कोपिला भएर कान्छी बस्छे
र वरको गल्छेंडामा
सपिला भएर साईंली बस्छिन ।
तर गाँउ छैन अहिले उनीहरूसित ।
छ ७३ दिनभरि बजिरहन्छ हातमा
शहरको रमझमसित ।
त्यही रमझमसित दिनभरि उनीहरुलाई भेट्न
आईरहन्छ नयाँ / नचिनिने / डरलाग्दो
एच आई भी पोजिटिब भन्ने नयाँ मानिस ।

Sarpa Kheti – Abir Khaling

चपरी तानेर हिलोहरु
समय सुग्घर बाँचेको
बाउसेहरु फ्याउरीसँगै सिंगौरी खेल्दै
अलपत्र छन समय खेतमा ।

ठूलै सपनाको ठूलै खेत छ
अम्ल वर्षाको यो मौसममा
हिलाईरहेछु गह्रा खेतको
गर्नेछु सर्प खेती ।

पछि ३३
विष वमनको महायुगमा
पनातिले बुझ्नेछ बरातुको
समय चेतना र भविष्य दृष्टि ।

Na American Bhayen Na Nepali Bhayen – Rakesh Karki

कुर्सीको मोह हुनेहरु अध्यक्ष भए
बचेका खुचेका सबै उपाध्यक्ष भए
पैसा पैसा भन्ने कोषाध्यक्ष भए
कुनै न कुनै पदका दक्ष भए
न अमेरिकन भए न नेपाली भए
एउटा न एउटा संस्था खोली भए

घुमाउन जान्ने महासचिव भए
समाएर तान्ने सचिव भए
छाती फुलाउन मन लाग्ने सल्लाहकार भए
पद नभेट्नेहरु सबै हल्लाकार भए
न अमेरिकन भए न नेपाली भए
सकेसम्म दाउपेच चाली भए

चेसका गोटीजस्ता सदस्य भए
संघसंस्था नओड्ने अदृश्य भए
जताततै मुन्टो घुसाउने पदेन भए
जसरी पनि घुस्न खोज्ने जेनतेन भए
न अमेरिकन भए न नेपाली भए
पहिले नभेट्ने बल्ल यसपाली भए

Akraman – Rakesh Karki

विदेशमा आयो
भाषामा आक्रमण
स्वदेशमा बस्यो
जीवनमा आक्रमण

विदेशमा आफूलाई
अर्कैको साँचोमा ढाल्नुपर्ने
स्वदेशमा आफूलाई
अर्कैको कमाण्डमा चाल्नुपर्ने

विदेशमा जीवन छ
तर मन कहाँ मान्छ र ?
स्वदेशमा माया छ
तर रमाउन कहाँ पाईन्छ र ?

विदेशमा बडप्पन छ
तर आफ्नोपन कहाँ छ र ?
स्वदेशमा संस्कार छ
तर सपनी विपनीमै मरिने डर

Bidambana Bhitra Ko Ma – Tanka Subba

खुल्ला- खुल्ला परिवेश
उज्याला उज्याला दिनहरु
त्यसभित्रको म
बाटो हराएको बटुवा झैं
हराएको हुन्छु शून्यतामा
र समयको पावन्दीसंगै
बगिरहेको हुन्छु खोलाको पानी झैं

पीडा ग्रस्त छु आफैं
पिंजडाभित्रको सुगा झैं
तर म भाग्न अभ्यस्त छुइन
ब्रह्माण्ड भन्दा कहीं टाढा
माटोको प्रेमले हो कि ?
बेहोसी छु होसमा आखा खोले पनि
उज्यालो छैन अन्धकार ओछ्याएर पनि
आभाष छैन दिनहरु सारा बदलिए पनि
दिगभ्रम जस्तै लाग्छ
आफूले आफैलाई भुल्दा
हल्लै हल्ला झैं लाग्छ एकान्तमा ब्युझदा
विडम्वना छाएको हो कि कुन्नी ।
थाहा छैन
निर्मोही बनेका छन् आफन्तहरु
एक्लो बनेका छन् हुलमा रहने प्राणीहरु
उपस्थिति आफैमा दुष्ट बनेको छ ।

यहा
मान्छे हुनुको अर्थमा
पर्खाल अर्कै छ वास्तविकताको
अब कसरी साटौं विषम परिस्थितिमा भावनाहरु
अब कसरी टेकौं जोखिम ठाउमा पाइलाहरु
जहा सुरक्षति रहनको लागि
यताउति आखा डुलाउदा डुलाउदै
पर्दा खस्छ अध्यारोको
जसले छोपिरहन्छ मलाई
र सधैं छट्पटिहन्छु
विडम्वनाभित्रको म ।

Bhavprasta Boliharu – Tanka Subba

गौण इशारा शब्दका केही अंशहरु
विचारलाई अभिव्यक्तिमा प्रस्तुत गर्दा
कठोरले आ उ, ता तु गरेर पोखिन्छन् शब्दहरु
नबुझिने नजानिने झट्टसुन्दा
तर भावप्रष्ट छन् बोलीहरु
इश्वरले दिएको बरदान
पाएपछि जीवन नस्वीकारी कहा भो र ?

प्रकृतिको कुरुप नियति
सहज असहज नब्यहोरी कहा भो र ?
मान्छे हुनुको अर्थलाई अंगालेपछि
भावीको लेखान्त भन्न कहा पाइयो र ?
एउटा सग्लो शरीरबाट वञ्चित भएपछि
गौण इशारामा शब्दका केही अंशहरु
अन्तरआत्मालाई अभिव्यक्तिमा व्यक्त गर्दा
कठोरले आ उ, ता तु गरेर पोखिन्छन् शब्दहरु
नबुझिने नजानिने झट्टसुन्दा
तर भावप्रष्ट छन् बोलीहरु ।

दृश्यको अनौठो साहारा
अस्पष्ट भाषाका दिल पुकारा
प्रत्येकको छातीमा झ्याङ्गीने मायाको लहरा
जसले गहिराइ बोकेको हुन्छ सग्लो मान्छेको जस्तै
स्वाभिमान बोकेको हुन्छ उच्च हिमाल जस्तै
सत्यता डोर्याएको हुन्छ भगवान जस्तै
बुझ्न नसकिएला क्षणभर मै
पढ्दा अमुक मान्छेको मुहार
तर बेदना हुन्छ उस्तै
चाहना हुन्छ त्यस्तै
काटे रगत हुन्छ रातै
त्यसैले उपेक्षामा अपेक्षा बोकेर
गौण इशारा शब्दका केही अंशहरु
भावनालाई अभिव्यक्तिमा प्रस्तुत गर्दा
कठोरले आ उ, ता तु गरेर पोखिन्छन् शब्दहरु
नबुझिने नजानिने झट्टसुन्दा
तर भावप्रष्ट छन् बोलीहरु

Din – Tanka Subba

घाम बोकेर जन्मने दिन
पारिलो र न्यानो हुन्छ
उज्यालो र हर्षक हुन्छ
जसले जमेको तुषारो हटेर बग्छन् उत्साहको नदीहरु
छुन पुग्छन् व्योमलाई छातीबाट हाम्फालेका मनहरु
अनि साइनु गासेर दिन
सपना भएर फुल्छ मानिससंग
पीडाका कैयौं क्षणहरु भुलाएर
जतिसुकै घातक बनेर आए पनि
दिन
पारिलो र न्यानो हुन्छ
उज्यालो र हर्षक हुन्छ
तथाकथित बहकाइका पलहरु
उकाली ओरालीहरुमा समेटिंदा
जल्न पुग्छन् आशाहरु
अध्यारोमा डुब्न पुग्छन् पाइलाहरु
तसर्थ सन्त्रास फैलन्छ भावनाकासभरि
दिनहरु
फेरि आफन्त नबन्लान् कि भनेर
तर नित्य झैं उदाउदा
प्रफुल्लित हुन्छु
र हतारले धकेल्न थाल्छु जीवनरथ
स्वीटर बुनेझैं बुन्न थाल्छु आकांक्षाहरु
अनि सुम्सुम्याउन थाल्छु फराकिला पथहरु
बढ्दै आउने अधेरीले कुल्चन्छ कि भनेर
बाधाहरु पन्छाउदैं
हुइकिन थाल्छु बतास झैं
दिनसंग सहयात्री बन्न सकिन्छ कि भनेर
तर सधैं बिरानो बनिरह्यो
आफैसंग हातेमालो बनेका दिनहरु
सधैं उदाएर अस्ताइरह्यो पाहुना बनेर
पर्खाइमा , सेताम्मै केशराशी फुलाएर
सारा जीवन भुलाएर
उभ्याउन खोजें दिन
बचाउन खोजे दिन
कहिल्यै उभेनन् सामुन्ने
बगिरहे नदी झैं
पग्लिरहे हिउ झैं
थामिएनन् कहिल्यै
दिनमा सारा कुरा हुन्छ
थाहा छ सबलाई
त्यसैले घाम बोकेर जन्मने दिन
पारिलो र न्यानो हुन्छ
उज्यालो र हर्षक हुन्छ ।

Ye Raat Ye Din Roka Roka – Bhim Darshan Roka

आगो आफै त के लाग्ला
कसैको गल्तीले लागेको होला
अथवा जानी जानी कसैले लगाएको
त्यस्तो किन गरेको होला ?
सोध न सोध, केही त भन्ला ।
दीयो, चुल्हा र चिता
चकमक पत्थर र मैनबत्ती
यी हुन् सबै एकै समूहका
घामको परिधिबाट निस्केर
यहाँ आएको अग्नि
जानेर बाले घामजस्तै,
अरु पनि स्वभाव छ उस्तै
बलिरहन्छ यो चोइटा घाम
उदाइरहन्छ आफ्नै सीमाभित्र
छैनन् पनि छन् पनि यसको भित्र
अंश छ केही अवश्य मभित्र
दीयो बल्छ, पूजा हुन्छ
बत्ती बल्छ उज्यालो
मेहनत र मजदूरीले बल्छ चुल्हो
मरेपछि मात्र चिता
अग्निको अन्तिम आवश्यकता
आवश्यक परे सबैले बाल्ला ।

Fewa Taal – Bhim Darshan Roka

पर्खिरहनू त्यो वनको किनारमा

मैरै प्रतीक्षा, मेरै विचारमा
फिँजाई थकिँदो आँचल आफ्नो
त्यो वनको छायाँको भारमा ।
बादलको सेतो डुङ्गा तर्छ यहाँ—
हिउँलाई बोकी हिमाल झर्छ यहाँ
पग्लन्छन् किरणहरु जताततै
घामले आफूलाई जब छर्छ यहाँ ।
हावाले पानीलाई तास्दछ यहाँ
लहर लहर आपसमा मिल्दछ यहाँ
हल्लाइदिन्छ हृदय मेरो—
गहिरो आकाश पनि हल्लिन्छ यहाँ ।
तिमी छौ र पँधेर्नीको बिहान छ यहाँ
चखेवा र चखेवीको मिलन छ यहाँ
पाइन्छ छायाँ पन्छीको पानीमा
आकाशलाई छुने उडान छ यहाँ ।
आँचल निकै समाली समालीकन
ताराहरुको लाखौँ पाला बालीकन
हेरिरहनू तिमी बाटो मेरो
लहर लहरमा माथा उचालीकन ।

Rani Pokhari – Lakshmi Mali

कोलाहल शहरबीच
चुपचाप रानीपोखरी
कुनै अभिलाषा नभएको
कुनै प्रतिकार नभएको
तैपनि
पौराणिक पात्र कुम्भकर्णजस्तै
निदाउन सक्ने

सूर्योदय हुन्छ
चराहरु रमाउँदै गाउँछन्
सूर्यास्त हुन्छ
चराहरु आत्तिँदै गुँडतिर लाग्छन्
तर
रानीपोखरी चुपचाप छ
रानीपोखरीले बिहान र रातमा फरक देख्दैन

ऋतुहरु बदलिन्छन्
फूलहरु फुल्छन्, झर्छन्
मानौं त्यो सरोकारको विषय नै होइन
कति अचेत ?
पारखीहरु रानीपोखरीको सौंन्दर्य
हेर्दाहेर्दै मख्ख हुन्छन्
कोही एक्कासी ढुङ्गा हान्छन्
अहँ, कुनै प्रतिकार छैन
कोही रानीपोखरी वरिपरि घुम्छन्
आनन्द लिन्छन्
कोही पानी धमिल्याउन आउँछन्
कोही जिस्किन आउँछन्
तर रानीपोखरी मौन छ

ए द्र निस्तब्ध रानीपोखरी !
कति सहने ? किन सहने ?

Gham Sanga – Lakshmi Mali

भालेको डाँकसँगै
आज बच्चाहरुसँग खेल्न
झिसमिसेमै
घाम चोकमा आइपुगेछ
उज्यालोसँगसँगै
घामसँग खेल्न
म्याउँम्याउँ गर्दै
छाउरा–छाउरीहरु
विस्तारै खोरबाट निस्केछन्
म्याँ–म्याँ गर्दै
पाठा–पाठीहरु
बुर्लुक्क उफ्रेछन्
भंगेरा–भंगेरीहरु
चिरबिर गर्दै भुर्भुर् उड्दै
खुसी भएछन् ।
बाँ बाँ गर्दै
बाच्छा–बाच्छीहरु
गोठबाहिर चियाउन थालेछन् ।
क्याँ क्याँ गर्दै
टिउरा टिउरीहरु
पखेटा फट्फटाउन लागेछन् ।
भुनभुन गर्दै रमाउँदै
भँवराहरु
फूलको डालीडाली डुलेछन् ।
घामसँग खेल्न
सबैलाई खुशी लाग्दोरहेछ ।

Aama Lai Man Parchha – Lakshmi Mali

मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तानले
सँगै खाएको
आफूले पनि बराबरी भाग लगाइदिन पाएको
मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तानलाई
आफूले काम भाग लगाइदिएको
मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तानहरुमा
आपसमा मेलमिलाप भएको
एकले अर्कोलाई प्रेम गरेको
मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तानहरुले
एकैनासको लुगा लगाएको
आफूले एकैखाले कपडाका लुगा बनाइदिन पाएको
मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तान
रोगमुक्त भएको
मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तान
आफ्नै घरमा बसेको
आफूले सबैलाई आफ्नै घरमा मिलाएर बसाएको
मेरी आमालाई मनपर्छ
आफ्ना सबै सन्तान
ज्ञानी, गुणी बनेको
आफूले पनि सबैलाई ज्ञान बाँड्नसकेको ।

Mamata – Lakshmi Mali

आमाको हृदयको एक छेउमा
राहत पाउन
बास बसेर हेरें
भत्किएका सपनाहरु आफसेआफ बुनिन थाले
चाहनाहरु फुल्न पुगे
प्रेमको
ममताको अथाह सागर
उर्लेर आयो र नुहाइदियो मनलाई
धन्य ! म आफै फुल बनेर
सुवास फिँजाउन पुगेँ ।

Harayeko Mero Manchhe – Shrawan Mukarung

हराएको मेरो मान्छे
तिमी एकदिन जरुर आउँछौ
पिरतीको अर्थ के हो ?
त्यही बेला थाहा पाउँछौ ।

कति भाग्यो चन्द्रमा यो
पृथिवीलाई रुवाएर
तर साँझ आउँछ फेरि
लाखौँ दीप जलाएर
एकान्तमा वेदनाको
माला जब तिमी लाउँछौ
पिरतीको अर्थ के हो
त्यही बेला थाहा पाउँछौ

जहाँ जाऊ जता पुग
भेटिने त उही मान्छे
मानिसकै अनुरोगले
बाँधिएको हुन्छ मान्छे
सम्झनाको कुनै मोडमा
जतिखेर तिमी धाउँछौ
पिरतीको अर्थ के हो
त्यहीबेला थाहा पाउँछौ ।

Jeevan Ko Laya – Shrawan Mukarung

एक–दुई–तीन
एक–दुई–तीन
तपाईं
वाल्जमा बाँधिनुभयो ।

जीवनको नग्नता हो विचार
तर आशा, निराशा, उत्तेजना
एक रिदमिक तीव्रता
जस्तो–
लहर नदीको तीव्रता हो
बतास टाकुराको
एकान्त आलापको ।

निरन्तर हिउँ खसिरहनु
या, पग्लिरहनु
तीव्रता हो– हिमालयको

एक–दुई–तीन
एक–दुई–तीन

प्रत्येक बोध, विश्राम वा खाली
शून्य वा मृत्यु
योजक हो– जीवनको ।
जस्तो–
बुद्ध र यशोधरा
ब्लुज र नीलो
माक्र्स र स्वप्न
महावीर र यातना
झलकमान र सारङ्गी

मानिस आफैँमा के हो…?
के हो मानिस…?
तर,
जीवन चलिरहन्छ– यत्नहरूको नजिक–नजिक
एक–दुई–तीन
एक–दुई–तीन

गइसकेपछि फर्किन सकिन्छ…?
भइसकेपछि नहुन सकिन्छ….?

जीवन एक लय हो–असङ्ख्य टुक्राहरूको
जो क्षणको खस्रो जराबाट
उभिन्छ तरलताको भीमकाय रुख
एक–दुई–तीन
एक–दुई–तीन ।

माया गर्ने मान्छे – मन्दिरा मधुश्री

 

 

संसारमा धेरै मन पर्ने मान्छे तिमी

एउटा मात्र मेरो माया गर्ने मान्छे तिमी ।

उदाए नि जूनझैं सबको भाग पर्ने गरी

शीत बनी मेरै काखमा झर्ने मान्छे तिमी ।

मन्दमन्द पवन बनी स्पर्शमै लट्ठ्याएर

फूलबाट सुगन्धलाई हर्ने मान्छे तिमी ।

जलाएर दीयोको शीखाझैं आफैंलाई

आफ्नो ज्योति मेरै संघारमा छर्ने मान्छे तिमी ।

तिम्रालागि ज्यानै दिन्छु भन्नेहरू माझ

मेरो भागको जहर पिई मर्ने मान्छे तिमी ।

 

Patrakar – Shrawan Mukarung

तिमी छक्क पर्छौ
कि,
तिमीजस्तै ऊ
कुनै होचो घरको मझेरी
बलेँसी, पँधेरी, जङ्गल
अँध्यारो छिँडी
साँघुरो गोठ
या,
अस्पतालको कुनै बेड वा परिसरमा
आफ्नै आमाको कोखबाट
उसको जन्म भएको हुन्छ

तिमी अझ छक्क पर्छौ
कि,
तिमीजस्तै–
पहाडको कुनै अपरिचित गाउँको धूलो
या,
भित्री मधेसको
कुनै टोल, खेत, इनार
आँपको फेद, राजमार्गको छेउ
अथवा–
सहरको कुनै गल्ली, डबली
वा पिच रोडहरूमा
दगुर्दादगुर्दै ऊ हुर्किएको हुन्छ

उसलाई देखेपछि
तिमी झन् तीन छक पर्छौ
तिम्रा जस्तै–
उसका आँखा, मुस्कान
र गहिरो आत्मविश्वास…

अहा !
उसलाई भेटेपछि त झन्
तिमी छक्क पर्नुको कुनै सीमा नै रहँदैन–
‘के पत्रकार आफैँमा एक मानिस हो…?!’

घाम
एकदम सीधा
तिम्रो सिउँदोमाथि मस्त छ
तिमीलाई आज, आकाश हेर्नु छैन
तिमी
एकदम उसलाई हेरिरहेछौ एकटकले
हेर्दाहेर्दै–
उसका बलिष्ठ पाखुराहरू
फैलिरहेछन्– घडीफूलको लहरा भएर
र तिम्रो मुटु र मस्तिष्कको गोलो पृथिवीलाई
कस्दै छ बेस्सरी !

तिमीलाई थाहा छैन–
प्रजातन्त्र र पत्रकार
कुन माउ, कुन चल्ला ?
तर, तिमीलाई थाहा छ
आफू उभिएको भूमि
सुन !
जिउँदो देशमा
पत्रकारको प्रायः हत्या हुन्छ
र उसको उद्दीप्त अनुहार
कुनै आतङ्कारीको बूढो बन्दुकको दवासमा
सविस्तार अवतरित हुन्छ

तब,
तिमी छक्क पर्दै पर्दैनौ
किनकि–
तिम्रो सिउँदोको सिन्दूर
लोकगीत भइसकेको हुन्छ !

Prem Geet – Shrawan Mukarung

अब म तिमीलाई यहीँ छोडेर जान्छु !
यी जन्तीजस्ता पर्वत
चराको माला
बुकी र बतास
यी सनईजस्ता भन्ज्याङ
लोकन्ता खोला
गोधूलि र मौनता
यी मान्छेका आदिम र आधुनिक दुःखहरू
कसैलाई थाहा हुनेछैन ।

अब म तिमीलाई यहीँ छोडेर जान्छु !

मलाई खोज्दाखोज्दै
कुनै प्रिय दिन तिमी मर्नेछौ
कुनै इतिहास बन्नेछैन – त्यो
मृत्युपर्यन्त पनि भेट्नेछैनौ मलाई
कुनै युग
कुनै काल
कुनै जन्म
मेरो मन फर्किनेछैन – कहिल्यै ।
पगली !
अब म तिमीलाई यहीँ छोडेर जान्छु !
यहीँ
बस यहीँ
यो तिम्रो सिउँदोमा बजिरहेको मेरो आलो रगतको बाँसुरीमा ।

Samundra Heri – Bhupin Byakul

बग्दै गरेको
कुनै समुद्रझैं देखिन्छ मानिस
जब ऊ समुद्रअघि उभिन्छ !

हिमपहिरोबाट बग्दैबग्दै
पग्लदै आएको बरफको ढिक्काजस्तो
मानिस जब समुद्रमा हामफाल्छ
बिलाउँछ ऊ
असिनाहरु बिलाएझैं माटोमा
यात्रीहरु बिलाएझैँ बाटोमा

फुट्न तयार
हजारौं ज्वालामुखीहरु छन् समुद्रसँग
खलपात्र सन्तानको पेट बोकेकी आमाको गर्भझैं
लाखौंको ज्यान लिने
सुनामीहरु छन् समुद्रको गर्भमा
मान्छे निल्ने साइक्लोनहरु छन्
ढुंगा काट्ने छालहरु छन्
र पृथ्वी नै हल्लाउने
भयङ्कर हलचल छ समुद्रसंग

समुद्रअघि उभिएको मानिससंग पनी
यी सबै छन्
सीमाहीन सीमाहरू छन्
जहाँ कोह कोलम्बस पुगेको छैन अझसम्म
जीवनभरी हिंडेर नसकिने
अन्नत बाटाहरु छन्
दुर्घटित
इतिहासका किम्बदन्तीहरु छन्
अभेद्य प्रश्नहरु छन्

समुद्र बोकेर पिठ्युँमा
प्रकाश छिरेझें झ्यालबाट चोटामा
मानिस घरभित्र छिर्छ
अफिस जान्छ
बैठकको निर्णयमा हस्ताक्षर गर्छ
पहाड चढ्छ र ओर्लन्छ
उसको मुटुले छाती बझाएझैँ
मन्दिर गएर घन्ट बजाउँछ
मौन बस्छ
कविता लेख्छ
र समुद्रझैँ
जीवन र मृत्युका सीमनाहरुमा बगिरहन्छ !

समुद्रअघि उभिएको मानिस
समुद्रमा मिसिएको पानीजस्तो देखिन्छ !

Sapana Ra Shiva – Sarubhakta

यातना घर
इरेजरले मेटिएका अनुहारहरू
स्वयम्भू माफियादेवहरूको अर्चना गर्छन्
यो युग नरभक्षी बाघहरूको युग होइन
नरभक्षी नरहरूको युग हो !
वेवारिसे लासहरू
गाउँ छोड्ने सपनाका लस्कर चलेका छन्
भोकाएका अजिङ्गरहरू
छुचुन्द्राहरूका जुलुसमा सामेल छन्
ए ! यो देशबाट देवताहरू विस्थापित भइसके ?
त्यसो भए मन्दिरहरूको होइन
भ्रष्टाचारहरूको जीर्णोद्धार गरौँ
लोपोन्मुख गिद्धहरू
आमाहरूलाई सोध, प्रत्येक गर्भ घाइते छ !
मृगमरिचिका
देशका लागि सर्वत्र देश विस्फोटित छ
दोर्जेलाक्पा हिमालको कसम
यो देशमा अब खतराहरू मात्र सुरक्षित छन् !
ˆयाउराहरूको आत्मकथा
ध्रुवीय भालुहरूको डरयुक्त भर छ
कस्ले कस्को स्थिति सार्वजनिक गर्ने ?
जीवन सधैँ भुइँचालो र्फकने प्रतीक्षामा व्यतीत छ !
अलिनो भान्सा
दरबारमार्गका झडपहरू
एम्बुस जडान जिन्दगीका जिजीविषाहरूसँगै
सपना भुलाई गएका शिव अधिकारीहरू कता लागे ?
बन्दका हल्लाले बन्द देश
सावधान, तोडा चलेको छ
डबलीमा कात्तिक नाचहरू हेर्दै
ऊ लास परेका जुलुसहरू जीवनको अभिनय गर्दैछन् !
आङमा लुगा छैन ?
त्यसो भए निःशुल्क केटि्रमोक्साजोल खाऔं
कठ्याङ्गि्रने जाडो याम
मनहरूको अकुपन्चर चलेको छ !
अन्धोयुग
के ब्रेल छाम्ने औँंलाहरू पनि लोप भई सके ?

 

Tamagai Deshko Manchitra – Bhupin Byakul

शहरले अपहरण गरेको छ, तिम्रो आत्मा
र अचानो माथि राखेको छ, तिम्रो ढुकढुकी
देश, म त्यही आस्था र ढुकढुकी खोज्दै
यस्तो गाउंमा आईपुगेको छुं
जहां मान्छेहरु भन्दा बढी घरहरु छन्
जहां सुरक्षाहरु भन्दा बढी डरहरु छन्

मेरो अनुहारनै
एउटा प्रश्न भएर अगाडि उभिए पछि
गाउंका बृद्ध मुखिया ओतेले भने –
“युवतीहरु सपना खोज्न शहर पसेका छन्
युवाहरु जिवन खोज्न बिदेश पसेका छन्
र प्राण थामि रहेका बुढा बुढीहरु
आंगनमा काल पर्खेर बसेका छन्
यो गाउंको तातो पसिना
बिदेशको माटोमा बगेको छ
यो गाउंको तातो रगत
बिदेशको पानीमा बगेको छ ।”

मैले सोधें –
“कसले रोपेर गए
लाहुरे फुलका यि उदास बोटहरु ?
कसले गोडेर गए
फुलबारी, करेसाबारी र खेतबारीहरु ?
खोई बिहान जगाउन
भालेहरु बासेको यो गाउंमा ?
खोई गाउं ब्युंझाउन
हिमालहरु हांसेको यो गाउंमा ?”

गाउंको जम्मै उज्यालो बिदेश लैजाने
छोरा छोरीहरु सम्झदै
बृद्ध मुखिया आतेले रुंदै भने –
“लाहुरे फुलहरु नओईलाउंदै
र बिहान ब्युंझाउन भालेहरु नबास्दै
उनीहरु आएनन् भने
मृत्यु आउने छ हाम्रा ओछ्यानहरुमा
हामीहरु सबै यसरी मर्नेछौंकी
मलामी जान पनि कोही बांकी रहने छैनन् !”

मैले देखि रहेको थिएं –
शहरमा एक रात पनि बास नपाएर
संवेदनामा संस्कृतिहरु गाउं पस्दै थिए
र यहि क्रममा
तामागी
देशको मानचित्रबाट मेटिदैं थियो !

Aparajita Parijat – Khagendra Sangraula

उदास जीवनको उजाड बगरमा
मुना टुसायो एक दुबोको
पारिजात अपराजिता पारिजात

जीवनको त्यो जीवन शक्ति
कालरात्रीको जुनकीरी
जनजीवनको दिपशिखा त्यो
श्रमको त्यो महिमा गीत
पारिजात अपराजिता पारिजात

हुरी उठ्दा त्यो हारेन
बज्र बन्यो निस्तेज
मृत्यु मुखेन्जी लत्रेन त्यो
मृत्युन्जयी त्यो अमर गीत
पारिजात अपराजिता पारिजात

उदास जीवनको उजाड बगरमा
हरियाली त्यो जीवनको
पारिजात अपराजिता पारिजात

kavita – maag

मैले सारिसकें आफूलाई तिमीमा
मेरो प्रिय छोरा
अब म जन्मिसकें तिमी भएर
फेरि पलाइसके केशहरु मेरा
फेरि तिखारिएको छ आवाज मेरो
म फेरि खोज्न थालेको छु
मलाई खेल्न चाहिने
पर्याप्त मैदान ।
पुनर्जन्मको खोजमा डुल्दाडुल्दै
भेटिएकी थिइन् तिम्री आमा
उस्तै त हुन्छन् हरेक आमाहरु
मेरी आमा कलावतीजस्तै
तिम्री आमा शारदा जस्तै
स्नेह, करुणा र ममताले परिपूर्ण
तर तिम्री आमाजस्तै किताबहरु
जब तिमी खोज्छौ
र भेटिन्नन् कतै पनि
त्यस बेला
म फेरि खोज्न थाल्छु
तिम्रो लागि किताबहरु ।
ओह । म चञ्चल हुन फेरि उदाइसकें
उफ्रिन, कुदन र जुलुसमा नारा लगाउन
र केही वर्षपछि
म फेरि प्रेम गर्नेछु
कुनै प्रेमवती किशोरीसँग
त्यति बेला तिमी सार्नेछौ आफूलाई
आफ्नो नवजात शिशुसँग
र म अर्को पटक
समाहित भइसक्नेछु उसमा ।
तर अझैं
जब म हेर्छु तिमीलाई
दगुर्न नपुग्ने यस साँघुरो कोठामा
घरी यता, घरी उता गरिरहँदा
चुरचुर भएर खस्छ
मेरो अमरताको अभिमान,
तसर्थ म माग गर्दछु
यस महान् प्रजातन्त्रमा
आफ्ना निम्ति पर्याप्त मैदान ।

Bhoot Sawar – Laxmi Prasad Devkota

क.
थिए सिकन्दरका जुँघा

क्या बाघका !

करमा कस्तो करवाल !

मुठी कस्ता !

लाख, लाखका !
ख.
झोक्रिरहन्थ्यो, झोक्रिरहन्थ्यो,

लहडी एक !

भाग्यो केही ?

सब मोटाए चाटी, चाटी !

विश्वविजेताको छ उदेक !
ग.
“के चाहिन्छ ?”

त्यो भन्छ,

“हा ! हा ! हा ! हा ! घाम नछेक”

शस्त्रअस्त्रको शेखीउपर

हेर ! बुद्धिको कत्रो टेक !
घ.
दीवालाका दान गजब छन् !

स्वतन्त्र दिलको पुजारी

हाँस्दछ, हाँस्दछ मेरा दिलमा

पाजी, पूँजी, लूटहरुमा,

इन्कार तथा धिक्कार

नामका खुट्टा बजारी !

Dhoon – Kangmai Naresh 

बाँसुरीको धुनलाई पछ्याउँदै
घाम जस्तै क्रमश: डुबेर

साझको धमिलो आकृतिमा

एउटी बैसको थकान

फलैचामा असरल्ल पारेर

भुसुक्क निधाउँछे

धुनै धुनमा बिरक्तिएर

सपनाको पहाड चड्दै

हिमालको टाउको माथि

नाङ्गो खुट्टाले उभिएर

उ चन्द्रमा टिप्छे

ताराहरु टिप्छे

नयाँ नयाँ ग्रहहरु देख्छे

रोजेर घामलाई टिप्न भनि हात अघि बढाउँछे

घामले पिल्सिन्ने गरि पोलेपछि

उ भन्छे

आत्था

यो त साँच्चै

नयाँ नेपाल जस्तै

तातो रहेछ !

Durbhagya Ko Jhonkka – Bijaya Raj Ghimire

आर्कटिक सागरबाट बगेको सिरेटोले जस्तै
जब दुर्भाग्यको झोंक्काले मेरो छाति छेड्दछ

बाक्लो हुस्सुले तलाउलाई ढपक्क ढाकेझैं

जब छटपटीले मेरो मस्तिष्कलाई ढाक्दछ

त्यसबखत बिलाउँछ मेरो अनुहारबाट आभा

मबाट हराउँछ चनाखोपना र प्रत्युत्पन्नमति

म उभिन त उभिन्छु कक्षामा पढाउन

तर मात्र भट्याउँछु कुनै भरिएको टेपसरी

निस्सासिन थाल्दछ मेरो जीवन

जिउनु बन्दछ सुल्झाउनै नसकिने पहेली

यस्ता क्षणमा म चाहन्छु भइजान निश्चल

जसरी हुने गर्दछ ब्याट्री सकिएको पुतली

साँच्चिकै साँच्चिकै चाहन्छ मेरो दिल

रोकियोस् यो पृथ्वी, थामियोस् पूर्ण प्रकृति

तर उफ्! मैले चाहेर मात्र के हुन्छ र?

घुमिरहन्छ घडीको सियो, रोकिंदैन खोलाको गति

मानिसको उदासीको के नै मूल्य छ र समयचक्रलाई?

आफैले आफुलाई ठूलो मानेर के हुन्छ नै,

जब चिन्ता छैन कसैको कसैलाई।

Stan – Hari Ghimire

सृजनाको पूर्वाधार
जीवनको आधार

बैंशको प्रकटीकरण

सौन्दर्यको आभा

आकर्षणको केन्द्र

म लजाउँछु / तिमी लजाउँछ्यौ

तर सृष्टि हाँस्छ।
सुमेरु पर्वत!

देवता-दानवको मधानी

गोबर्द्धन पर्वत!

जीवनरक्षाको प्रत्याभूति

मातृत्व-कलश!

बाल-अमृतको भण्डार

हिमाली टाकुरा!
शुभ्र-स्निग्ध अजस्र प्रवाह

प्रकृति लजाउँछ / ईश्वर हाँस्छ

तर ‘म’ जीवन पाउँछु

ममतामयी जननी उजागर हुन्छिन्

धन्य सृष्ट्रि!!

म नमस्कार गर्छु।

Antya Ki Suruwat – Pradeep Chapagain

लास

मुर्दा

गयो,बित्यो

सकियो

कानेखुसीहरु

एक हुल

सयौं आँखाहरु

फूलका गुच्छाहरु

अनि अबिर

गोबर,अनी लिपिएको भुईँ

चित्कार अनि रोदन

सम्झनाहरु

यस्तै माहोलबिच

सेतो कात्रोभित्र

चिर निद्रामा निदाएको

एउटा प्राणी

म !!
एकनाले बाँस

घाटको पर्खाई

चिता

आगो

ब्रम्हनाल

चिसो बतास

खोलाको सुसेली

अनि

राप रापमा जलेर

केही क्षणमै

खरानी हुने

सजिवता सकिएको

एउटा वस्तु

म !!
आकाश

हजारौं मान्छेहरुका

हजारौं अड्कलहरु

स्वर्ग, नर्क

त्यै एउटै थलो

चन्द्रमा

सुर्य

ग्रह

अनि ताराहरु

वायुमण्डल

सबैको घर

त्यही घरको बाटो हुँदै

अनन्त यात्रामा निस्किएको

एउटा शान्त यात्री

म !!
अनि

एउटा अनुत्तरित प्रश्न

यो एउटा घटना

अन्त्य,कि सुरुवात ? ?

Birsi Birsi – Madhav Prasad Ghimire

लीला माइतका भुलेर घरका धन्दा तिमीले गर्यो
आमाको ममता भुलेर कसरी माया मलाई गर्यो

छातीबाट झिकेर प्राणसरिका छोरी मलाई दियौ

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ
‘ख्वै छोरीहरु छन् कता, म त गएँ, ख्वै माइती छन् कहाँ !

प्यारा ! यति रहेछ भेट, टुहुरी हेरेर बस्नु यहाँ !’

धोको यत्ति कहेर के हृदयले उल्टीरहेकी थियौ

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ
मैले सोधिनँ, अन्त्यकाल कुनमा धोको अडेको थियो

मैले रोइनँ, प्राण जान कतिको बाधा परेको थियो

हेरेँ टुल्टुल खाली, दीन मुखमा हेरीरहेकी थियौ

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ
आँसू झर्न सकेन खालि रसिला आँखा लिएकी थियौ

बाक्लो फुट्न सकेन खालि दिलको भाषा भनेकी थियौ

मेरो ध्यान गरी मभित्र कसरी आत्मा मिलाईदियौ

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ
गथ्र्यौँ दम्पति मृत्युका पनि कुरा माया र सन्तोषमा

भन्थ्यौ– मैँ पहिले मरुँ हजुरको प्यारो यही काखमा !

साँच्चै भाग्यवती सती हृदयकी सच्चा ! मलाई जित्यौ

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ
तिम्रो पाप थिएन, चार दिनको चोला थियो कञ्चन

तिम्रो धर्म थियो, सुन्यौ दिनभरी श्रीकृष्णको कीर्तन

राती शीतल मेघको मनि महानिद्रा सजीलै लियौ

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ
तिम्रो रुप र माधुरी धमिलिँदै जाला कुनै कालमा

जानेछन् अनि बिर्र्सदै गुन पनी यो बैगुनी विश्वमा

बिर्सि बिर्सिसकिन्न किन्तु कहिल्यै जो यो अनौठो गर्यो

हेरी आखिर घाटबाट रसिला आँखा ममा चिम्लियौ

Lagdachha Malai Ramailo – Madhav Prasad Ghimire

लाग्दछ मलाई रमाइलो मेरै पाखा पखेरो
हिमालचुली मन्तिर पानी भर्ने पँधेरो
लेकै हेर्यौ लाली गुराँस बेंसी हेर्यो प्याउली

पिरती बास्ने परेवा बिरह बोल्ने न्याउली

हिमाल छुन्छ बेलुकी सप्तर्षिको ताँतीले

जुनेली रात बिताउँछु गाउँदा गाउँदै साथीले
सम्झन्छु म हिउँचुली आँसुको ढिका खसाली

यो बिरानो मुलुकमा बस्दैन माया बसाली

वनमा घाम नलागे जगत सारा अँधेरो

नौडाँडाको पारीमा प्रीतिको देश छ मेरो
मेरो कान्ले लेकैलाई पाकेर जाने बादल

हातले मैले नछोए पनि छ कति कोमल

डर लाग्छ मलाई यही बादलु छायाँले

पार्दछ जहाँ इन्द्रेणी पाइला भिज्ने मायाले

Sarta – Shyamal 

जबसम्म नारी बलात्कृत भइरहन्छे
र आकास धुजा धुजा पार्ने गरी

महासागर सुक्ने गरी चिच्याइरहनेछ

जबसम्म चरा कैद गरिएको हुन्छ पिँजडामा

उसले आफ्ना स—साना चुच्चाले

फलामको पिंजडा भत्काउन छाड्ने छैन

परन्तु जीवित नै हुनेछ करुणा र कोमलता

प्रेमीहरूले छिनाल्नेछन् आफुलाई बाँध्ने सिक्रीहरू

प्रेम चलिरहनेछ ।
जबसम्म हत्याराको मुठीमा छटपटिएको हुन्छ न्याय

र पैसा हुन्छ डाँकाको ब्रिफकेशमा

जबसम्म आलमारीका किताबमा बन्द हुन्छ इज्जत

र शिक्षा बेरिएको हुन्छ

काँजो बेरिएजस्तै मास्टरको लट्ठीमा

जबसम्म बसिरहनेछ हत्यारा आरामदायी मेचमा

र मानिसहरु हुनेछन् त्यसभन्दा तल भुईंमा

धर्ती कम्पायमान भइरहनेछ ।
त्यतिन्जेलसम्म जन्मिरहनेछन् स्पार्टाकसहरू

जबसम्म चराहरुले गीत गाउन छाड्ने छैनन्

जबसम्म जमीन बाँझो हुन्छ र

कोदालीले विना काम

कुनामा झोक्राइरहनुपर्छ

किसानले जबसम्म हातमा लाठी लिएर

जमीन जोगाइरहनुपर्छ

क्रोध बढिरहनेछ ।
पानी भएसम्म नदी बगिरहनेछ

चेत भएसम्म मानिस छट्पटाइरहनेछ

विश्वास भएसम्म मानिस विश्वास गरिरहनेछ

आशा भएसम्म हौसला भइरहनेछ

बाजा भएसम्म सुनिइरहनेछ ताल, सुर र नाद

यो मन झंकृत भइरहनेछ ।
यी निराशा, क्रोध र हो—हल्लाका बीच

शिशुहरु जन्मिइरहनेछन्

र तिनकी आमाका पवित्र स्तनबाट

जीवन रसाइरहनेछ

मानिस आफ्नै देवताबाट मुक्त नभएसम्म

दासमोचन भएको मानिने छैन

त्यसपछि पनि अनन्तकालसम्म

मानिसहरुको आवाजले हावा कम्पित भइरहनेछ

जीवन चलिरहनेछ ।

Aba Kaha Jane – Shyamal 

अब कहाँ जाने ?
केश बनाइसकिएको छ

र दलिसकिएको छ अनुहारमा क्रिम

कपडामा छरिएको छ सेन्ट

र ऐनामा सयौँ पल्ट जुधेका छन्

आफ्नै आँखाहरू

शृङ्गार सकिएको छ

सुन्दरी, अब कहाँ जाने ?

सडकमा

सलबलाइरहेछन् युवाहरू

सिकारको खोजमा

तिम्रो शरीरको आरोपित सुगन्धको

विषालु उन्माद

छरिनेछ हावामा

र पुग्नेछ उनीहरूको नाकसम्म

शृङ्गार सकिएको छ

सुन्दरी, अब कहाँ जाने ?

जताततै फोहोर छ

भोकै छन् मानिसहरू

र तिम्रा बहिनीहरू सस्तोमा बेच्छन्

आफ्नो जवानी

मानिसहरू पछारिएका छन्

सडकमा

र झन्डा उठ्दै छ सहिदको

निर्जीव हातबाट

जताततै फोहोर छ

तिमी जति छर्क

आयातित पफ्र्युम अनुहारमा

जतिसुकै छर्क

झन्– झन् कुरूप हुँदै गइरहेको देख्दै छु म

भित्रभित्र धमिराले खाएको

काठको सुन्दर मूर्तिझैँ तिमी र यो देश

दुवै छन् यहाँ

तिम्रो शृङ्गार सकिएको छ

सुन्दरी, अब कहाँ जाने ?

Rajdhanima Truck – Shyamal 

इँटा बोक्छ
सिमेन्ट र फलामका छडहरु बोक्छ

ढुङ्गा, बालुवा र काठ बोक्छ

बोक्छ झ्यालका लागि सिसा

र बोक्छ उज्यालोका लागि

मैनबत्तीको बाकस पनि

ओलम्पिकको तेज धावक झैं

राजमार्गमा दुर्गुछ ट्रक

कहाँ जान्छ ?

थाक्छ

लामो—लामो सुस्केर हालेर

विश्राम गर्छ,

सडक छेउ

थकाल्नीको पसलमा घुसेर माग्छ डिजेल

निस्पट्ट अँध्यारोमा

हेडलाइट बालेर दगुर्छ मात्तिदै

पिसाब गर्न रोकिन्छ झाडीनिर

र दुगर्छ फेरि गति बदल्दै

सयौं घुम्तीहरुको राजमार्गमा

आृहोरदोहोर सधंैको

यो ट्रक कहाँ जान्छ ?

ओसारेका

थुप्रै सामानहरु जोडेर

घर बनाउँछ उ

र शीतमा निथ्रुक्क भिजेर

बिताउँछ केही छिन रात

र पुनः बेपत्ता हुन्छ बाक्लो हुस्सूमा

दुइटा आँखा बालेर,

यसरी सधैँको ओहोरदोहोर

ओहोरदोहोर हुन्छ

पेट्रोल पम्प राखेर बसेका

राजमार्ग छेउका मानिसहरु हो ।

यो ट्रक कहाँ जान्छ ?

Naya Taar – Rabindra Nath Thakur 

सितारका पुराना तारहरु सबै एउटा–एउटा गर्दै खोल, त्यसमा नयाँतार जोड ।

दिउँसोको मेला अब शेष भयो, रातको आसन शुरु भयो,

पुरानो स्वरलाई राख्ने कोशिश नगर, त्यसको दिन अब बितिसक्यो !

अब सितारमा नयाँ तार लगाउ !

आकाशको विशाल तिमिर पस्न दिन आङ्खना ढोका खोलिराख !

सात लोकका निस्तब्धता उसँग आङ्खनो घरमा आउन देऊ !

आजसम्म तिमीले जुन गीत गाएका थियौ आज त्यसको अवशेष

भयो,

यमि वाद्य तिम्रा वाद्य हुन्, यो कुरो भुलिदेऊ ।

आङ्खनो सितारमा नयाँ तार लगाऊ !

Dhwani – Rabindra Nath Thakur 

मलाई भेट्नका लागि, कहिलेदेखि (अनादि कालदेखि) तिमी हिड्यौ
होला कसले जान्द छ र !

तिम्रो सूर्य–चन्द्रले तिमीलाई मेरो आँखामा ल्याउन सकेन् !

अगणित अनि सन्ध्याको वेला मैले तिम्रो गोडाको आवाज सुनें ।
तिम्रो दूतले मेरो ह्दयमा चूपचाप निमन्त्रणा दिन्छ ।

हे यात्री ! किन हो कुन्नि आज मेरो देहमा अपार हर्ष भरिएको छ ।

एक अवर्णनीय आनन्दको रेखा मेरो ह्दयमा निहित छ ।

आज के बिदाको समय आइपुग्यो :

आज के मेरा सबै कर्तव्य पूरा भए ।

ईश्वर! तिम्रो स्पर्शले वायुमा जो मृदु–मधु सुवास भरिएको छ,

त्यसले मलाई भनिरहेछ तिमी मेरो अति छेउमा आइपुगेका छौ ।

Jal Bihar – Rabindra Nath Thakur

हामी दुवैले परस्पर गुप्त प्रतिज्ञा गरेका थियौँ, एउटा डुङ्गामा
केवल तिमी र म बसेर स्वच्छन्द जल–विहार गर्नेछौ,

हाम्रो तीर्थयात्रा कुन देश अनि कुन लक्ष्यको निम्ति होला, यसको

विभिन्नता संसारभरका कसैलाई ज्ञात हुँदैन ।

त्यस किनारविहीन सागरमा बग्दै म तिम्रो श्रवणोत्सुक कानमा गीत

सुनाउँछु । त्यो गीत सागरका उन्माद तरंगहरु झैँ छरपुष्ट हुन्छ अनि

शब्दको बन्धनदेखि मुक्त भएर केवल स्वर–लहरी बन्नेछ !

के अझै त्यो समय आइपुगेको छैन ? अब पनि कर्तव्य कर्म के

समाप्तभएका छन् ?

हेर ! सन्ध्या समुद्रको किनारमा झरिसकेको छ अनि धमिलो

उज्यालोमा समुद्र–विहारी पक्षी पखेटा फर्फर् गर्दै आङ्खना

गुँडमा फर्किरहेका छन् ।

कसले जान्दछ र यो निर्मम जंजीरबाट मुक्त हुन्छ अनि अस्ताउन

लागेको सूर्यको अन्तिम रश्मिझैँ हाम्रो डुङ्गाले राती स्वतन्त्र जलविहार

गर्न प्रस्थान गर्ला ?

Geet Sudha – Rabindra Nath Thakur

तिमीले मलाई गीत गाउन जब भन्यौ,
गर्वले मेरो छाती फुट्नखोज्यो !

मेरा आँखामा आँसु आए

अनि म एकोहोरो तिम्रो चेहरामा हेरेको हेरेकै भएँ ।

मेरो जविनमा भएका सबै कटु, विषम अनि अस्तव्यस्त छन्, ती

सबै पग्लेर तिम्रो गीत–सुधारमा बदलिँदै गए ।

मेरा सबै साधन, आराधना,

पक्षी झैँ पखेटा खोलेर आनन्द साथ उड्ने इच्छा गर्न थाले ।

मेरा गीतका रागिनी तिमीलाई

श्रुति–मनोहर लाग्छन्, कर्ण–प्रिय लाग्छन् ।

म जान्दछु, ती गीतका सहायताले गर्दा नै

म तिम्रो सामुन्ने आउने

साहस गर्न सकुँला !

तैपनि तिम्रो अति नगीच जाँदा संकोच हुन्छ,

केवल आङ्खना गीतका पखेटाहरुद्वारा नै

तिम्रो चरण स्पर्श गर्न सकुँला !

ईश्वर ! गाउने मनले म आफैँलाई समेत भुल्दछु,

अनि तिमीलाई

‘साथी’ भनी पुकार्छु!

Muglan ko Tithi – Rabindra Nath Thakur

सोच्दछु, यो कुरो कहिले भयो ?
तिम्रो गीत गाउँदा–गाउँदा म कहिले बाहिर आएँ ? : कहिले आएँ

यो कुरो आजको होइन, आजको होइन !

आज मैले तिमीलाई पाउन आएको थिएँ,

कहिले आएको थिएँ : यो पनि भुलेँ ।

यो कुरो आजको होइन, आजको होइन !
जसरी कोही कोही ढीलो बाहिर आयो,

अनि कोसित भेट्नुछ, यही भूल भुल्यो,

यसरी नै मेरो जीवन–प्रवाह बाहिर निस्केको थियो,
तर, यो कुरो आजको होइन, आजको होइन !

मैले तिमीलाई कति नाउँले आह्वान गरेँ मतिपय चित्रहरुमा तिम्रो

ध्वनि भरेँ, तिम्रो ठेगान पाइनँ ।

तर, यो कुरो आजको होइन, आजको होइन !

Sahi Bato – Yuddha Prasad Mishra

संकीर्णताको परखाल नाघी
यथार्थ वैज्ञानिक पन्थ लागी

पीडितमा जागृति बत्ति बाल

भगाइद्यौ भारतका दलाल
प्रगति भो अब व्यापक जाज्वल

परिसके प्रतिगामीहरू तल

उठिसक्यो भई व्यापक जागृति

उदित भै जनमानसको स्थिति
विजयको भई दर्पण शानमा

प्रवल भै मनको बलिदानमा

जनजागृत भै उठदै गयो

परपीडनता टुट्दै गयो
असही शोषण जागृति हो सही

जनयथार्थ कुरो बीचमा नरही

फगत नित्य रुचाइ विलासता

रहन संभव छैन कतै यता

Mero Kushma – Rajendra Pahadi

मोदी र कालीको काखमा
उत्तर–दक्षिण तन्किएर

लमतन्न सुतेको

मेरो प्यारो जन्मभूमी कुश्मा

हिजो जस्तो थियो–आज त्यस्तो रहेन,

बान्नो (पर्खाल) मा टुक्रुक्क बसेर

सा“झ–बिहान हाम्रा हजुरबाले

गाउ“का तन्नेरीलाई सुझाउ“थे–

‘कुरा सुन्नु बुढाको–आगो ताप्नु मुढाको’

अहिले कुश्मा उल्टो दिशा हिंडिरहेछ

उहिलेका कुरा खुइले

बुढाहरु÷अनुभवीहरु पाखा लागे

तन्नेरी जमाना

फा“ट फुकेको बहरझै

इत्ला–कान्ला जोत्न व्यस्त छ,

डहर देख्न पाईंदैन कुश्मामा

पंधेरो छैन टोलमा

भएको एउटा इनार इतिहास गिज्याउदै

सिमेन्टमुनी कक्रक्क दबिएर बसेको छ,

ढिकी, जा“तो, ओखल किंवदन्ती भए

हेर्दाहेर्दै,

भुराभुरी टौवा बुझ्दैनन्

दा“इ खेल्न पाउ“दैनन्

ठेको के हो ?

मदानी के हो ?

आरी के हो ?

मधुश के हो ?

फाली के हो ?

आली के हो ?

न विरुवाको जात चिन्छन् यिनले

न सामाजिक संस्कृतिको खात चिन्छन् यिनले

‘काग कराउ“दै गर्छ–पिना सुक्दै गर्छ’

नसुनेरै÷नचिनेरै

कुश्मा दिन प्रतिदिन खुइते बनिरहेछ ।

नया“ र पुरानाबीचको खाडल

तन्काउ“दै तन्काउ“दै

रबर बनेको कुश्मा

आफ्नै भविश्यप्रति बेखवर भएको छ,

कम्प्यूटरमा रम्ने नया“ पुस्ता

यसको कुरा सुन्दैनन्

यसको उपदेश लिंदैनन्

न दाम्लो देखे तिनले

न नाम्लो देखे तिनले

डोको, थुन्से, सेखु र खुरपेटो

केवल कहानीका विषय बने तिनका लागि,

न भत्केरु बुझ्छन् तिनले

न लमी चिन्छन् तिनले

न दुनो बुझ्छन् तिनले

न टपरी ठम्याउ“छन् तिनले,

मेरो मुटु कुश्मा

अचम्मैस“ग आधुनिक बनेको छ

विश्वासै नलाग्ने गरी पराश्रित बनेको छ,

अपनत्व गुमाएर दिनदिनै

कुश्मा ढुस्स गनाउ“छ आयातित मदिरास“ग

भुक्क फुल्छ आयातित संस्कृतिस“ग

कहिले नाठा खेलाउ“छ इमान बन्दगी राखेर

कहिले भक्ति जगाउ“छ गुप्तेश्वर साक्षी राखेर,

दिन दहाडै बलात्कृत हुन्छ कुश्मा

नव–यौवनाहरुबाट

र, गर्भधारण गर्छ

विसंगतिको÷विकृतिको

फट्याईंको÷दुष्ट्याईंको,

मन्दिरमा घण्ट पनि बजेकै छन्

गुम्बाका माने पनि घुमेकै छन्

मदरसा कुरान घोकाउ“छ

मण्डली बाइबल पढाउ“छ

परन्तु,

कुश्माको कुनै धर्म छैन

गर्नै पर्ने खास कर्म छैन

खै, यसको आफ्नै श्वर छैन

आफ्नै गौरव छैन

आफैमाथि भर छैन

धेरै भएर पनि केही नभए जस्तो

हरेक प्रभातस“गै नक्कली बनेर व्याउ“छ

हरेक सा“झस“गै सक्कली देखिने उपक्रम गर्छ

तर,

सबै उपक्रमको नतिजा अनुतीर्णमा दरेर

कुश्मा पल–पल निचोरिइरहेको छ

आफूलाई मर्द लाठेहरुबाट निचोराईरहेको छ

पेलिनु र ठेलिनुको नियति

शीरदेखि पाउसम्म

कुश्मा खिईंदै गएको छ

सुक्दै गएको छ मोदीबेनीको फेदैसम्म ।

आदर्श सुखको सपना सा“चेर

निसासिंदो कल्पना बोकेर

रातारात कङ्क्रीटको

जंगल बन्न व्यस्त कुश्मा

ध्वनि, धुवा“ र धूलोस“ग

होली खेल्दै

आफ्नो परिचय खोज्छ

साच्चै म को हु“ ? कहा“ छु ?

ठिमाहा संस्कृतिको कोलाहलमा

बित्ता र हात नापेर चिरिंदा पनि

ऐइया–आत्था भन्न जान्दैन कुश्मा

आर्त र बेदना सहेर पनि सौम्य देखिन्छ कुश्मा,

सभ्यताको कृतिम उत्कर्षमा

चाकडी, चाप्लुसी र खुराफाती संस्कार

मौलिक गुण बनाए झैं

कुश्मा दलाली गर्छ आक्कल झुक्कल

ठालूको दैला चाहार्छ

नेताको पाउ मुसार्छ

चेपारे बन्छ

दहिच्यूरे हुन्छ

तर पनि,

कुपोषित ठान्दैन यसले आफूलाई

निरिह मान्दैन यसले आफूलाई

बरु अखबारका पानामा

भंगेराटाउके अक्षरमा विज्ञापन

छाप्छ÷छपाउ“छ यसले

र पुलकित दावा गर्छ,

कुशै कुशले भरिएको परी

कुश्मा नामधारी कुशुमपुर नगरी ।।

पहिरोको माखेसाङ्लो – ठाकुर बेलबासे

पहिरोको माखेसाङ्लो रहेछ मान्छे
पहिरोको मध्यभागबाट यात्रा गरेर
पहिरोमै अडेको बासमा पुग्नु छ ।

जीवनको यति लामो यात्रामा
नभेटिने होइनन् सहयात्रीहरू
सबैको मन
कुनै दुर्गम पहाडी क्षेत्रमा खनिएको नयाँ मोटरबाटोजस्तो छ
पाइलापाइला ठूलठूला इच्छाका पहिरोहरू गइरहने ।

जीवन नसम्झेर पहिरो
मस्र्याङ्दी बग्न खोज्दा पनि त
पहिरोबाटै बग्दो रहेछ मस्र्याङ्दी पनि
नछेलिने रहेछ पहिरोबाट जीवन ।

सँगसँगै यात्रामा रहेको यो घाम
यात्रामा भेटिएका यी मन्दिरहरू
सबै सबै पहिरोमै त छन्
सायद, पहिरोभन्दा अब संसारमा अर्को बाँकी केही छैन ।

पहिरो नहुँदो हो त, कहाँ हुन्थ्यो जीवन !
पहिरो पन्छाउँदै पन्छाउँदै
सपनाका पहाड उक्लनु पनि पहिरो खोज्नु नै हो ।
मान्छे भन्नु पहिरो रहेछ
पहिरो भन्नु मान्छे
के भर एकअर्काको पहिरोमा
कति बेला के पर्ने हो !

English Poem – You Don’t Really Miss Me – Marites C. Cayetano

When you miss me,
just look up the sky
and you will find me
among the clouds…
if you fail to find me
that’s because
you don’t really miss me.

When you miss me
I know you will come
no matter how far we are…
if you fail to come
that’s because
you don’t really miss me.

English Poem – Peace – George Herbert

Sweet Peace, where dost thou dwell? I humbly crave,
Let me once know.
I sought thee in a secret cave,
And ask’d, if Peace were there,
A hollow wind did seem to answer, No:
Go seek elsewhere.

I did; and going did a rainbow note:
Surely, thought I,
This is the lace of Peace’s coat:
I will search out the matter.
But while I looked the clouds immediately
Did break and scatter.

Then went I to a garden and did spy
A gallant flower,
The crown-imperial: Sure, said I,
Peace at the root must dwell.
But when I digged, I saw a worm devour
What showed so well.

At length I met a rev’rend good old man;
Whom when for Peace

I did demand, he thus began:
There was a Prince of old
At Salem dwelt, who lived with good increase
Of flock and fold.

He sweetly lived; yet sweetness did not save
His life from foes.
But after death out of his grave
There sprang twelve stalks of wheat;
Which many wond’ring at, got some of those
To plant and set.

It prospered strangely, and did soon disperse
Through all the earth:
For they that taste it do rehearse
That virtue lies therein;
A secret virtue, bringing peace and mirth
By flight of sin.

Take of this grain, which in my garden grows,
And grows for you;
Make bread of it: and that repose
And peace, which ev’ry where
With so much earnestness you do pursue,
Is only there.
George Herbert
georgeherbert-robertwhite-1674-704

Poem – My Mother – Ann Taylor

Who sat and watched my infant head
When sleeping on my cradle bed,
And tears of sweet affection shed?
My Mother.

When pain and sickness made me cry,
Who gazed upon my heavy eye,
And wept for fear that I should die?
My Mother.

Who taught my infant lips to pray
And love God’s holy book and day,
And walk in wisdom’s pleasant way?
My Mother.

And can I ever cease to be
Affectionate and kind to thee,
Who wast so very kind to me,
My Mother?

Ah, no! the thought I cannot bear,
And if God please my life to spare
I hope I shall reward they care,
My Mother.

When thou art feeble, old and grey,
My healthy arm shall be thy stay,
And I will soothe thy pains away,
My Mother.
Ann Taylor
ann-taylor-448

Poem – For a Naughty Little Girl – Ann Taylor

My sweet little girl should be cheerful and mild
She must not be fretful and cry!
Oh! why is this passion? remember, my child,
GOD sees you, who lives in the sky.

That dear little face, that I like so to kiss,
How alter’d and sad it appears!
Do you think I can love you so naughty as this,
Or kiss you, all wetted with tears?

Remember, though GOD is in Heaven, my love,
He sees you within and without,
And always looks down, from His glory above,
To notice what you are about.

If I am not with you, or if it be dark,
And nobody is in the way,
His eye is as able your doings to mark,
In the night as it is in the day.

Then dry up your tears and look smiling again,
And never do things that are wrong;
For I’m sure you must feel it a terrible pain,
To be naughty and crying so long.

We’ll pray, then, that GOD may your passion forgive,
And teach you from evil to fly;
And then you’ll be happy as long as you live,
And happy whenever you die.
Ann Taylor
ann-taylor-448

English Poem – The Village Street – Edgar Allan Poe

In these rapid, restless shadows,
Once I walked at eventide,
When a gentle, silent maiden,
Walked in beauty at my side.
She alone there walked beside me
All in beauty, like a bride.
Pallidly the moon was shining
On the dewy meadows nigh;
On the silvery, silent rivers,
On the mountains far and high,–
On the ocean’s star-lit waters,
Where the winds a-weary die.

Slowly, silently we wandered
From the open cottage door,
Underneath the elm’s long branches
To the pavement bending o’er;
Underneath the mossy willow
And the dying sycamore.

With the myriad stars in beauty
All bedight, the heavens were seen,
Radiant hopes were bright around me,
Like the light of stars serene;
Like the mellow midnight splendor
Of the Night’s irradiate queen.

Audibly the elm-leaves whispered
Peaceful, pleasant melodies,
Like the distant murmured music
Of unquiet, lovely seas;
While the winds were hushed in slumber
In the fragrant flowers and trees.

Wondrous and unwonted beauty
Still adorning all did seem,
While I told my love in fables
‘Neath the willows by the stream;
Would the heart have kept unspoken
Love that was its rarest dream!

Instantly away we wandered
In the shadowy twilight tide,
She, the silent, scornful maiden,
Walking calmly at my side,
With a step serene and stately,
All in beauty, all in pride.

Vacantly I walked beside her.
On the earth mine eyes were cast;
Swift and keen there came unto me
Bitter memories of the past–
On me, like the rain in Autumn
On the dead leaves, cold and fast.

Underneath the elms we parted,
By the lowly cottage door;
One brief word alone was uttered–
Never on our lips before;
And away I walked forlornly,
Broken-hearted evermore.

Slowly, silently I loitered,
Homeward, in the night, alone;
Sudden anguish bound my spirit,
That my youth had never known;
Wild unrest, like that which cometh
When the Night’s first dream hath flown.

Now, to me the elm-leaves whisper
Mad, discordant melodies,
And keen melodies like shadows
Haunt the moaning willow trees,
And the sycamores with laughter
Mock me in the nightly breeze.

Sad and pale the Autumn moonlight
Through the sighing foliage streams;
And each morning, midnight shadow,
Shadow of my sorrow seems;
Strive, O heart, forget thine idol!
And, O soul, forget thy dreams!
Edgar Allan Poe
bruckmann-poe-portrait

English Poem – A Dream Within A Dream – Edgar Allan Poe

Take this kiss upon the brow!
And, in parting from you now,
Thus much let me avow-
You are not wrong, who deem
That my days have been a dream;
Yet if hope has flown away
In a night, or in a day,
In a vision, or in none,
Is it therefore the less gone?
All that we see or seem
Is but a dream within a dream.

I stand amid the roar
Of a surf-tormented shore,
And I hold within my hand
Grains of the golden sand-
How few! yet how they creep
Through my fingers to the deep,
While I weep- while I weep!
O God! can I not grasp
Them with a tighter clasp?
O God! can I not save
One from the pitiless wave?
Is all that we see or seem
But a dream within a dream?
Edgar Allan Poe
Edgar_Allan_Poe

English Poem – Goodbye My Son – Noreen Carden

The wire you ordered came today.
I stacked it by the garden gate.
Standing under the arc of a rainbow.
In your big raincoat snuggled safe.
God knows you’re in my head.
The dog whines knowing you are gone.
Twice today I heard your favourite song.
I check the phone in the hall.
Way too early for your call.
My powers of persuasion didn’t work.
To beg you stay I had no right.
So I drove you there to catch your flight.
I cant believe sun shone that day.
All my colours are washed away.
You are a carpenter building a bridge to go.
While the tattered ribbons of my heart dangle.
My tears fall as a stream.
In which I sift the foggy ashes of my dreams.

English Poem – Life A Journey – Noreen Carden

I am born.
My own clean sheet.
My road in life is incomplete.
I start my journey baby steps
Alternate routes to right and left.
Wayward steps lead me astray.
My parents, warned, worried, prayed.

My journeys changed now i’m full grown.
My steps are totally my own.
I learn each time i veer away.
Each lesson marks me in some way.
My scars i hide, my fair sides out.
I walk and learn what life is about.

Now i’m in my sunset years.
I’ve learned my lessons have no fear
I made mistakes along the way.
Each time my conscience made me pay.
Advice to youth if they allow.
Life is precious live well now.

English Poem – The Person We See – Noreen Carden

Grey wispy hair pokes through her hat
Waddling homeward on worn down heels
Carrying bags that hit and bump
on legs as they hurry through city streets

Sitting alone in her cold flat
She dreams by the fire of days long gone
When she was looked at not just seen
When she was pretty and young and strong

Once she wore silk against her skin
Heads would turn as she walked in
Her opinion was sought and acted upon
Her smile could cause a soul to yearn
That was in the long ago when friends
were plenty and troubles few
Now people look but never see
The person that she used to be

English Poem – In Time Of Grief – Lizette Woodworth Reese

Dark, thinned, beside the wall of stone,
The box dripped in the air;
Its odor through my house was blown
Into the chamber there.

Remote and yet distinct the scent,
The sole thing of the kind,
As though one spoke a word half meant
That left a sting behind.

I knew not Grief would go from me,
And naught of it be plain,
Except how keen the box can be
After a fall of rain.

lizette woodworth reese
lizette-woodworth-reese

English Poem – A Smile To Remember – Charles Bukowski

we had goldfish and they circled around and around
in the bowl on the table near the heavy drapes
covering the picture window and
my mother, always smiling, wanting us all
to be happy, told me, ‘be happy Henry!’
and she was right: it’s better to be happy if you
can
but my father continued to beat her and me several times a week while
raging inside his 6-foot-two frame because he couldn’t
understand what was attacking him from within.

my mother, poor fish,
wanting to be happy, beaten two or three times a
week, telling me to be happy: ‘Henry, smile!
why don’t you ever smile?’

and then she would smile, to show me how, and it was the
saddest smile I ever saw

one day the goldfish died, all five of them,
they floated on the water, on their sides, their
eyes still open,
and when my father got home he threw them to the cat
there on the kitchen floor and we watched as my mother
smiled
Charles Bukowski
1351961006_charles-bukowski

English Poem – All Love is Love – Susan Lacovara

Love the sound of lifted laughter
Love the thought of ever after
Love is love, all love is love

Love the hand that rocks the cradle
Love the working man so stable
Love is love, all love is love

Love the words still unspoken
Love the promise left unbroken
Love is love, all love is love

Love the minstrel, love the maestro
Love the lyrics sung insightful
Love is love, all love is love

Love the vagabond and vagrant
Love the hand picked flowers fragrant
Love is love, all love is love

Love the purity of principle
Love the ideas thought invincible
Love is love, all love is love

Love the poor man void of riches
Love the artist painting pictures
Love is love, all love is love

Love the velvet sky of evening
Love the wandering wounded grieving
Love is love, all love is love

Love the children chasing rainbows
Love the place we hope their pain goes
Love is love, all love is love

Love the two who stand united
Love the vows, in truth, recited
Love is love, all love is love

Love the pleasure and the purpose
Love the lasting three ringed circus
Love is love, all love is love

Love the memories and minutes
Love the life you’re living…in it
Love is love, all love is love

Love the sister and her brother
Love in peace, love one another
Love is love, all love is love

LOVE IS LOVE…ALL LOVE IS LOVE

English Poem – A Bedtime Story – Susan Lacovara

He says it won’t be too long
Between now
And then….

He’ll ride back in
Like Gallahad
And rescue me from this tower

His words breathe life
Into my deflated lungs
His hands giving CPR
To my barely beating heart

He says it won’t be long
Til time rewards us
With the return of what it stole

And I believe him
I always believe him
The same way I still believe
In happily-ever-afters
Even though I’ve long out grown
Most bedtime stories
I wait for him…
To turn the page

English Poem – If You Forget Me – Pablo Neruda

I want you to know
one thing.

You know how this is:
if I look
at the crystal moon, at the red branch
of the slow autumn at my window,
if I touch
near the fire
the impalpable ash
or the wrinkled body of the log,
everything carries me to you,
as if everything that exists,
aromas, light, metals,
were little boats
that sail
toward those isles of yours that wait for me.

Well, now,
if little by little you stop loving me
I shall stop loving you little by little.

If suddenly
you forget me
do not look for me,
for I shall already have forgotten you.

If you think it long and mad,
the wind of banners
that passes through my life,
and you decide
to leave me at the shore
of the heart where I have roots,
remember
that on that day,
at that hour,
I shall lift my arms
and my roots will set off
to seek another land.

But
if each day,
each hour,
you feel that you are destined for me
with implacable sweetness,
if each day a flower
climbs up to your lips to seek me,
ah my love, ah my own,
in me all that fire is repeated,
in me nothing is extinguished or forgotten,
my love feeds on your love, beloved,
and as long as you live it will be in your arms
without leaving mine.
Pablo Neruda
pablo-neruda

English Poem – A Song Of Despair – Pablo Neruda

The memory of you emerges from the night around me.
The river mingles its stubborn lament with the sea.

Deserted like the wharves at dawn.
It is the hour of departure, oh deserted one!

Cold flower heads are raining over my heart.
Oh pit of debris, fierce cave of the shipwrecked.

In you the wars and the flights accumulated.
From you the wings of the song birds rose.

You swallowed everything, like distance.
Like the sea, like time. In you everything sank!

It was the happy hour of assault and the kiss.
The hour of the spell that blazed like a lighthouse.

Pilot’s dread, fury of blind driver,
turbulent drunkenness of love, in you everything sank!

In the childhood of mist my soul, winged and wounded.
Lost discoverer, in you everything sank!

You girdled sorrow, you clung to desire,
sadness stunned you, in you everything sank!

I made the wall of shadow draw back,
beyond desire and act, I walked on.

Oh flesh, my own flesh, woman whom I loved and lost,
I summon you in the moist hour, I raise my song to you.

Like a jar you housed infinite tenderness.
and the infinite oblivion shattered you like a jar.

There was the black solitude of the islands,
and there, woman of love, your arms took me in.

There was thirst and hunger, and you were the fruit.
There were grief and ruins, and you were the miracle.

Ah woman, I do not know how you could contain me
in the earth of your soul, in the cross of your arms!

How terrible and brief my desire was to you!
How difficult and drunken, how tensed and avid.

Cemetery of kisses, there is still fire in your tombs,
still the fruited boughs burn, pecked at by birds.

Oh the bitten mouth, oh the kissed limbs,
oh the hungering teeth, oh the entwined bodies.

Oh the mad coupling of hope and force
in which we merged and despaired.

And the tenderness, light as water and as flour.
And the word scarcely begun on the lips.

This was my destiny and in it was my voyage of my longing,
and in it my longing fell, in you everything sank!

Oh pit of debris, everything fell into you,
what sorrow did you not express, in what sorrow are you not drowned!

From billow to billow you still called and sang.
Standing like a sailor in the prow of a vessel.

You still flowered in songs, you still brike the currents.
Oh pit of debris, open and bitter well.

Pale blind diver, luckless slinger,
lost discoverer, in you everything sank!

It is the hour of departure, the hard cold hour
which the night fastens to all the timetables.

The rustling belt of the sea girdles the shore.
Cold stars heave up, black birds migrate.

Deserted like the wharves at dawn.
Only tremulous shadow twists in my hands.

Oh farther than everything. Oh farther than everything.

It is the hour of departure. Oh abandoned one!
Pablo Neruda
PABLO NERUDA

संचित धन – रबिन्द्र नाथ ठाकुर

दिन बितेपछि मृत्यु जब तिम्रो ढोकामा आउला,
उसलाई तिमीले के
उपहार दिने ?
मेरो प्राणको सागर रत्नले खचाखच छ,
यी सबै रत्न उसको
अगाडि राखिदिन्छु ।
जुन दिन मृत्युको दूत मेरो ढोकामा आउला
त्यस दिन उसलाई खाली
हात पठाउनेछैन ।

शरद्, वसन्त, संध्या, प्रभात, दिवस, रजनीरुपी वाटिकाका पुष्पद्वारा
संचित रसहरुको भण्डार मेरो जीवन–पात्र छ,
सुख–दुःख, छाया–प्रकाशका विविध पत्र–पुष्पहरुले मेरो अन्तःकरण
सजाइएको छ,
जति संचित धन सजाएर आङ्खनो जीवन–पथको आखिरी दिन,
जब मृत्यु मेरो ढोकामा आउँछ, म उसको अगाडि राख्छु ।
Rabindra Nath Thakur
Rabindranath_Tagore_-_A_Poet_like_no_Other

English Poem – Sex and Love – Ramesh Rai

Sex is an appeal
Love is a submission
Sex gives satisfaction
Love gives perfection
Sex makes the life to breed
Love makes the life to blossom
Sex is the humour of life
Love is the peace of life
Sex attracts the life
Love invigorates the life
Sex is material
Love is spiritual
Sex is significant
Love is magnificent

Sex without life is impossible
Life without love is impossible.

Ramesh Rai

English Poem – Smoking is injurious – Hasmukh Amathalal

Cigar packets display the warning
“Smoking is injurious to health”
Multinational companies increase their earnings
We loose our body and wealth

All smokes inhaled in the lungs
Life and death always hangs
How much damage it causes?
Health danger definitely it pauses

As cigar turns into ashes
Life is also turned into ashes
No amount medicines may wash
Nothing will help either money or cash

Thousands of deaths every year
Advice to stop may fall on deaf ear
We may hate to heed or hear
Later on all brunt we may bear

Even chewing tobacco leaves
Harms more and endanger lives
We hear but not land ears or believe
Ends it with grave damage then relieve

Limit it to self for occasional use
Excessive use amounts to misuse
Harms may be more than the advantage
Youth may be on wane and early old age

It is not piece of advice
Happiness key and simple device
Use it to safe and simple way
Life may be joyful and have your sway

Hasmukh Amathalal
Hasmukh

English Poem – Friends Departed – Henry Vaughan

They are all gone into the world of light!
And I alone sit ling’ring here;
Their very memory is fair and bright,
And my sad thoughts doth clear.

It glows and glitters in my cloudy breast,
Like stars upon some gloomy grove,
Or those faint beams in which this hill is drest
After the sun’s remove.

I see them walking in an air of glory,
Whose light doth trample on my days:
My days, which are at best but dull and hoary,
Mere glimmering and decays.

O holy Hope! and high Humility,
High as the heavens above!
These are your walks, and you have show’d them me,
To kindle my cold love.

Dear, beauteous Death! the jewel of the Just,
Shining nowhere, but in the dark;
What mysteries do lie beyond thy dust,
Could man outlook that mark!

He that hath found some fledg’d bird’s nest may know,
At first sight, if the bird be flown;
But what fair well or grove he sings in now,
That is to him unknown.

And yet as Angels in some brighter dreams
Call to the soul, when man doth sleep:
So some strange thoughts transcend our wonted themes,
And into glory peep.

If a star were confin’d into a tomb,
Her captive flames must needs burn there;
But when the hand that lock’d her up gives room,
She’ll shine through all the sphere.

O Father of eternal life, and all
Created glories under Thee!
Resume Thy spirit from this world of thrall
Into true liberty.

Either disperse these mists, which blot and fill
My perspective still as they pass:
Or else remove me hence unto that hill,
Where I shall need no glass.
Henry Vaughan
Henry_Vaughan,

English Poem – Please Forever Keep On Smiling – Rohit Sapra

When I was lost you showed me the way
You showed me the way, towards something known as hope.
Whenever I cried, you made me smile so much
How can I ever thank you enough?
Not even thanks can make up for it
As you became the guiding angel of my life
Showed me just the exact way, so I do not get lost again and again
How can I ever say thanks to you?
You made me smile, when I cried so much
Almost, ended up ripping my soul apart
You stitched my soul back together
To make it as whole
You showed me the path towards heaven, by saving this suffering soul
You showed me the right path and saved me from sinking into death
You are the guiding angel, please forever keep on smiling.

English Poem – To Be A Woman – Hafiz Qasim

What is it to be a woman
Flashy light is to be a woman
Dandy gloss is to be a woman
Night and day is to be woman
Ripened fruit is to be a woman
Fairy tale is to be woman
Jasmine scent is to be woman
Rubicund mystique is to be woman
Orchid grain is to be a woman
Fleeting glance is to be a woman
Smiling feat is to be a woman
Hide and seek is to be a woman
Echoing green is to be a woman
Dandy dame is to be a woman
Rose and fig is to be a woman
Life and death is to be a woman
Bliss and grist is to be a woman
Glistening glide is to be a woman
Prettiest pearl is to be a woman
Life and blood is to be a woman
Sunniest scent is to be a woman
Handsome dream is to be a woman
Molded clay is to be a woman
What is it to be a woman
Liking lily is to be a woman
Pulpy fruit is to be a woman
All the crest is to be a woman
Dawn and dusk is to be a woman
Adam’s nurse is to be a woman
Hall of fame is to be a woman
Pushy aim is to be a woman
Comely face is to be a woman
Leave me not is to be a woman
Rising storm is to be a woman
Searching-soul is to be a woman
Materfamilias is to be a woman
Reverend mother is to be a woman
Nation’s fate is to be a woman
Tranquil vale is to be a woman
What is it to be a woman
Smart and hit is to be a woman
All the hit is to be a woman
Rising storm is to be a woman
Healing plant is to be a woman
Norm and form is to be a woman
Foam and fume is to be a woman
Tug of war is to be a woman
House and hold is to be a woman
Nicely told is to be a woman
Horse of hope is to be a woman

English Poem – The Sorrow Of Love

THE brawling of a sparrow in the eaves,
The brilliant moon and all the milky sky,
And all that famous harmony of leaves,
Had blotted out man’s image and his cry.
A girl arose that had red mournful lips
And seemed the greatness of the world in tears,
Doomed like Odysseus and the labouring ships
And proud as Priam murdered with his peers;
Arose, and on the instant clamorous eaves,
A climbing moon upon an empty sky,
And all that lamentation of the leaves,
Could but compose man’s image and his cry.

William Butler Yeats

william-butler-yeats-jpg

English Poem – She Walks In Beauty

She walks in Beauty, like the night
Of cloudless climes and starry skies;
And all that’s best of dark and bright
Meet in her aspect and her eyes:
Thus mellowed to that tender light
Which Heaven to gaudy day denies.

One shade the more, one ray the less,
Had half impaired the nameless grace
Which waves in every raven tress,
Or softly lightens o’er her face;
Where thoughts serenely sweet express,
How pure, how dear their dwelling-place.

And on that cheek, and o’er that brow,
So soft, so calm, yet eloquent,
The smiles that win, the tints that glow,
But tell of days in goodness spent,
A mind at peace with all below,
A heart whose love is innocent!

George Gordon Byron
George_Gordon_Byron2

Bridal Song

ROSES, their sharp spines being gone,
Not royal in their smells alone,
But in their hue;
Maiden pinks, of odour faint,
Daisies smell-less, yet most quaint,
And sweet thyme true;

Primrose, firstborn child of Ver;
Merry springtime’s harbinger,
With her bells dim;
Oxlips in their cradles growing,
Marigolds on death-beds blowing,
Larks’-heels trim;

All dear Nature’s children sweet
Lie ‘fore bride and bridegroom’s feet,
Blessing their sense!
Not an angel of the air,
Bird melodious or bird fair,
Be absent hence!

The crow, the slanderous cuckoo, nor
The boding raven, nor chough hoar,
Nor chattering pye,
May on our bride-house perch or sing,
Or with them any discord bring,
But from it fly!
William Shakespeare

William Shakespeare

English Poem – The Road Not Taken – Robert Frost

Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim
Because it was grassy and wanted wear,
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way
I doubted if I should ever come back.

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I,
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference.

Robert-Frost

O Never Say That I Was False of Heart – William Shakespeare

O never say that I was false of heart,
Though absence seem’d my flame to qualify:
As easy might I from myself depart
As from my soul, which in thy breast doth lie;

That is my home of love; if I have ranged,
Like him that travels, I return again,
Just to the time, not with the time exchanged,
So that myself bring water for my stain.

Never believe, though in my nature reign’d
All frailties that besiege all kinds of blood,
That it could so preposterously be stain’d
To leave for nothing all thy sum of good:

For nothing this wide universe I call,
Save thou, my rose: in it thou art my all.