Saat Surma Bolaucha Prem – Gorakh Pandey

आमा, म जोगीसँग जान्छु

शिरीषको रूखमुनि

भेटिएको थियो ऊ

उसको हातमा थियो फगत बाँसुरी एउटा

आँखामा थियो आकाशको सपना

पाउमा धुलो र घाउ

गाउँ-गाउँ

जंगल-जंगल

भौंतारिन्छ जोगी

मानौं, खोजिहिँड्छ गुमाएको प्रेम

बिर्सिएका याद र नामहरू

बाँसुरीको धुनमा समेट्दै

देख्नेबित्तिकै मैले मन पराएँ उसलाई

आमा, म जोगीसँग जान्छु

छैन उसको ठाउँ-ठेगाना

न छ जातपात

गाउँ र जंगलमा

वेदनाको राग गुञ्जाउँदै भौंतारिन्छ जोगी

के बह होला उसलाई, आमा

यो धर्तीमा उसले

कहिल्यै पाएन कि प्रेम ?

आमा, म जोगीसँग जान्छु

बिहेको दिन

मलाई लिन

आउनेछन् जन्ती

डोली, कलश, बाजागाजा लिएर

सुन्दर परिधानमा रवाफसाथ घोडामा सवार भएर

आउलान् दुलहा

मलाई नदेखेर उनीहरू रिसाए भने

संकोच नमान्नू, आमा

तिमीले धेरै सहेकी छौ

तिमीलाई थाहा छ-

स्त्रीको कलेजो कसरी पत्थर बन्छ

कसरी स्त्री

महलको खोपीमा सजाउनलायक

पत्थर बन्छे

म त हुँ हाडमासुकी स्त्री

हुन सक्दिनँ पत्थर

न हुन सक्छु बिक्रीको माल

तिमी सजाइदिनू डोली

राखिदिनू त्यसमा काठको पुतली

त्यसलाई घुम्टो पनि ओढाइदिनू

र, भनिदिनू उनीहरूलाई-

यही हो तिमीहरूकी दुलही !

म त जोगीसँग जान्छु, आमा

सुन, ऊ बाँसुरी बजाइरहेको छ

सात सुरमा मलाई बोलाइरहेको छ प्रेम

म कसरी उसलाई

नाइँ भन्न सक्छु ?

Source: http://annapurnapost.com/news/130900

Ful Ko Katha – Shrawan Mukarung

उहिल्यै–उहिल्यै…
फूलहरू कविता लेख्थे ।

फूलहरू–
आदिकवि थिए
महाकवि थिए
युगकवि थिए
जनकवि थिए
उहिल्यै–उहिल्यै…

एकदिन–
अनायास यौटा फूल हरायो
सारा फूलहरू रोए
असङ्ख्य भावुक फूलहरूको जीवन दुःखमा डुब्यो ।

अर्को दिन
अर्को फूल हरायो–
फूलको संसारभरि हाहाकार मच्चियो
सारा फूलहरू आगो भए
धर्तीको सौन्दर्य धुवाँ भएर अक्कासियो
फूलहरू–
राजा भए
नेता भए
किसान भए
मजदुर भए
अफसोच ! फूलले फूललाई नै शोषण गर्न सुरु गर्यो !

कवि फूलहरूले विद्रोह गरे
न्याय र समानताको कविता लेखे
मुक्ति र स्वतन्त्रताको कविता लेखे
शोषित फूलहरू जुरमुराए
उठाए हतियार र भिरे आआफ्ना कम्मरमा
असङ्ख्य फूलहरू फूलहरूबाटै शहीद भए
सारा फूलबारी रङ्गियो प्रभाती किरणले ।

धेरै पछि–
मान्छे फेरि त्यहाँ पुग्यो
फूलहरू–
आफ्नै हृदयको रगतले पोतिएको झन्डा फरफराइरहेका थिए–
भीर
पहरा
गमला र आँगनवरिपरि…

मान्छे चुपचाप फर्कियो र भन्यो
हे ईश्वर ! सबै फूलहरू मान्छे भइसकेछन्
मैले तपाईंलाई फूल चढाउन सकिनँ !
उहिल्यै–उहिल्यै…।

Prem Parwa – Shrawan Mukarung

आरुका फूलहरूबाट तपतप झरिरहेका शीतहरू आँखाभरि थापेर
आकाशगङ्गालाई हेर्दा
मेरो राजा !
मैले हजुरलाई देखेँ

बारीको डिलैडिल उफ्रिहिँडेँ मृगझैँ
माथिका यी अँध्यारा पर्वतहरू
तलको त्यो रेलको रित्तो बाटो, नुनिलो आभास…
जम्मै बिर्सिएँ मैले !

मान्छेहरूले वर्षौदेखि पुज्न छाडेको त्यो निरीह मन्दिरलाई
मान्छेहरूले वर्षौदेखि फर्की नहेरेको त्यो नियास्रो द्यौरालीलाई
स्वर्गको लालसामा फेरि
ढोगेँ मैले ।

हजुर आउनुहोला भनेर
अनिदा यी सपनाका चरा र छुङछुङती नाचिरहेको हातका
चुराहरू
मनभित्र त्यसै–त्यसै पोको पारिराखेको सरमलाग्दा के–के, के–के
कुराहरू
यी घरका आशातीत झ्याल–ढोकाहरूलाई
सुम्पिएँ मैले ।
लौ हजुर त झन्–झन् अकासिँदै…?

प्रेम भनेको दृष्टिको अनन्तता पो रहेछ
स्वर्ग भनेको हृदयको उचाइ पो रहेछ
ईश्वर भनेको आफ्नो सबभन्दा प्यारो वस्तु पो रहेछ
वर्षौदेखि बज्न नपाएका यी कुण्ठित घण्टहरूलाई बेस्कन बजाउँदै
चिच्याएँ म–

ए हिँड्दाहिँड्दै निख्रिजाने उकाली–ओराली !
ए बस्दाबस्दै थकाइ मेटिजाने चप्लेटी !
कलिला छाँगा, रुपौला रात
र छुनछुनाउँदा चियाका पातहरू !

कसले भन्छ : यी बतासका झोक्काहरू हाम्रा प्रेमचिह्नहरू
होइनन्
कसले भन्छ : यी दहमा खसेका पातहरू हाम्रा प्रेमपत्रहरू होइनन्
साँघुरो भो मलाई झरीका हारीहरू
साँघुरो भो मलाई सम्झनाका घारीहरू

आरुका फूलहरूबाट तपतप झरिरहेका शीतहरू आँखाभरि थापेर
आकाशगङ्गालाई हेर्दा
मेरो राजा !
मैले हजुरलाई देखेँ ।

Shrawan Mukarung – Pirai Pir Ko Bhari Boki

पीरैपीरको भारी बोकी कता जाने तामाङ दाइ
उँभो लागे बिगु गुम्बा
उँधो लागे नीलो गङ्गा
जहाँ पुगे’नि सुख छैन सपना देख्ने मान्छेलाई

पहाड नाघ, जङ्घार तर भेटिने त उही सूर्य
बिसोनी हो यशोधरा तिम्रा लागि तिमी बुद्ध
पीरैपीरको भारी बोकी…

यो बाटोमा पसिनाको एकपछि अर्को हिमाल
जति आँसु बहे पनि आफ्ना लागि आफैँ रुमाल

Jiundo Yo Lash Lai – Bajra Kumar Rai

जिउँदो यो लाशलाई ढलाई देऊ बरु,
चिन्तामाभन्दा चितामा जलाई देऊ बरु

न मरीहाल्न सकें न त बाँचेको नै छु,
आउ यो भौतिक शरीर बलाई देऊ बरु

वर्तमानमा बाटो छैन न भविष्य राम्रो,
पलपलको यो लाचारीबाट छलाई देऊ बरु

सधैं आँशु पिएर बाँच्नु व्यर्थ हुँदोरहेछ,
आउ आँशुमै बिष छरेर चलाई देऊ बरु

मेरो सम्पुर्णता तिमी कोसँग मागुँ ममता,
भैगो त्यो बहुरुपी माया नलाई देऊ बरु

Dalit – Suraj Bhandari

हामी बस्ने बस्तीहरूमा

हावा पनि डराई-डराई बग्दछ

सूर्यको किरण पनि

मन नलागी-नलागी खस्दछ

हामी बस्ने भूगोलको नजिक भएर

कुनै अक्षांश र देशान्तर रेखा पनि जाँदैन

कुनै जहाज र विमान पनि जाँदैन

किनकि-

सामाजिक भनिएको समाजले नै

बनाएका दलित हौँ हामी ।

हाम्रा आँगनमा फुल्ने गुराँसहरू

राष्ट्रिय फूल होइनन्

हाम्रा घरमा डुल्ने डाँफे

राष्ट्रिय पंक्षी होइनन्

हामीले पालेको गाई

राष्ट्रिय जनावर होइन

हामीले छोएको कपडाले

राष्ट्रिय झन्डा बन्दैन

हामीले फलाएको अक्षता

कुनै मन्दिरमा चढ्दैन

हाम्रो सयपत्रीले

कुनै देउता पुजिँदैन

किनकि-

सामाजिक भनिएको समाजले नै

बनाएका दलित हौँ हामी !

हाम्रा धमनी, हाम्रा सिराबाट

हाम्रो नसा-नसा भएर

लहु होइन, दलित बग्दछ

हाम्रो पसिनाको रंग दलित हो

हाम्रो रगतको रंग दलित हो

हामी रुँदा आखाबाट दलित खस्छ

हामी हाँस्दा ओठमा दलित बस्छ

हाम्रो शिरको जुम्रा,

हाम्रो पेटको जुका दलित नै त हो

किनकि-

सामाजिक भनिएको समाजले नै

बनाएका दलित हौँ हामी !

हामी दलितहरूको कण्ठबाट आएको

एउटै दबित आवाज छ

हजुर बेदलितहरूसमक्ष–

हरपल हामीभित्र दमाहा बजाइरहने

हाम्रो मुटु झिकेर लैजानुहोस्

र तपाईंको समाजको प्रयोगशालामा

परिक्षण गरेर बताउनुहोस्

के हामी दलित हौँ ?

होइनौं भने त केही भएन

परन्तु केही गरी हौँ भने

छर्किदिनुहोस् एक-एक अञ्जुली गंगाजल

तपाईं बेदलितहरूको कमण्डलुबाट

ताकि आइन्दा फेरि कसैले

हाम्रो घरमा दलित भएर जन्मनु नपरोस्

किन्तु तपाईंको गंगाजलले पनि

हामी चोखिएनौँ भने

कुन तीर्थको अमृतले

कुन गंगाको जलले चोखाउनुहुनेछ

हामीलाई छुँदा अशुद्ध भएकी

तपाईँकी गंगालाई ?

Source: http://www.baahrakhari.com

Shahar Ma – Abir Khaling

कान्छीले साईंलीलाई
साईंलीले माईलीलाई
खोजी हिंड्ने शहरमा
रहरमा परेर सबैले बेचिसकेछन गाँउको साईनो
गाँउको बोली र गाँउको नाम ।
बाबरीको सुगन्ध र सयपत्रीको स्वच्छता ।

परको गल्लीमा कोपिला भएर कान्छी बस्छे
र वरको गल्छेंडामा
सपिला भएर साईंली बस्छिन ।
तर गाँउ छैन अहिले उनीहरूसित ।
छ ७३ दिनभरि बजिरहन्छ हातमा
शहरको रमझमसित ।
त्यही रमझमसित दिनभरि उनीहरुलाई भेट्न
आईरहन्छ नयाँ / नचिनिने / डरलाग्दो
एच आई भी पोजिटिब भन्ने नयाँ मानिस ।