गजल – कमला क्षत्री

गरिबको श्रम, सीप सामन्तीले खान्छ किन
श्रम गर्ने श्रमिकको पसिना खेर जान्छ किन

वर्षभरी दुःखगरी उब्जाएको अन्नबाली
हरेक वर्ष साहुलेनै भरीभरी लान्छ किन

सधैभरी साहुकै काममा साँझविहान खान छैन
एकदिन काममा नजाँदा नी हप्काएर तान्छ किन

गरिबमारा ठालुहरुलाई न त नियम कानुन लाग्छ
अबुझ बनी गरिबैले उसलाई अझै मान्छ किन

उठौं मजदुर किसानहरु पसिनाको मूल्य लिन
खोजौं अझै समाजमा शोषककै सान छ किन

कविता – एउटा सपना देख्ने मान्छे

 

एउटा सपना देख्ने मान्छे
एक दिन उसले
एउटा सपना देख्यो
संघीयताको !
संघीयता भित्र आफ्नो राज्यको !
त्यो राज्य भित्रको उ एउटा हकदार !!!
त्यसैले
उ आफ्नो राज्यको मनोरम पहाडवाट
सेता झर्नाहरू खसेको देख्यो
पाखाहरूमा चेलीहरूको मिठो भाका पायो
चौपारी र देउरालीहरूमा
वाँसुरीको गुन्जन सुन्यो
हरिया डाडा माथी
गुरासका थुड्डा चुम्दै
आफ्नो राज्य भित्र
रातो घाम उदाएको देख्यो।
राज्य प्राप्तीका उल्लास सँगै
रड्डीन वेलुनहरू आकासमा उडाएर
आफ्नो राज्यको नागरीकहरूले
भव्य उत्सव मनाएको हेर्यो।

अर्को दिन उसले
फेरी पनि सपना देख्यो
उही संघीयताकोे !
जहाँ हर्केले वन्दुक वोकेर गर्जदै थियो ,
“यो मेरो राज्य हो।”
फरी अर्को ठाउँमा विर्खेले खुकुरी नचाउँदै थियो,
“मेरो राज्य खोई?”
एउटा सपना देख्ने मान्छे
उसको सपनामा
उसले भाला र लाठी वोकेका
रक्तरञ्जित मान्छेहरू देख्यो
धनुकाँद भिरेका
आदिवासी जनजातिहरू देख्यो
उसको सपनाको यो अध्यायमा
वेलुन उडेको आकाशभरी
लडाकु विमान हरूको आतंक मडारियो
यसरी उ आफ्नो राज्यको कालो पहाडवाट
रगतको खोला वगेको देख्यो
पाखाहरूमा चेलीहरूको रोदन र चित्कार सुन्यो।

देउराली र चौपारीहरूमा
युवाहरूको विभत्स लाश भेटयो
उसले देखेको संघीयताको सपनामा
उसको राज्यको मनोरम पहाड भत्कीयो
गुराँसका थुड्डाहरू सवै झरे
उसको राज्यको देउराली र चौपारीहरू पनि हराए
उसको राज्यको रातो घाम
क्षितिज पारी गएर विलायो
संघीयताको महाद्धन्दवाट निस्किएको
अशान्तिको शोक धुन सँगै
उसको राज्यको मानचित्रै समेत मेटियो

अचम्म !
उस्तैमा उसको सपनाको
अर्को नविन अध्याय शरू भयो।
एउटा सपना देख्ने मान्छे
अव उसको सपनामा
आकाश थर्काउने मेघको गर्जन सँगै
मोर्चामा उभिएका सहासिला योद्धाहरू देख्यो
धर्ती हल्लाउने भुइचालुका संर्घष सँगै
न्यायप्रेमी जनताहरूका आँतीला पदचाप देख्यो
उसले ज–जसलाई देख्यो
उनिहरूको एउटै हुँकार थियो
संघीयता चाहिंदैन !
यो हुँकार झन् झन् बुलन्द हुदै थियो
मान्छेहरूको पदचाप झन् झन् तेज हुँदै थियो।
अखन्ड नेपालको रक्षा गर्न
अव उसको सपनामा
हर्के पनि कुर्लदै सामेल भएको देख्यो
विर्खे पनि हर्के सँग जुर्रमुराएको पायो
एउटा सपना देख्ने मान्छे
उ पनि के काम थियो र?
संघीयता चाहिदैन भन्दै
सवैभन्दा अगाडि मोर्चामा
रातो कात्रो बाँधेर उभियो।

कविता – खै के भनु?

अन्धकार चिर्दै
बन्धनहरू तोड्दै
अगाडि बढिरहेको बेला
अनेकौं मोडहरू पार गर्दै
शिखर चढिरहेको बेला
चटक्क यात्रा छोड्नेहरूलाई
ईतिहासलाई हिलो छ्यापी
ल73य मोड्ने हरूलाई
खै के भनु?

विजारोपण दोषको
के नौलो भयो र?
समय–समयका बर्बरहाटहरू
जसको प्रतिवाद तिमी पनि गर्‍यौ
उही पुराना शैलीले
उस्तै अफवा फैलाउँदै
रक्त रञ्जित झन्डा छोड्नेहरूलाई
सहयात्रीको नाता तोड्नेहरूलाई
खै के भनु?

अवसरवादका लप्काहरूलाई
विचारको रातो टालोले छोप्दै
महल पजेरो खोज्नेहरूलाई
सरल बाटो रोज्नेहरूलाई
खै के भनु?

पदप्रतिष्ठाको निम्ति
ऐस आरामको निम्ति
भित्र–भित्र सडेर
गिद्ध घुमाउनेहरूलाई
यात्राको नियम तोडेर
साहसको गाथा सुनाउनेहरूलाई
खै के भनु ?
खैके भनु?

कविता – ढुकेको छ मेरो रारा

हरियाली डौटो ओडि, आकाश छुने रारा
मेरो शिर उचा पार्ने, नेपालकै तारा
ऐना हेर्ने अग्ला डाँडा, चुचेमारा भेक
निर्मल जल निलो तल, मुख धुने लेक
ढुकेको छ मेरो सारा बाटो हेरिहेरी
नयाँ प्रदेश बनाउनु छ कर्णालीलाई फेरि
एकसय सत्सट्ी मिटर आँत मुटु छुने
तीन पाँच कि.मि. लम्बा चौडा विशाल
छाती छुने
वारिपारी खेल्ने गर्छन् मिलन चौर अनि
घाँसे मैदान, ठाकुरनाथ, खत्याड खोला पनि
ढुकेको छ मेरो रारा………..

भूल्भूले खोली बोकी डाँफे लेकमाथि
चारभेकको गमपाली, हिमालको छाती
बाटो हेरी छपक् मार्छन वनसम्पदा काफी
जडिबुटी अनगन्ति ढुकेका छन् डाकि
उठ् कर्णाली एक जुट हुँदै दासता हटाउनलाई
गणतन्त्र, स्वतन्त्र शासन नेपाल बनाउनलाई
जलविद्युत, माछापालन, के नहुने छ र?
पर्यटन उद्योग हुने विदेशीको घर
हिमाली चरा जन्तु दर्पन हेरी छायाँ
जैविक विविधता सँगै गाँसेको छ माया
ढुकेको छ मेरा रारा्

रारा मार्ग मोटर बाटो चेतना खुलेमा
बगैचा बाहैमासे हुन्छ, पाटना फूल फूलेमा
बहुआयामिक सम्भावना पोल्टो दासको छ
दीर्घकालीन योजना देशको सारा मागेको छ।
उठ् कर्णाली एकजुट हुँदै
विदेशी पर्यटक डाकी डलर फल्ने माल
देशलाई धनराशी भर्ने मेरो रारा ताल
ताल्चा विमान, घुम्ती बाटो होटल पसल
रारा विकास उत्थान हुने कर्णाली सफल
ढुकेको छ मेरो रारा…………

उठ् कर्णाली एकजुट हुँदै………..
गणतन्त्र स्वतन्त्र शासन नेपाल बनाउनलाई