शून्यमा शून्य सरी  – लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा 

संसार रुपी सुख स्वर्गभित्र,

रमें रमाएँ लिइ भित्र चित्र ।

सारा भयो त्यो मरुभूमि तुल्य,

रातै परेझैं अब बुझ्छु बल्ल ।

रहेछ संसार निशा समान,

आएन ज्यूँदै रहँदा नि ज्ञान ।

आखीर श्रीकृष्ण रहेछ एक,

न भक्ति भो, ज्ञान, नभो विवेक ।

महामरुमा कणझैं म तातो,

जलेर मर्दो बिनु आश लाटो ।

सुकी रहेको तरुझैं छु खाली,

चिताग्नि तापी जल डाल्न फाली ।

संस्कार आफ्नो सब नै गुमाएँ,

म शून्यमा शून्य सरी बिलाएँ ।

जन्मेँ म यो स्वर्गविषे पलाएँ,

आखीर भै खाक त्यसै बिलाएँ

गौंथली र देवकोटा – लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा 

क.

गौंथली र देवकोटाको

एउटै गुँड छ ! एउटै गुण छ !
ख.

यस घाटमा क्या बाघ र पाठो पानी पिउँछ !

प्रकृति बसेर, दुइटैको दिल,

एक धागोमा सिउँछ, सिउँछ !

त्यो तर्सिन्न, म शङ्किन !

मध्यरातमा एक कोठामा

दुइटै जीवको जाग्ने निहुँ छ

तलतिर लागे यस संसारमा

आगो, आगो,

मास्तिर ज्यादा लागेदेखिन्

यशको चिसो हिउँ छ, हिउँ छ !

बीच बासो,

फ्यारफ्यार मध्यम,

रसले जिउँछ, रसले जिउँछ !
ग.

बिजुलीको तार लामो, मसिनो,

तानिएको हेर ! यहाँ छ !

तरङ्ग, लहर क्यै त्यसमा जिउँछ !

त्यसमा गौंथली रातमा रुँग्छ,

कविको मन पनि त्यस्तै उँग्छ !

स्वर्गले रोई हेरिरहेको

भिजेकी पृथिवी मनले सुँघ्छ !

दिनभर, दिनभर,

दिलले, साधन त्यस्तै हिलोमा

प्यारका एउटा महल बनाउन,

ठुँग्छ, ठुँग्छ !

सूनसानमा निशिको, सुत्दा

सारा संसार, जागी, जागी,

कल्पनाको आँखा उँग्छ !
घ.

सुहृद्मधु छन्, कविता, पोथी,

सँगकी ज्योति !

यस जगत्मा खँदिलो बासो

निम्ति, उनको ‘चिउँ’ छ ! ‘पिउँ’ छ !

मधुमास बिताउन नेपाल छान्यौं,

विवाहपछाडि,

स्वस्थ र अग्लो ठाउँ जुन छ ।

गौंथली र देवकोटाको

अध्यात्म मितेरी चुपचाप रुन्छ !

सृष्टिको हाम्रो पीडा देखी,

करुणादृग झैं तारामय नभ,

करयाइँबाट झ्यालमा चिहाई,

एक तारमा गुड्छ गुड्छ !

गौंथली र देवकोटाको

एउटै गुँड छ ! एउटै गुण छ !
ङ.

वसन्त पछाडि लागी आयौं !

स्वपनाको फुल बिपना हुन्छ !

गौरी–शङ्कर गाना गायौं —

प्रकृति पुरुषको जुहारी परस्पर,

गाना जुन छ !

त्यो चुच्चाको, यस रसनाको,

गाउँदो रचना हाम्रो घर हो !

युगका बच्चा आँखा उघार्लान्,

हेर्दै पर हो !

दिनभर, दिनभर,

जगत्ले कुल्ची हिंड्ने हिलोमा,

हाम्रो नजर छ

त्यही हो हाम्रो घरको साधन !

यस्तो ईँट र यस्तो माटो, नेपालभर छ !

पृथिवीभर छ !

दिनभर, दिनभर, फ्यारफ्यार, भुर्भुर,

माटोको गन्ध नाकले सुँघ्छ !

स्वर्ग रोई, गीला, बनेका हिला चुचाले

उचाल्न खोजी ठुँग्छ, ठुँग्छ

गौंथली र देवकोटाको

एउटै गुँड छ ! एउटै गुण छ !
च.

बच्चा काढी यस गुँडमा जब

तिनको पखेटा उम्रन्छ !

वनमा लगीकन तिनलाई उडाउन,

हाम्रो मीठो मनसूब छ !

त्यसपछि प्यारा, प्यारी हामी

कविकविताको गौंथली जोडी

उड्छ, उड्छ !

सागर–किनार पुग्छौं, फ्यारफ्यार

एक बार फर्की,

आँसुले हेर्न,

मानिसहरुको जङ्गल जुन छ !

डुब्छौं, दम्पति सागरमा तब,

सुखमा हाम्रो आत्मा बुड्छ !

प्रसव–वेदनाको यो सदनको

पीडा उड्छ !

गौंथली र देवकोटाको,

एउटै गुँड छ ! एउटै गुण छ !

ज्यापु – लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा 

छाती चिरीकन पृथिवीको

 दूधचुस्छन् मानिस,

दुहुने मै हुँ ।

धूप झरीमा आत्मा परिशुद्ध

बर्ख यी तनी बीस

नहुँदो भौँ हुँ !

श्रृङ्गार हिलो, नङ्गा फिलो,

आँखा चमचम,

आदिम खनुवा,

शरीर शिला र कलेजा गिलो

चिथरा सिमसिम,

एकलो मनुवा ।

धान धापमा रीप छ टापू,

कुहिँदो छाना,

पत्थर सिरान,

तीन पुस्तातक बन्धक आपूm

पितृ नाना,

बन्धक चिहान ।

सम्पत् पित्तलको यो थाली,

हाँडी काली,

गोल्पू घैँटो,

धुजारु दौरा झिलमिल जाली,

चिथ्रे डाली,

गोबर गुँइठो

साथी भन्नु कानो कुक्कुर,

लुते घाँटी,

उपियाँदार ।

मालिक भन्दछ कुइँकुइँ थुरथुर,

भुक्तछ छ राति,

धन–रखबार ।

विवाह स्वपना सरि झैँ पर भो,

वायुको बीज,

टिप्ला काक,

पृथिवी फलाएँ, अरुको घर गो,

बलि हो एक चीज,

ईश्वर अवाक् !

 न्याय उठ्यो – युद्धप्रसाद मिश्र

न्याय ढलेको ठाडो पार्न
उभियो बबण्डर चर्को

पतनशील अनुहार प्रष्ट भो

प्रतिगामीका धर्को
आजादीका सही दिशातिर

खुले सबैका आँखा

आक्रोशित भै बोल्न पुगे अब

ज्वालामुखीका भाखा
भाग्नु कहाँ अब बढ्दै आयो

जनजागृतिको भीषण ज्वार

उठिसक्यो शिरमाथि कसको

विजयमुखी न्यायिक तरवार
धरतीमाथि उभिनसम्म

यहाँ रगतको लाग्छ जमात

तर छन् त्यसका माथि उठेको

दरा बलिया ब्यापक हात

यसै गरी बिताइदिन्छु – काली प्रसाद रिजाल 

यसै गरी बिताइदिन्छु दुई दिनको जिन्दगी

हाँसोमा लुटाइदिन्छु आफू आँसुमा डुबी

यसै गरी बिताइदिन्छु दुई दिनको जिन्दगी

भीड छ म भीडमा आफूलाई बिलाईदिन्छु

बिर्सिदिन्छु आफुलाई होशमा हराईदिन्छु

कि त लुकी यतै कतै रोईदिन्छु सुस्तरी

हाँसोमा लुटाई दिन्छु आफु आँशुमा डुबी

च्याती दिन्छु आफुलाई बालिदिन्छु साँझमा

फालिदिन्छु आफुलाई दिनहरुको माझमा

गाईदिन्छु गीत आफ्नो आफैलाई नै पिई

हाँसोमा लुटाईदिन्छु आफु आँशुमा डुबी

मै हूँ – काली प्रसाद रिजाल 

पर्वतहरूमा सुमेरु हुँ म

नदीहरूमा

महाकाली, टनकपुर हुँ म

वृक्षहरूमा रक्तचन्दन हुँ म

विमानहरूमा लाउडा हुँ म ।

म सहस्र छु, अनेक छु

अनेक भएर पनि एक छु

कर्ता पनि, कारण पनि

कर्म पनि मै हुँ

पाप, पुण्य, धर्म पनि

अधर्म पनि मै हुँ

सबै अधिकार शक्ति

मैबाट निःसृत हुन्छन्

सबै मूल्य, मान्यता

मैबाट स्थापित हुन्छन्

म स्वयम्भू, मेरो कसैप्रति जवाफदेही छैन

कुनै विधान, संविधानले मलाई छुदैन ।

सबै यज्ञ, अनुष्ठानहरूको अधिष्ठाता

युगको प्रणेता हुँ म

नेताहरूको पनि नेता

महानेता हुँ म

नेपथ्यमा बसेर म नै गराउछु

प्रपञ्च भातीभाती

तर, कमलजस्तै ओभानो छु

सदैव पानीभन्दा माथि ।

सबै ग्रन्थ, शास्त्रहरूको मै हु सार

म अज्ञेय, अद्वेत, अपरम्पार

मलाई बुझेपछि फेरि बुझ्नुपर्ने

केही रह दैन

मलाई पाएपछि प्राप्त गर्नुपर्ने

जगमा केही छैन ।

सुरमुनि देवगण सबै

मेरै उपासना गर्छन्

मेरै भक्ति स्तुति गाएर

यो भवसागर तर्छन् ।

त्यसैले ए नरहरि, गगनहरू हो !

विवेक र तर्कको

जालोलाई फाल

मैमा समर्पित होऊ

मलाई अङ्गाल 

तिमीहरू पनि आऊ

मेरै शरणमा आऊ

र धनधान्यसहित

परमपद पाऊ ।

बा आउनुभएको छैन – सिद्धिचरण श्रेष्ठ

पानी परिरहेछ,
हावा चलिरहेछ,
समयले अबेर ओढिसक्यो,
बत्ती बलिसक्यो,
भात पाकिसक्यो,
आमा कराउनुभइरहेछ-
बा आउनुभएको छैन ।

युग बदलिइसक्यो,
राणा ढलिसक्यो,
भन्दछ जन्जिर टुटिसक्यो
अझ पनि आजादी आएको छैन
प्रगति आएको छैन,
प्रजातन्त्र आएको छैन,
आमा कराउनुभइरहेछ-
बा आउनुभएको छैन ।

हाम्रो विचारको घुयँत्रोले
हाम्रो कल्पनाको वज्रले
अन्धकारको टाउको फुटिसक्यो
अझ पनि नयाँ बेहान आएको छैन
नयाँ युग आएको छैन
आमा कराउनुभइरहेछ-
‘बा आउनुभएको छैन ।’