जनविद्रोह को राजनीति

नयाँ संविधान घोषणाको मिति नजिकिंदै गर्दा देशलाई अनिश्चय र अन्यौलताको कालो बादलले ढपक्कै ढाक्न पुगेको छ। परिस्थितिले प्रमुख पार्टीहरूका बीचमा सहमति र सहकार्यको माग गरिरहेको छ तर पार्टीहरूले आफूहरूबीचको दुरी झनै फराकिलो पार्दै लगिरहेका छन्। पछिल्लो समयमा संविधानसभाको सबै भन्दा ठूलो पार्टी माओवादीले अघि बढाएको कथित “जनविद्रोह” को राजनीतिले त मुलुकलाई झन कहालीलाग्दो भीरतर्फ डोर्‍याइरहेको छ।
मे दिवश अर्थात् वैशाख १८ पछि “जनविद्रोह” मार्फत सत्ताकब्जा गर्ने भन्दै माओवादीले देशका विभिन्न स्थानहरूमा आफ्ना कार्यकर्ताहरूलाई लाठी, भाला र खुकुरी चलाउने सशस्त्र तालिम दिइरहेछ। माओवादीको यस क्रियाकलापले देशमा डर, त्रास र आतंकको वातावरण सिर्जित भइरहेको छ। संविधान निर्माणको मूल दायित्वलाई एकातर्फ पन्छाएर सत्ताप्राप्तिको अभिष्ट बोकि माओवादीले चालेको यो कदमले मुलुकलाई कुनै उपलब्धी दिने देखिंदैन। माओवादीले लिएको यो कथित “जनविद्रोह” को राजनीति स्वयं उसकै लागि पनि प्रतिउत्पादक हुने सुनिश्चित छ।
समयमै संविधानको निर्माण अहिले मुलुकको प्रमुख आवश्यकता हो। जेठ १४मा मुलुकले नयाँ संविधान प्राप्त गर्न सकेन भने त्यसका कैयौं दुष्परिणामहरू हुनेछन्। समयमा संविधान नबन्दा त्यसको सबैभन्दा बढी फाइदा राजावादी, पुनरूत्थानवादी शक्तिहरूलाई नै पुग्नेछ। गणतन्त्र संस्थागत हुन सक्ने छैन। जनआन्दोलनबाट प्राप्त उपलब्धीहरू गुम्न सक्ने खतरा रहनेछ। माओवादीले “जनविद्रोह” को नाममा जे गरिरहेछ यो संविधान बन्न नदिनको निम्ति नै गरिरहेको छ भन्ने प्रशस्त आधारहरू छन्। माओवादी नेतृत्वले बारम्बार आफ्नो नेतृत्वमा सरकार नबनेसम्म संविधान बन्न नदिने घोषणा गरिसकेको छ। यस परिवेशमा अब शंका गर्नुपर्ने भएको छ – कतै माओवादीले राजावादी पुनरूत्थानवादी शक्तिहरू सँग “अघोषित साँठगाँठ” त गरिरहेको छैन? “जनविद्रोह” को नाममा उसबाट भैरहेका क्रियाकलापहरूले सोच्न बाध्य बनाएको छ।
“जनविद्रोह” कुनै पार्टीले चाहना राख्दैमा सम्पन्न हुने विषय होइन। यो देश, काल र परिस्थितिमा निर्भर रहने कुरा हो। कुनै एउटा पार्टी र व्यक्तिलाई सरकारमा पुर्‍याउनको निम्ति जनताले निश्चितरूपमा विद्रोह गर्दैनन्। आफ्ना कार्यकर्ता पंक्तिलाई सडकमा उतारेर बितन्डता मच्चाउन लगाउँदैमा त्यो जनविद्रोह हुँदैन। अहिलेको परिस्थितिमा “जनविद्रोह”को नारा दिनु त्यो एक दुस्साहस मात्र हुनेछ। माओवादीले त्यही दुस्साहस गरिरहेछ। यसले उसमा उग्रवामपन्थी चिन्तन अहिले पनि हावी रहेको प्रष्ट भएको छ।
“जनविद्रोह”को नाममा माओवादीले आफ्ना कार्यकर्ता र समर्थकहरूलाई सडकमा उतारेर केही दिन बितन्डता मच्चाउन सक्लान् तर त्यसले मुलुकलाई कुनै सकारात्मक परिणाम दिन सक्नेछैन। दिनेछ त केवल अशान्ति, अराजकता र त्रासदीमय वातावरण मात्र। त्यो स्थितिमा देशमा छाउने अन्योलतापूर्ण वातावरणको फाइदा लिन विस्तारवादी, साम्राज्यवादी शक्तिहरू अगाडि आउन सक्छन्। देशमा बहुराष्ट्रिय सेनाहरूको हस्तक्षेप हुन सक्छ। मुलुक अफगानिस्तान र इराक बन्न सक्छ।
त्यसैले सम्भाव्यः दुरगामी दुष्परिणामहरूको ख्याल नराखी कुर्सीमोहको नशामा लीएर जुन “जनविद्रोह” को राजनीति माओवादीले अवलम्बन गरिरहेछ, यसलार्ई रोक्नु नितान्त आवश्यक छ। उग्रवामपन्थी धङधङीलाई त्यागी अब माओवादी जिम्मेवार ढंगले अगाडि बढ्नुपर्छ र संविधान निर्माण प्रति गम्भीर बन्नुपर्छ। कथित “जनविद्रोह”को राजनीति अहिलेको सन्दर्भमा गलत मात्र होइन माओवादीकै लागि पनि आत्मघाती हुने निश्चित छ। यो तथ्यलाई माओवादीले बेलैमा बुझ्नु जरूरी छ।

नेपाली कविता – आमा

हरेक साँझ सँगै जब अन्धकार छाउँछ धर्तिमा
मानौ म नाबालक शिशु
आमाको काख खोजिरहेको छु
तर मसंग जे छैन त्यसैको आशामा कुरिरहेको छु,
जब हुरी बतास आउँछ मेरो जीवनमा
मानौ म बाटो हराएको बटुवा
आमाको हात खोजिरहेको छु।
जति–जति बढिरहेको छ उमेर
उति–उति बढदैछ आमाको याद्
सपनाहरुको बिसंगत समिकरण बन्यो यो जीन्दगी।
सबैभन्दा पहिले मैले देखें सपना आफनै लागि
देखें सपना त्यस पछि प्रियसी र नानीहरुका लागि
मैले सपना देखें,
आफनै क्यारियर र फयुचरका लागि दौडेर लामो दौड जब थाक्छु म
र पहिरो जस्तो आफनै जीन्दगीलाई हेर्छु
अनि हरहरति रुन्छ मेरो मन
मैले मेरी आमाको मुहार हंसाउने सपना
देख्न सकेनछु समयमा
जुन सपना हुनुपर्थ्यो
मेरा सपनाहरुको अग्रप्रक्तिमा छुटाएछु मैले त्यहि सपना
बांकि सबै सपनाहरुले बनाएका छन चक्रब्युह
जसभित्र कैदी छु
किनभने मैले देखिन
आमाको मुहार हंसाउने सपना
जव पानी पर्छ र रुझछु साउने झरीमा
वा, जब पोल्छ मलाई मरुभूमीमा घामले
म आमाको पछ्यौरी सम्झन्छु
जब लाग्छ मलाई भोक, निन्द्रा
वा हुन्छु थकाईले लखतरान
म आमाको काख सम्झन्छु
जव जमराको आशिष र सयपत्रीको सुगन्ध लिएर
बहन्छ यो पापी ठाउमा पनि
म आमाको महार सम्झन्छन पुग्छु
अहिले आमाबाट टाढा भएर
जब सोच्छु जीन्दगीको बायोलोजी
स्वर्ग भन्नुपनि आमाको काख रहेछ
यो अनुभुति नै जीवनमा लाख रहेछ
सम्हाल्दा सम्हाल्दै
महासागरमा दिशा हराईरहेको जहाजजस्तो यो जीन्दगी
पहिला पहिला विलखवन्दमा परिरहेछ
जति–जति ढल्दै गइरहेछ उमेर
उति–उति म आमालाई सम्भि्करहेछु
जतिजति विरुवा हुर्के जस्तो भइरहेको छ यो जीन्दगी
उति उति म आपना आंखाभरी देखिरहेको छु।
डाँडामा अस्ताउदै गरेको घाम र डाँडा सम्मै देखिने गोरेटो हेर्दा
आंगनको डिलमा उभिरहेको अटल
आंखामा भातृत्वको महासागर लिएर
पल– प्रतिपल
टलपल टलपल

कथा – रातो कोट

आज पनि जुलुस हाम्रै घरको बाटो भएर गयो। सोच्थेँ, राजनीति भनेको हात्तीको पाइला हो। अरू सबै पाइलालाई हात्तीको पाइलाले छोपिदिन्छ। कति ठूलो पाइला चालेकी थिएँ मैले। माओ-लेनिनको फोटोअगाडि उभिएर मुट्ठी उचाल्दै गाएकी छु, ‘यो अन्तिम युद्ध हो आ-आफ् नै ठाउँमा डटौँ, अब मानिसको अन्तर्राष्ट्रिय जाति हुनेछ। गनी साध्य छैन, कतिपटक यो गीतलाई दोर्‍याएकी छु मैले। भनिसाध्य छैन, कतिपटक आफ्नै रगतलाई भीरपहरामा चढाएकी छु मैले। पीडालाई रगत र आँसुसँगै बगाएकी छु मैले। मैले देखेका मेरा सपनाहरू विपना नभएझैँ युद्ध पनि कहिल्यै अन्तिम भएन। तर, अग्रजहरूले दिएको निर्देशन भने हाम्रा लागि अन्तिम हुन्थ्यो। कुनै प्रश्न-उत्तर गर्ने साहस हुँदैनथ्यो, हामीमा। उनीहरूले अह्राएको काम गर्नु मात्र हाम्रो धर्म थियो। यसबाहेक हाम्रो अर्को धर्म थिएन। यति धेरै देशभक्तिको भावना जगाइदिन्थे हामीलाई, हाम्रा लागि आफ्नो जीवन देश र जनताको मुक्तिमा समर्पित गर्न गाह्रो थिएन। संसार कहाँ बुझेका थियौँ, कहाँ देखेका थियौँ र हामीले? देखेका थियौँ त मात्र आफ्ना अग्रज नेताहरूलाई, सुनेका थियौँ त उनीहरूले गरेको भाषणलाई, गरेका थियौँ त उनीहरूले सुम्पिएको कामलाई बस् ! एक्युरयिमभित्र दौडिरहेका माछाजस्ता थियौँ हामी। त्यही नै हाम्रो संसार थियो। बिचरा हामी सिसाभित्र थुनिएर बाँचिरहँदा पनि समुद्रमा पुग्ने सपना देख्न छाड्दैन थियौँ।

आज सम्झन्छु, जीवनभर नसकिने कस्तो यात्रा हिँडिएछ, जो मर्दामर्दै पनि पूरा भएको देख्न पाइने छैन। त्यसबेला उनीहरू प्रशिक्षण दिँदा भन्थे, ‘हामीले त्यो दिन देख्न नपाए नि हाम्रो सन्तान-दरसन्तानका लागि हामी लड्नु पर्छ। हिजोका हाम्रा अग्रजहरूले लडिदिइएको भए आज हामीले यस्तो दिन देख्नु पर्दैनथ्यो। त्यसैले पनि क्रान्तिदेखि भाग्न खोज्नु कायर हुनु हो। क्रान्तिमा भाग लिँदै मर्नु भनेको वीरगति प्राप्त गर्नु हो। सहिद हुनु हो। न सहिद भएँ म, न त योद्धा भएँ। भएँ त मात्र अपाङ्ग। अपाङ्ग शरीर लिएर बाँच्न जति कठिन थियो, त्यसभन्दा कठिन रहेछ मनको अपाङ्गता। ‘ती पढेर जान्नेहरूले केही बुझेका हुँदैनन्, तपाईं परेर जान्नेहरूभन्दा। त्यसैले देश र जनताको मुक्तिका लागि बन्दुक बोक्नुपर्छ, पुरानो सत्ता ढालेर नयाँ सत्ता स्थापना गर्नुपर्छ। त्यहाँ तपाईंहरूजस्ता योद्धाको नाम इतिहासका पानामा सुनौला अक्षरले लेखिनेछन्। मरे सुनौला अक्षरले इतिहासमा नाम लेखिने, बाँचे सुनौलो जीवन जिउने संकल्प गर्दै क्रान्तिको बाटो रोज्न पुगेँ म पनि। पढाइलाई थाती राखेर कहिले पूर्व त कहिले पश्चिम पुग्थेँ म, पार्टीको जिम्मेवारी बोकेर। मेरो घर भने नि, कलेज भने नि त्यही पार्टी थियो। मेरो आफन्त भने नि, अभिभावक भने नि त्यही पार्टीका अग्रजहरू थिए। जे सिक्थेँ पार्टीबाटै सिक्थेँ।

२०५३ सालको कुरा हो यो, कुपण्डोलको एउटा पुरानो घरको भित्रपट्टकिो कोठा लिएर पार्टीको काम गर्न थालेकी थिएँ मैले। त्यहाँ पार्टीका अग्रजहरू मेरै कोठाको बाटो भएर आउँथे र जान्थेँ। त्यसमाथि पनि कामरेड चम्पा त झन् आइरहन्थिन्। दूधको पाकेट बोकेर। अचम्म लाग्थ्यो मलाई उनको लबाइ, खवाइ देखेर। काठमाडौँमा कुन लुगा निस्कन्छ, त्यही स्टायलको लुगा उनले लगाएको देख्थेँ म। तर, मेरो त जाडोमा लगाउने एउटा रातो कोट मात्र थियो। मैले बल्लबल्ल पैसा जम्मा गरेर किनेकी थिएँ, त्यो कोट। चर्को घाम लागेको दिन धोएर बेस्सरी निचोरी ओर्काइफर्काई सुकाउँथे म र सुकेपछि मात्र बाहिर निस्कन्थेँ।

८ मार्चको दिन थियो त्यो। कामरेड चम्पा बिहानै मेरो कोठामा आइन् र भनिन्, “कामरेड तपाईंसँग स्िवटर छ एउटा?” मैले हौसिएरै भनँे, “रातो कोट छ !” मजस्तो साधारण कार्यकर्ताको लुगा यति वरष्िठ नेताले माग्दा मेरो भुईंमा खुट्टा थिएन। लाग्यो त्यसैले त हामी कम्युनिस्ट ! भेदभाव, तलमाथि केहीको मतलब नगर्ने ! चिसो चिसो नै थियो काठमाडौँ तर मेरो शरीरलाई चिसो लागे नि मन त कहाँ चिसो थियो र ! यति ठूलो नेताले कोट जो मेरो लगाएकी थिइन्। गर्वले छाती ठूलो भएको थियो मेरो। म एउटा कुर्तामा हिँडिरहेकी थिएँ, थुरथुर काम्दै। “किन जाडोमा स्वेटर नलगाएको?” पछाडिबाट कामरेड नम्रताले सोधेकी थिइन्। “त्यति जाडो लागेकै छैन,” त्यसो भनिरहँदा शरीरभरि काँडा उमि्रएका थिए। घरीघरी मेरै छेउमा सानका साथ हिँडिरहेकी कमरेड चम्पालाई र उनले लगाएको मेरो रातो कोटलाई नियाल्दै बेपर्वाह दौडिरहेकी थिएँ जुलुसमा म। त्यसपछि कामरेड चम्पा र मेरो भेट लामो समयसम्म भएन। युद्ध मैदानमा कमान्डर बन्ने निर्देशन पाएपछि म पश्चिमतिर लागेँ।

पार्टीको निर्देशन शिरोपर गर्दै कैयौँपटक छिचोलेका छौँ अनकन्टार जंगललाई। चुनौती दिँदै हिँडेका छौँ निस्पट्ट रातलाई। जंगलका बाघ-भालु र बिच्छी-सर्पलाई। त्यसभन्दा पनि खतरनाक हाम्रा वर्ग शत्रुहरूलाई जसले सुइँकोसम्म पाए भने हाम्रो ‘सफाया गर्नेछन्। एकदिनको कुरा हो म र मेरो साथी रूपालाई एउटा सेल्टरबाट अर्को सेल्टर पुर्‍याउन कमरेड नीतेशले लैजादै थिए। हामी अनविज्ञ थियौँ त्यो ठाउँप्रति, निकै अघि बढिसकेपछि रातको अँध्यारोमा टाढा कतै बत्तीको मधुरो प्रकाश देखियो। हामीले बोकेजस्तै टर्चको उज्यालो हो वा जूनकीरी? छुट्याउन गाह्रो थियो। दुई सय मिटरजति अगाडि बढेपछि हामी सशंकित भयौँ, कतै सुरक्षाकर्मी हुन् कि भनेर ! हामी त्यहीँ रोकियौँ। घरी बल्दै त घरी निभ्दै गर्न थाल्यो त्यो बत्ती। हामीले पुनः आएकै बाटो र्फकनु युक्तिसंगत ठहर्‍यायौँ र टर्चको उज्यालो बन्द गरी हातको डोरी बनाएर छामछाम छुमछुम गर्दै लड्दै र ठोक्किँदै र्फकन थाल्यौँ। कामरेड नीतेशले पार्टीको माथिल्लो तहमा बुझ्न फोन सम्पर्क गर्न खोज्दा नेटवर्क समस्याले फोन लाग्ने स्थिति थिएन। जतापट्टी हामी फर्किएर जाँदै थियौँ, त्यतातिर पनि अघिकै जस्तो बत्ती देखियो। अब भने हामीलाई घेरा हालिसकिएको ठहर गर्‍यौँ हामीले। कामरेड नीतेशले मलिन अनुहार बनाउँदै विस्तारै भने हामीलाई, “कामरेडहरू हामीलाई सुरक्षाकर्मीले भेट्यो भने हामी उनीहरूको हातमा पर्नुभन्दा पहिले भरसक स्थिति हेरेर त्यहाँबाट फुत्कने प्रयत्न गर्नेछौँ। सकिएन भने आफूले आफैँलाई खत्तम गर्नेछौँ। यातनापूर्ण तरकिाले पटक-पटक मर्नुभन्दा एकैचोटि मर्न जाति हुन्छ।” हामीले दरो गरी तीनै जनाले एकअर्काको हात समात्यौँ। त्यसबेला भने मलाई उनीहरूको अनुहार हेर्ने रहर थियो तर टर्च बाल्नु खतरा भएकाले मेरो इच्छा पूरा हुन सकेन। छातीलाई बेस्सरी हानिरहेको थियो मुटुले। कति धेरै शक्ति हुँदो रहेछ, त्यति सानो मुटुमा, त्यो मैले पहिलोपल्ट अनुभव गररिहेकी थिएँ। केही नदेखिने त्यो निस्पट्ट रातमा आँखाले भने आमालाई देखिरहेको थियो। उनकै गर्भमा समय बिताएकाले हो वा उनले गर्ने निःस्वार्थ प्रेमले हो, अप्ठ्यारोमा परेका बेला मन र आँखा दुवैले आमालाई नै देख्ने गर्छु म। एकाएक कमरेड नीतेशको मोबाइलमा म्यासेज आयो। म्यासेजमा त्यहाँ खतरा छ, सुरक्षाकर्मीले घेरा हाल्ने सुइँको पाएको र अगाडि नबढी पछाडि र्फकन आग्रह गरएिको थियो। अब लगभग मृत्यु निश्चित थियो। संयोग नै भन्नुपर्छ, हाम्रो मनभन्दा अँध्यारएिर आयो आकाश र दर्कियो झरी। मुसलधारे झरीमा हाम्रै छेउबाट खासखास खुसाखुस गर्दै हतारँिदै सटासट अगाडि गए ती सुरक्षाकर्मीहरू। मैले आफैँले फेरेको सास आफैँले सुनेको त्यो पहिलोपटक थियो। मूर्दाजस्ता बनेका हाम्रा आँखाका नानी मात्र चलायमान थिए। अचम्म पानीले चुट्दा पनि मान्छेको जीउ लट्ठीले कुट्दासरह हुँदोरहेछ। त्यसमाथि पनि जंगली जुकाहरू जीउका विभिन्न भागबाट छिरेर चौपट्ट टोक्दै थियो। ठूला डरको अगाडि साना डरहरूले कसरी आत्महत्या गर्दा रहेछन्, त्यो मैले सुरक्षाकर्मी गइसकेपछि मात्र थाहा पाएँ। लगलगी काम्दै हामी उनीहरू गएको विपरीत दिशातिर छिटोछिटो बाटो छिचोल्न थाल्यौँ। करबि दुई घन्टा हिँडेपछि हामी एउटा सेल्टरमा पुग्यौँ। भोलिपल्ट कमरेड नीतेश त्यहाँबाट हिँडे। हामी भने एक साता बसेपछि त्यसको दुई घन्टाजतिको फरकमा पार्टीले शक्ति प्रदर्शन गर्ने निर्णय गरेको थियो। त्यसको नेतृत्व मैले गर्नुपर्ने थियो। त्यो रात पटक्कै निद्रा परेन आँखामा। राती नै गोलीगठ्ठा झोलामा भिर्‍यौँ र एकअर्कालाई बधाई दियौँ। युद्धमा हिँड्दाखेरीका केही नियमहरू थिए, ती सबैले पालना गर्ने कसम खायौँ र दरो गरी हात मिलाउँदै निस्िकयौँ रातको अँध्यारोमै।

युद्ध, जहाँ मान्छे र बन्दुकको असाध्यै ठूलो भूमिका हुन्छ। मेरो पछि थुप्रै त्यस्ता लडाकूहरू थिए, जसले जीवन उत्सर्ग गर्न रत्तिभर हिचकिचाउने छैनन्। हामी निश्चित ठाउँमा पुग्यौँ र निश्चित समयमा सुरु गर्‍यौँ युद्ध। भिडन्त हुनथाल्यो कानैछेउबाट पनि गोलीहरू सुइँकेर जान्थे। हाम्रा बन्दुकबाट छुटेका गोलीले कति असर गर्दै थियो, त्यसको अन्दाज थिएन हामीलाई। त्यति नै बेला मेरो घाँटीको छेउको भाग र तिघ्रामा एकैचोटि गोली लाग्यो र म ढलेँ। साथीहरूले मलाई डोकोमा हालेको सपनाजस्तो लाग्दै थियो। त्यसपछि मैले आँखा चिम्लिएँ। पछि आँखा खोल्दा केही साथीहरू थिए मेरो साथमा। युद्धमा लड्दा-लड्दै लागेको गोलीले मेरो शरीरको आधा भाग नचल्ने भएको थियो। त्यतिखेर त लागेको थियो, मैले मेरो शरीरको अंग मात्र गुमाएँ। तर, होइन रहेछ। अहिले त मेरो घर नै संसार भएको छ। शक्तिविहीन भएपछि चाहिँदो रहेछ त घर र आफन्त नै। एउटा पार्टी घर र आफन्त कहाँ बन्न सक्दो रहेछ र?

आज लामो समयपछि कामरेड रूपा मलाई भेट्न आइन्, सुखदुःखका कुरा गर्‍यौँ हामीले। उनले नै खुलाइन् बितेको त्यो दिनको रहस्य पनि, मेरो रातो कोट कमरेड रूपाले लगाउनाको रहस्य। ८ मार्चको त्यो जुलुस सर्वहारा, शोषित, पीडित महिलाहरूको जुलुस भएकाले कमरेड चम्पासँग पुरानो रातो लुगा नभएपछि मसँग मेरो पुरानो त्यो कोट मागेकी रहिछन् उनले जुलुस र आफ्नो जीवनस्तर उस्तै देखाउन। छि ! मान्छे जस्तो देखिन्छ, त्यस्तो कहाँ हुँदो रहेछ र? पर्दा लगाइलगाई पो बाँच्दो रहेछ मान्छे त ! जति पर्दा लगाउन सक्यो राजनीतिमा उति माथि भर्‍याङ चढ्दो रहेछ मान्छे। कसैलाई भर्‍याङ चढाउन र कसैलाई भर्‍याङबाट ओराल्न आज पनि जुलुस हाम्रै घरको बाटो भएर गयो। म भने उही मेरो पुरानो रातो कोट सम्झेर टुलुटुलु हेररिहेकी छु ।

Gay Marriage

Act and Rule Utilitarianism are said to be very similar and maybe even collapse into each other when trying to distinguish one from the other. One article has distinguished between act and rule utilitarianism by referring to them as “extreme” and “restricted” utilitarianism. This article claims that the extreme or act version of utilitarianism will use the rules of morality as rules of thumb only. Those rules can be changed at any time in the interest of the greatest good or greatest happiness.
This article claims that act utilitarianism is superior to rule utilitarianism because the act utilitarian recognizes the principle of utility as overriding. The act utilitarian recognizes that even though it is not possible in every instance to be sure that the course of action is not in favor of the one who acts, and that it may not be the case in every instance that we have time to weigh the action at hand. It seems odd to claim that if we did have time, if we were sure that our actions were not in favor of ourselves, and that we were sure that the action against a rule was the right one, that we should not perform an action that does not conform to a rule. Overall, this article claims that to act on a rule when we have had the chance to weigh the benefits, is to treat the rule superstitiously. We would be treating it superstitiously because we are acting as if it was an object of worship.
However, another article claims that it cannot be correct to choose act utilitarianism over rule utilitarianism because it would lead to the destruction of important social relationships, such as the family. This leads to the differences between instrumental relationships, and diffuse relationship. There are some human relationships that would collapse if the act utilitarian principle were used as the principle of action.
An example is presented about a husband and wife who discuss whether it would be to the husband’s greatest benefit to leave his wife if she was ill and had little chance of regaining her health. Although this is a very insensitive example, it is concluded that a consequences of weighing the benefits is that it destroys the family, which is not of little importance or instrumental value to many people. This means that a diffuse relationship is one that should be supported, so that the family is not considered to be an instrumental relationship. An example of an instrumental relationship would be in a business or social setting in which certain people are given tasks that they must complete, but they cannot and should not expect support outside of that area.
This article concluded that for the most desirable standards to be observed, men must have confidence in each other’s behavior. It is implied here that rules are logical reasons for the choice of action, and that they are logical reasons because they will tend to produce the greatest happiness for the greatest number.
The opposing article however, makes a distinction between logical rules and guides for action. It claims that rules do not give reason for acting, rather an indication of the probable actions of others, which help to find what would be our own most rational course of action. This opposing article believes that the rule utilitarian is acting irrationally in following rules in every single case, when it is that not following the rules in some instances would actually produce the greater benefit. It is then believed that the only rational course of action is to allow people to override the rules in the interest of the greatest utility.
Each person is very different in what they believe. That is why there are opposing arguments and disagreements when dealing with different topics. On the topic of act and rule utilitarianism however, rule utilitarianism seems to be the more beneficial utility for the greatest number. As discussed above, relationships would deteriorate greatly if act utilitarianism was the principle followed. A society needs a set of rules to follow in order to survive and prosper. Although certain people break these rules, there is a great amount of trust that exists because everyone is not going around making promises that they cannot keep. An employee of a company can work comfortably and efficiently knowing that his or her boss is going to pay them the amount of money promised when first hired.
If everyone followed the act principle, no one would ever know if they could be trusted. The decisions that need to be made should not always be left up to the individual person because who is to say that their judgment is the best. The rules that have been set up for each individual society are there so benefit the people in that society and to guide in a way that will produce the greatest good for the greatest number of people.

गजल

झुप्रो देउ या महल , माने आमा ! तिमी महान !
अर्ति देउ या सराप , जाने आमा ! तिमी महान !

दुनियाको नजरमा , भए पनि चरित्रहीन
जन्म दाता तिमी मेरो , ठाने आमा ! तिमी महान !

सारा घृणा सही एक्लै , मेरो निम्ति बाँची रह्यौ
मेरो भन्नु तिमी मात्रै , जाने आमा ! तिमी महान !

भगवान सम्झी पुजें मैले , बेश्या तिमी होइनौ
कोर्नु बाटो हात तिम्रै , ठाने आमा ! तिमी महान !

झुप्रो देउ या महल , माने आमा ! तिमी महान !
अर्ति देउ या सराप , जाने आमा ! तिमी महान !

गजल

लाजको तिम्रो गहना लाई किन राख्छ्यौँ लुकाएर

कति चढ्य़ो बैँश अब हेर्छु चोली फुकाएर ।

भरिएको यौवनमा बैँश आज चढ्दा खेरी

यो उमेरमा लाग्ने प्यास, बस्छ्यौँ कति सुकाएर ।

फलेको फल बाँड्नुपर्छ झर्छ जोवन डल्दै जाँदा

हिड्नु पर्ला फेरी पछी नजर तिम्ले झुकाएर ।

रहरहरु भित्र भित्रै जति ईच्छा भएपनि

मुखले अझै बोल्दीनौ रे फाल्छौँ मौका चुकाएर ।

कबिता – पागल – लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा

लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा  Nov 12, 1909 – Sept 14, 1959

लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा
Nov 12, 1909 – Sept 14, 1959


जरुर साथी म पागल !
यस्तै छ मेरो हाल ।
म शब्दलाई देख्दछु !
दृश्यलाई सुन्दछु !
बासनालाई संबाद लिन्छु ।
आकाशभन्दा पतला कुरालाई छुन्छु ।
ती कुरा,
जसको अस्तित्व लोक मान्दैंन
जसको आकार संसार जान्दैन !
म देख्दछु, ढुङ्गालाई फूल !
जब, जलकिनारका जल चिप्ला ती,
कोमलाकार, पाषाण,
चाँदनीमा,
स्वर्गकी जादूगर्नी मतिर हाँस्दा,
पत्रिएर, नर्मिएर, झल्किएर,
बल्किएर, उठ्दछन् मूक पागलझैँ,
फूलझैँ- एक किसिमका चकोर फूल !
म बोल्दछु तिनसँग, जस्तो बोल्दछन् ती मसँग
एक भाषा, साथी !
जो लेखिन्न, छापिन्न, बोलिन्न,
बुझाइन्न, सुनाइन्न ।
जुनेली गङ्गा-किनार छाल आउँछ तिनको भाषा
साथी ! छाल छाल !
जरुर साथी म पागल !
यस्तै छ मेरो हाल !
तिमी चतुर छौ, वाचाल !
तिम्रो शुद्ध गणित सूत्र हरहमेशा चलिरहेको छ
मेरो गणितमा एकबाट एक झिके
एकै बाँकी रहन्छ !
तिमी पाँच इन्द्रियले काम गर्छौ,
म छैटौँले !
तिम्रो गिदी छ साथी !
मेरो मुटु ।
तिमी गुलाफलाई गुलाफ सिवाय देख्न सक्तैनौ,
म उसमा हेलेन र पद्मिनी पाउँछु,
तिमी बलिया गद्य छौ !
म तरल पद्य छु !
तिमी जम्दछौ जब म पग्लन्छु,
तिमी सँग्लन्छौ जब म धमिलो बन्छु,
र ठीक त्यसैका उल्टो !
तिम्रो संसार ठोस छ ।
मेरो बाफ !
तिम्रो बाक्लो, मेरो पातलो !
तिमी ढुङ्गालाई वस्तु ठान्दछौ,
ठोस कठोरता तिम्रो यथार्थ छ ।
म सपनालाई समात्न खोज्दछु,
जस्तो तिमी, त्यो चिसो, मीठो अक्षर काटेको
पान्ढीकीको बाटुलो सत्यलाई !
मेरो छ वेग काँडाको साथी !
तिम्रो सुनको र हीराको !
तिमी पहाडलाई लाटा भन्दछौ,
म भन्छु वाचाल ।
जरुर साथी ।

मेरो एक नशा ढिलो छ ।
यस्तै छ मेरो हाल !

Global Warming is Real

There is a problem, one which we cannot ignore. We must recognize this as a first step in coming up with solutions and bringing about change. Still, there are entities masquerading behind false pretenses that cultivate climate skepticism. Climate skepticism is a propaganda which states that global warming is nothing but natural, and that the human race has nothing to do with it whatsoever! They try to prove using elaborate schemes that climate change is a scam, and discredit with bogus scientific findings those which are true and verifiable discoveries. One of the latter, however, expels any more doubts that humans are not at all liable to the anomalous changes in the environment, and this is the discovery of the CFC-generated hole in the ozone layer. Governments and corporations with a lot at stake cover up this ugly truth by planting uncertainties and circulating false information among the general population.

And then, there are those people who are in complete denial or are simply oblivious to the rampant and seemingly unstoppable chain reaction of the climate change phenomenon, and to the fact that it is man-made. Isn’t the Earth hot enough? Aren’t polar ice caps melting fast enough? Isn’t desertification obvious enough for these people? Guess not. Living life as if it was their own, caring for nothing else but their pathetic, borrowed lives. Never did it occur to them that there are other creatures – people, plants and animals – that coexist with them. A grim future awaits the younger generations as a consequence of their actions – and inactions.

We are all responsible, whether we admit it or not. We are accountable for the damages we continuously and carelessly impose upon the Earth. Nature has means of restoring and repairing itself, much like a wound that the body heals. But too much is too much. Man-made disruptions on Nature have finally taken its toll and are coming back to haunt us. We must accept the truth and do something now! We must think with a worldwide perspective and act with renewed optimism in our own communities.

How To Throw a Rich Girl Party on a Poor Girl Budget

Summer is (finally) here, which means it’s time to par-tay! Hosting a fab blow out doesn’t mean you have to blowout your budget. Just remember: it’s all in the (inexpensive) details, and a little bit of thought can go a long way in making your reasonable party ritzy!

Etsy is your best friend. We are crazy about these chic Geronimo balloons, but we’re not crazy about their super expensive price tag. Luckily, you can find this same look for less on Etsy. These fabulous oversized balloons are sure to make a statement in any space—your apartment, a rooftop, or even a dark bar. They also make great photo props for the hundreds of Facebook pictures and instagram we know you”ll be taking. In fact, Etsy is the perfect place to find all kinds of stunning party décor—garland, favors, paper goods, you name it—on the cheap.

It’s all in the details. You don’t have to go overboard with a party theme and matching decorations, but adding small, inexpensive touches like paper straws or a decorative garland will make your gathering appear put together. Keep the big stuff neutral—table cloths, streamers, serving platters—and then pick five to seven small items like personalized napkins, fun paper plates, or a printed banner to spice it all up. We love whimsical details like a little confetti sprinkled in the bottom of your guest’s glasses or plastic neon shades to dance in to add some silliness to your soiree.

Skip the paper. In this digital age, there’s no better way to spread the word about your party than using the web. Plus, you don’t need us to tell you which option is better for the environment. So skip the costly, cumbersome paper invitations and turn to Paperless Post or Punchbowl. Not only are these e-vites creative and easy to design, but best of all, they are FREE. You’ll be saving a whole lot of cash and a bunch of trees by going the paperless route. Plus, with all the money you save on invitations, you can invest more in decorations or food/drinks to make your party rock.

Go for cheap eats. Every great party needs a solid menu, but you don’t have to spend a fortune on fancy catering. Enlist a few close friends to bring some different dishes. Or better yet, turn your gathering into a potluck! Ask everyone to bring their favorite family dish; everyone will feel at home, and these family favorites are sure to spark conversation. If that’s not for you, think about offering a bunch of light bites instead of a full entrée. Check out Trader Joe’s for cheap, yet delicious hors d’oeurves. Some of our favorites are the chicken parmesan lollipops, stuffed mushroom caps, and feta and caramelized onion bites. The best part? No one will suspect that these goodies are premade from the grocery store, leaving you with all of the hostess-with-the-moistest credit.

Leave a sweet taste in their mouths. What better way to save money and leave your guests with a lasting impression than by combining dessert and party favors in one package? Send your guests home with a sweet memory of your party. Recycle mason jars by filling them with the ingredients for delicious dessert recipes. Or, you could bake your mom’s famous chocolate chip cookies and slip them into cellophane CD envelopes and tie them up with a ribbon. These party favors are truly the trifecta: inexpensive, thoughtful, and delicious.

कथा – अनिकालको बीउ

आकाश हेररिहेकाहरू धर्ती हेर्न थाले ।
पानी नपरेर धर्ती फुटिरहेथ्यो पटपटी । बल्ल मौसम बदलियो र पोखियो दशैँभरी । आकाश नबर्सिउन्जेल जताततै त्राहिमाम् । सबै भर माथिकै । माथीबाट थोपै नचुहिएपछि परेन त बित्यास ।
तै मनसुन ओर्लियो ।
अब जताततै आशा सगबगायो । फाँटमा रोपो सर्ने छ । विस् तारै हरयिाली छरएिर बीउले पाउने छ सार्थकता । अनि मंसिर भित्रिनेछ विस् तारै । लहलह धानको बयेली देख्न पाइनेछ । नजानिँदो शारदीय स् वाद माटोको महकबाट फैलिनेछ । यही आशामा प्रतीक्षा थियो पानीको ।
हजार तिर्खाको प्याकप्याकीले गाँजेको थियो । काकाकूल तृष्णामा वरपरका रहर रोगाएर मरे । जल सिञ्चन गर्ने आधार कतै भएन, कुनै स्रोत देखा परेन ।
जताततै पर्खिने काम मात्रै भयो । अनेक तर्कनामा समयका फग्लेटा पल्टिन्छन् । थुप्रै अपसकुन र चहर्‍याउँदा घाउका पत्रे दुखाइ छन् । कुन समयका सत्तोसराप हुन् यी ?
पानी पर्खाइ हो । बीउ आधार हो ।
यी दुवैलाई जे जसरी हेरे पनि हुन्छ । जुन परेलीका विम्बले हेरे पनि हुन्छ । जहाँको मनले बेलिविस् तार लाए पनि हुन्छ है । समयले धरधरी रुवाएको यो निष्ठुरी समयमा गाँठो भएको तर्क फुकाएर पोखिरहेको छु ।
कति असंगत स्थितिमा छन् यी दुई पदावलीमा । प्राप्य र अप्राप्यको दोहोरो लुकामारीलाई एउटै हत्केलामा नराखी नहुने ।
समयको बिजोग सम्बोधन अनिकाल । बीउ भविष्यको जोहो । हामी यिनै दुई शब्दका नापजोखमा परेका छौँ पटक-पटक । यिनै दुई शब्दका चेपुवामा परेली खोल्ने, ढप्काउने काम गररिहेछौँ हामी । आशा, निमुखा र आशामुखीका चरत्रिमा जेलिएर लामबद्ध छौँ हामीहरू ।
मेरा वरपर थुपै अनिकाल र सहकाललाई प्रशस् त भागमा व्याख्यान गरेर वाणिज्य चम्काउनेहरू छन् ।
बीउ बेच्नेहरू छन् । अनेक मौसम अनुकूलका । अनेक भूगोल सुहाउँदा । अनेक रोग निरोधक । अनेक स् वादले सम्पन्न ।
दक्षिणाका बीउ । उत्तरका बीउ ।
हामी जताततै अनिकालका डरलाग्दा गाडे घाउले अलमलिइरहेकाहरूलाई बीउ बेच्नेहरूले मीठो बोलिदिए हुनसम्मको ओखती । हामी जहाँसुकैबाट सहकाल नपाएर थिलथिलिरहेकाहरूलाई बीउको बखान भइदिँदा नि कति धेरै मल्हमपट्टी हुने । अन्न नहुने होइन हाम्रो ।
सग्लोभन्दा कुहाएर खान गौरव लाग्छ हामीलाई । जति धेरै घ्याम्पामा सडायो, उति पुरुषार्थ गरेको ठान्छौँ हामी । पछाडि सर्दै गएकामा कुनै दिन हाम्रो हृदयले आपत्ति गर्दै गरेन ।
चोटको सानो कथा यो पनि हो नि ?
हुनु बेग्लै कुरा हो । नभएकोलाई अनाहकमा ‘हो’ भन्ने पार्नु कति कठोर व्यंग्य हो । देशका धेरै ठाउँमा उब्जाइएको छ अनिकाल । अनि, जोगाएर राखिएको बीउ खान, बाँड्न र लुछालुछमा जमजमाएका हात हेरेर उराठ लाग्छ ।
आमाले भनेको सम्झन्छु, अनिकालमा बीउ जोगाउनु, हूलचालमा जीउ जोगाउनु । यसरी जोगाएको वस् तु काम लाग्छ ।
नेपाल कृषिप्रधान देश । उत्पादन, आम्दानी, क्रय-विक्रय, नाफा-मुनाफा वा अर्थतन्त्रको ठूलो हिस् सा त्यसकै सेरोफेरोमा दगुरेको छ । राष्ट्रले चकमन्नपूर्वक त्यही परम्परागत बाटोमा उत्पादनको मूल्य स् वीकारेको छ । उही ढर्रा, उही ढाँचा ।
यसलाई नयाँ विन्दुबाट हेर्दा देखिन्छ, मुख बाएका जनताको अतृप्त आकांक्षा अर्थात् जनता । राज्यको आश्वासन र योजना बीउ । परस् पर यी दुवैमा दुई गोलार्द्धको अवस्था छ, स्थिति छ अनि प्रलेख छ ।
पानी नपर्नु अस् वाभाविक होइन । स् वाभाविक त्यहाँनिर लाग्दैन, छङ्छङाउँदा खोला बगेका बगेकै छन् । नदि माथितिरका खेतमा पटपटी फुटेका गरामा धानको बीउ सुकेर गएको छ । प्याकप्याकी भएका गराका कलिला बिरुवा पक्कापक्की मर्दैछन् ।
म बाँचेको युग अनिकालको विपक्षमा छ निरन्तर । तर, अर्को गोप्य पक्ष छ, जसले अनिकालको कामनामा थुप्रै प्रतिवेदन तयार गर्छ, खेस्रा कोर्छ र नमुना पत्र निर्माण गर्छ ।
अनि हात परगियो माथि ।
एकातिर प्रकृतिको असन्तुलनले पानी पर्दैन । जलबिनाको धर्तीमा भनेजस् तो अन्नपात नहुने । भइहाले मानोको सट्टा मात्र मुठी । मुरीले नै हिउँद नघाउन हम्मेहम्मे भइरहेका बखतमा मुठीले कसको मुख टाल्ने, कसको मुखमा बुजो लाउने, कसको भुँडी उकास् ने ।
बाडचुड भन्दा पनि सेरोफेरो सबै मेरो भन्ने सभ्यता घरभित्र पसेको पसेकै छ । ‘लुटी ल्यायो, भुटी खायो’ संस् कृतिलाई टाउकोमा टेकाएर हाम्रा अगुवाहरूले नजित्ने काम गरे, धेरैअघिदेखि । अब त यो अधिकार पो बन्न पुग्यो ।
अनिकाल त एउटा प्रतीक ।
पराजय हो, अनिकाल । अविकास हो अनिकाल । उपेक्षा हो अनिकाल । नालायक हो अनिकाल ।
एउटा सानो अर्थ बोकेर बाँचेको शब्दले सभ्यता डोर्‍याउँदैन । एउटा लघु शब्द बोकेर दगुरेको अर्थले संस् कृति बोक्दैन ।
के एकपटक विचार नगर्ने ?
वास्तबमा खुवाउने बानी गरेको हामीले नै हो । हुम्ला, जुम्ला, जाजरकोट वा मुगुका रुवाबासीमा अनिकाल ओर्लिएको ऊ बेलैदेखि हो । रोल्पा, रुकुम, मुस् ताङ, मनाङका हिंक्कामा सहकाल बेपत्तिएको धेरैअघिदेखि नै हो । खालि चिन्ता पोखियो, चेतना पोख्न सकेनौँ हामीले ।
आखिर सबैलाई थाहा भएकै कुरा । अनिकाल चाल मारेर आउने होइन क्यारे ! त्यसो भने बीउको जोहो बेलैदेखि किन नभएको, जोगाएको बीउ पुनः फलाउने प्रचेष्टा नभएको किन नि ?
अनिकालको पक्षबाट उठेको स् वर यो ।
के गीत गाइरहने अभावकै ? के फलाको हालिरहने बिजोगको ? के रडाको मच्चाइरहने अनिकालको ? के सुकसुकाइरहने बारम्बार ? के परम्पराको जयगानलाई रोगी छातीले स् वीकाररिहने घरी घरी ?
हरेक दस वर्षमा हाम्रो समाजले केही प्रश्न गर्ने गरेको छ । कुर्सीका वरपर बस् नेले प्रश्नकर्तालाई राम्रो उत्तर पनि दिँदैन, प्रश्नै पनि राम्ररी भट्याइएको हुन्न । विचारको अनिकाल, दृष्टिकोणको अनिकाल, विवेचनाको अनिकाल र विद्रोहको अनिकालले परपिाकबिनै निकास पाउँदै आएका छन् ।
ती चिन्ताहरू फगत भएका छन् कट्मिरा युद्ध ।
रूपान्तरणले बीउ सक्ने होइन, बचाउको कुरा गर्नुपथ्र्यो । परविर्तनले बीउ उखेल्ने होइन, संरक्षणको स् वर उराल्नुपथ्र्यो । फेरबदलले बीउ मास् ने होइन, पालन-पोषणको नीति बनाउनुपथ्र्यो । खिन्नता यसमा लाग्छ, माथि उठेका जिज्ञासा कानछेउमा पुग्नुअघि नै बतासको भेलमा बगेर गए ।
अनिकाल कुनै अन्नको सपेक्ष्य शब्द हो भन्ने ठान्दिनँ म ।
समाज धेरै कुराले प्रताडित छ । बेरोजगारीको भार । दिशाशून्य अवस् थाको राजनीति । मागको थङ्थिल्याइमा नउठेको उद्योग । हतोत्साही युवा जमात । छिनोफानो नभएको सामाजिक चरत्रि ।
यी सबै अनिकालका अंग हुन् । अर्को अर्थमा अनिकालका आत्मा हुन्, चरत्रि हुन् र अवतार हुन् ।
रह्यो बीउको कुरा ।
बीउ कति संकटग्रस् त नाम ! कति अस्तित्तो पूर्ण परचिय ! कति संरक्षणयुक्त आवश्यकता !
सन्तान भनेको पनि अनिकालको बीउ समानै हो नि ! सबथोक स् वाहा पारी अभिभावकले सन्तान पढाएकै हुन्छन् । रत्तिो वर्तमान र पिलपिल आशा राखेर बीउका खातिर खन्याएको सर्वस् व हरेक दिनबाट घटेर छिनमा अवाक् बन्दैछन् ।
जम्मै सुम्पने भए राज्यले के पाउने ?
उही बाँझो खेत । उही पोगटा धान । उही पानीशून्य नहर । उही खाली पाना । उही रत्तिो आँगन ।
जुन गतिले युवा संसार मोहभंग भएर आँगन छोड्न लालायित छ, भोलि प्रश्नहीन उत्तरले नारा लगाउने छन् । अनिकालको बीउ, यतिखेरसम्म हाम्रा लागि जनबोलीको सामान्य खिसीट्युरी वा किस् सामा ओर्लिएको छ । भोलि यसले जीवनशैलीको मानक प्रश्न गर्ने छ ।
अनिकाल लागेपछि ढिकीले आराम पाउँछ । समाजले सजिलै भन्ने गर्छ, अनिकालको ढिकी डङ्रङ्ग लडेझैँ ।
चरत्रिमा ढुसी लागेपछि अनिकालका भोकाले हात नउठाई किन बस् थे र ? स् वाभिमानको मूल्य खोसेपछि अनिकालका पीडितले दाह्रा नकिटी किन सहन्थे र ? परचियमा खित्का छोडेर स् वार्थ सुम्पेपछि अनिकालका घाइतेले कसरी मौनतामा बस् न रुचाउँथे र ?
देश, समाज र व्यक्तिको प्रवेश अनिकालतिर छ निरन्तर गतिमान ।
व्यक्तिको इच्छा अनपेक्षित हुँदो छ । समाजको संरचना कुण्ठाग्रस् त बन्दो छ । देशले दिशाहीन चरत्रिमा बगाउँदो छ आफूलाई ।
हामी आफ्नै ज्ञान र इतिहासले सुसंस् कृत वर्ग हौँ, जाति हौँ र सम्प्रदाय हौँ । हामीले धेरैपटक अनिकाल जितेर ल्याएका थियौँ सहकाल । मसिना-मसिना स् वार्थलाई अगाडि बढाएर आजको उज्यालोसम्म अनिकाल जित्ने होइन, घुँडा टेक्न हातको बीउ नजोगाउने, सुकाउन उद्यत योजना देखेकै हुँ ।
हिजोआज सबैको हरहिसाब छ, बनाऔँ हैन बनुँ । यो एक वचनको घेरोमा उच्चारण हुने क्रियापद पर्‍यो । अरू भर्सेलै परुन् भनेपछि अनिकालको बीउ जोगिन्छ कसरी ?
झन्डै एक वर्षको भयानक खडेरीपछि पानी पर्‍यो । सबैले प्रार्थना गरे, धुप चढाए, नांगै दगुरे, स् त्रीले खेत जोते । अध्यात्म लागिपर्‍यो बीउ सुक्न नदिन । अन्तिम आधारै सुके भविष्यको ढोकै बन्द हुने । भोलिको प्रभातै देखिन्न भने किन मास् ने बीउ ?
समाजको सबभन्दा श्रमशील वर्ग अनिकालको बीउप्रति सतर्क रह्यो । उसले बुझेको ज्ञान यस् तो छ, घर पोलेपछि खरानीको के दुःख ।
बाटो, बस् ती, भन्ज्याङ, आँगन सबैतिर अनिकालबारे चर्चा छ । पिँढी, दलान, बुइँगल, पेटी, कोठा जतासुकै बीउबारे चर्चा छ । अनिकाल त समयको अस्थिर भेल हो, यो दीर्घकालसम्म रहँदैन । बीउ त भविष्यको मौसम हो, सुगन्ध हो, फल हो र स् वाद हो । यसको मर्मलाई बिर्सनु कसरी ?
यही हो महत्व बुझाइ ।
मलाई देश र संस् कृतिले आबद्ध यो युगलाई केही कुरा किन नराख्ने भन्ने भइरहन्छ । देश हाम्रा लागि दुर्लभ र पि्रय हो । अर्थात्, अनिकालको बीउ ।
भर्खरै एक तमिलको मत जानेँ अखबारमा ।
‘छालाजस् तै त हो देश । मैले परचिय दिनै नपर्ने । रङ, छालाको बोली, बनोट र स् वीकार नै देश रहेछ ।’
तिनले भनेको भावनाको मूल्य उच्च र व्यावहारकि लाग्यो मलाई । नबोलेरै भनिएको अनन्यतम् तर्क र दर्शनजस् तो ।
परविर्तनलाई झरी भन्ने गरेको छु मैले । हरेक गर्मीमा निरन्तर चुहिने बर्खामासको पानी । तर, त्यसले पारेको दुश्चरत्रिको सूची कति बनाउने होला ? बाढी, लामखुट्टे, रोगव्याधि, महामारी, हैजा वा पहिरो आदि देखिने प्रकोप परे, विनाश परे ।
महासंकटबाट जोगिएको देश र संस् कृति । अर्थात् अनिकालको बीउ । यसैमाथि सर्वत्र हमला भइरहे, बीउले अस् ितत्व बचाउला कसरी ? माटोको भर पाउला कहिले ?
वसन्तको सुगन्ध आउँछ ? शिशिरको ठिही खप्छ ? शरदको महकिलो कुइरो भेट्ला ?
माटोको चिस् यान भेट्न बर्बराइरहेको अनिकालको बीउलाई छहारी नदिएर तातो पानी खन्याउन जमजमाएका हातलाई सिक्री लाउने कसले ? खरानीको तातो भुतभुते हाल्न व्यग्र हातलाई नेल ठोक्ने कसले ?
भावनामा बहकिने जाति परेछौँ हामी । जसले जताबाट र जहिल्यै नि हावाको एक झोँका चलाई मात्र दिए पनि हाम्रा निम्ति पुग्यो, केही समयभरलिाई विषय पुग्छ । हामी उम्लिरहन्छौ, पोखिएको जानकारी अरूले दिनुपर्छ ।
कत्रो सोच र चिन्तनले जत्रै अनिकालमा नि बीउ बचाइएकै हो । तर, अचेल फलाउने र फुलाउने निहुँमा बीउलाई घनघोर बाढी र उल्कापातको भुवरीमा पारएिको छ । बीउले पानी मात्र पाएको छ, माटो पाएकै होइन । पाइहाल्ने छनकसमेत देखिएको छैन ।
सलह पसेको छ, बीउ जोगाउने कि अंशको भाग खोजिरहने ? अथवा बीउको रूप विवादमा फँसिरहने ? मुलुकभित्र उठेका आवाजले मायाभन्दा मलामी जान हतारएिको लाग्दैन र ? कसले सुन्ने यो आर्तनाद !

सबै धाँजा परेको छ यहाँ

यता साउन महिना ढल्न आँटेको छ, अझै पानी परेको छैन । काठमाडौँको आकाशमा कताकति बादलका टाटा देखिन्छन् । अलिकति आश लाग्छ तर ती प्रत्येक दिन देखिन्छन्, बिलाउँछन् । सगर डढेर सन्ध्या रातो हुन्छ, बिहान छङ्गाछुर आकाशमा घाम उक्लिन्छ । हेर्छु, उदास अनुहार लगाएका कृषकहरू खेतका आलीआलीमा छन्, आज पनि, भोलि पनि, पर्सि पनि । सबै बियाड सुकिसके, पहेँला फुस्रा पराल सुकाएजस्ता भए । उनीहरू ती बियाडवरीपरी घुम्छन । एकपल्ट खेतमा पस्छन्, घुँडाघुँडा उभिएको झार भुत्ल्याई हेर्छन्, दुई-चार चपरी खनी हेर्छन्, फेरि उदास भएर कीर्तिपुर डाँडातिर फर्किन्छन् । जमिन सबै धाँजा परेको छ, कुवामा पानी सुकेको छ, इनार रत्तिा छन्, झार सुक्न थालेको छ, बियाड पराल छर्केजस्तो छ, बिहानका राती रत्तिा गाग्रा उँभो लाग्छन् । पानी नपरेको दस महिना भो । काठमाडौँ बाँझो भएको छ । सम्पूर्ण देश नै खडेरीले खङ्ग्रङ्ग छ । कहिल्यै थाहा नपाएको यति लामो खडेरीले यसपालि मानिसको मनमा आतस उत्पन्न गर्दैछ । यो सालको महँगी र विश्वव्यापी रसिेसन् । खबर ल्याउँछन्, रामेछापको लेकमा मकैका बोटै सुके, सिन्धुलीमा धानको गाबो गाडिएन । ट्याक्सीवाला भन्छन्, “यो वर्ष दसैँ आउने छैन, तिहार आउने छैन ।” सहर पसेका गाउँले श्रमिक हतास भएर बोल्छन्, “यो वर्ष हाम्रो मंसिर आउने छैन, मंसिर अहिले नै डढिसकेको छ ।” के भो कहिल्यै नहुने घटना भयो, अब दुर्भिक्षले देश डढाउँछ होला । मधेसको त्यस्तै खबर छ, कतै खेत रोपिएको छैन ।

धूलो उडेको छ, धाँजा चर्किएको छ, घाम झन्झन् चर्किएको छ । बतास झन्झन् सुक्खा छ, उपत्यका कहिल्यै नभएको गर्मीमा छ । हिमालमा हिउँ खसेन, ती पर्वतहरू काला पहराजस्ता देखिएका छन् । उता नुवाकोट जाँदा देख्यौँ, साउनमा कतै मूल फुटेको छैन । खोल्सीहरू बगर मात्रै छन् फुस्रा, जीवन सकिएका आकारजस्ता । कहिल्यै पानी बग्ने सम्भावना नभएका । तादी खोलो हेर्‍यौँ, सङ्लो छ अत्यन्तै नीलो पानी बगिरहेको छ । घाम चर्केको छ, गोठाला पौडी खेल्दै छन्, बगरमा वस्तु उघ्राइरहेका छन् । त्यो निर्मल पानी देख्ता डरडर लाग्यो । प्रकृतिको ऋतुचक्र कहीँ बिग्रेको हो कि ? यी फाँटमा कुलो छैन । आउँदो वर्ष कस्तो होला ! यतिखेर खोलामा पतपति धुवाउने बाढी आउनुपर्ने होइन । असमेल भएर समढन्न बगर ढाकी कालोमैलो मुस्लो उर्लिनुपर्ने होइन ? यी उज्याला ढुंगा र बालुवा टल्किने बगर केका अपसकुन हुन् ? दुर्भिक्षका ? महामारीका ? यतिखेर माथिदेखि उर्लेर गडगडाउँदै आउने बाढीले हुत्याएर रूखपात, पत्कर, मूढाहरू उचाल्दै, पहिराको लेदो बगाउँदै किनाराका गराहरू भत्काउँदै मानिसको मुटुमा भय उत्पन्न गर्नुपर्ने होइन ? ए के भो, किन कसैले घुम ओढेको छैन, छाता भिरेको छैन । खेतहरू अझै झार ओढेर पल्टेका छन् । यतिबेला यी गरामा मिलमिल गर्दै हरयिा गाँज हावामा झुल्नुपर्ने, आलीमा मास, भटमासले आकाश ताक्नुपर्ने । त्यसो नभए पनि दबदबे हिलो हुनुपर्ने, थकथक माथि हली नाचेका, रोपाहार सरेका, बाउसे घुमेका हुनुपर्ने होइन ? साउन बित्नै लाग्यो, यो देशमा १० महिनादेखि पानी परेको छैन ।

काठमाडौँको झन् बिजोग छ । कंक्रिट घना जंगलले गर्दा माथि आकाश देखिँदैन, तल धर्ती । बाँकी रहेको राँटारुटी जमिन अब बाँझो हुने भो । रामसरन, हरसिरन, शिवसरन, बेखा, पुंमाया, हीरामाया कीर्तिपुर डाँडादेखि झरेर प्रत्येक दिन ट्याङ्लाफाँटतिर पुगेका छन्, आ-आफ्ना खेतका आलीमा एकछिन टुक्रुक्क बसी घाममा सुस्ताउँदै घरै फिरेका छन् । कोदालीले खनेको खेत, गोरु नलागेको, ट्याक्टर नपसेको, चपरी फर्काएर उहिल्यै खनेको झारले आज पूरै बाँझो भो । प्राचीन कालदेखि चलेको अटुट अनुष्ठान । खेतको एक निश्चित कुनामा राखिने बियाड, उस्तैउस्तै सधैँसधैँ । असार १५ भित्र धान रोपिसकिने खेतहरू आज साउन निगल्न लाग्यो एक थोपा पानी छैन । प्रकृति नै विपरीत हुन लागेको हो कि, ऋतुचक्र बदलिएको हो कि ? आउँदो वर्ष हाम्रो गति के होला, अस्ति मच्छिन्द्रनाथको रथ तानेकै हो, जात्रामा भाग लिएकै हो । उतातिर देवीपूजा भए, नागपूजा भए, भ्यागुताका बिहे भए । आकाशतिर फर्केर मानिसले रोइकराइ गरे, प्रार्थना, आराधना गरे तर अझै पानी पर्दैन । बल्खुमा पानी सुक्यो । अलिकति मैलो लेघ्रो छ । यी रत्तिा गाग्री र जर्किनका ताँती कहाँ पुगेर रोकिएलान् ? तिर्खाएका छाडा वस्तुभाउ, यी साँढे र बाछाहरू दिनभर तिर्खायर बाँझा खेतमा लोलाउँछन् । चराचुरुङ्गी कराउनै नसकेर हो कि आकाशमा उड्न छाडेका छन् । किथ्रा, भ्यागुता, झ्याउँकीरी केही कराएनन्, छिचिमिरा निस्केनन् । साँझपख खालि तिर्खालु गौँथली आकाशमा बेगिन्छन् ।

एकदिन बिहान फुल्चोकीमाथि कालो बादल निकैबेर नाचेको देखियो । बादलको छायाँ तल नाचेको देख्नसाथ सारा कृषक झरे रामसरन, हरसिरन, बेखा, श्रीमाया, पुंमाया कीर्तिपुर डाँडो रित्तिएर ट्याङ्लाफाँटको बाटो झरे । नांगा पैतालाले मचक्क हिलो टेक्तै बिस्तारी झोडी पन्साउँदै झर्ने गोरेटो, दुईतिरका नर्कटघारीले झपक्क ढाकेको ओसिलो बाटो आज एक दशक नपुग्दै अर्कै भएको छ । आफू मात्रै हिँड्ने त्यो गोरेटोमा आज अपरिचित मान्छेको दोहोरलित्ता छ । यी नचिनेकाहरू कताका हुन् ? कता जाँदैछन् ? जुत्तामोजा लाउनेहरू, चप्पल लाउने, छाता ओढ्नेहरूले ढाकेको छ । जताततै यता डाँडामा, तल गैरीमा, उता पाखामा सबैतिर घरैघर घरैघर के बिघ्न पाखेहरू उम्लेर आएका ? यी कहाँका हुन् ! पुंमायाले मनमनै सोची, यी थानकोटतिरबाट आउँदा हुन् कि चोभारको बाटो कि बालाजु तरेर ? बेखाले सोच्यो- बाटो पिच भन्छ, ग्राभेल भन्छ, ढल भन्छ, बिजुलीको खम्बा भन्छ, तीन फुटे, छ फुटे, १० फुटे, १२ फुटे- बाटाले खायो, ढलले खायो, नगरपालिकाले खायो, अब खेती गर्ने जमिनै छैन । भएकामा प्लास्टिक छरएिको छ, फोहोर थुपि्रएको छ, कागज छन्, सिसी छन्, इँटा छन् । संसारभरकिा बाछा र बहर छन्, बूढा साँढे, भुस्याहा कुकुर त्यहीँ चरेका छन्, लरेका छन् । अझ गीर हान्ने, खोप्पी खेल्ने, चरा ताक्ने, गाँजा माड्ने त्यही बाँझो खेतमा । अति भो, जीवन अति भो । १० महिनादेखि पानी परेको छैन । आज फूलचोकीको शिर अँध्यारो छ, र्झछ कि ?

बेखाले इस्टकोट फुकालेर डिलमा राख्यो । सेतो सुरुवाल सुर्कियो र कोदाली टिपेर गरामा पस्यो । सन्देहपूर्ण आँखा फूलचोकीतिर लगायो । आज पनि बादल भाग्लाजस्तो हुँदैछ । मलाई त्यसबेला एउटा कुरा बोलौँजस्तो लाग्यो । बेखा र पुंमायालाई यो कुरो सुनाइदिउँजस्तो लाग्यो- हेर बेखा, मौसम परविर्तन एक विश्वव्यापी समस्या हो । आज यो तीव्र हुँदैछ । सम्पन्न राष्ट्रले प्राकृतिक सम्पदाको अति उपयोग गरे, जलवायु आकाश अति प्रदूषित गरे, प्रकृतिको सन्तुलन बिगारे । जसको कारणले पृथ्वीको जलवायु बिगि्रयो, मौसम परविर्तित हुँदैछ । अब जाडो र गर्मी बिगि्रए, अब बर्षा र सुक्खा बिगि्रए, हरयिाली र नदीनालाले आफ्नो नियमित चक्र छोड्न थाले । अब गर्मी बढ्छ, जाडो बढ्छ, असमयमा नहुने कुरो हुन्छ, हुने कुरा हुन छाड्छ । यो तिम्रो गल्ती होइन तर तिमीले भोग्नुपर्ने भयो । मनमा यस्ता धेरै कुरा खेले तर लाग्यो बेखाले यी कुरा बुझ्दैन होला । काठमाडौँमा जलवायु परविर्तन विषयमा विश्व सम्मेलन बस्दैछ, त्यसबारे उसलाई केही थाहा छ कि ? राष्ट्रसंघले एउटा चेतावनी सुनाउँदैछ, विश्वका यति मानिस अब भोकमरीमा पर्नेछन्, यति जंगल डढ्नेछ, यति वनस्पति खरानी हुनेछ, यति प्राणी मर्नेछन्, यति मैदानहरू, धाँजा फाटेर बाली नष्ट हुनेछ… बेखाले यस्तो कुरा बुझ्ला ?

यी कुरा मेरा मुखमुख आए तर खोल्न सकिनँ । ऊ एकोहोरएिको छ, ध्यानको मुद्रामा झैँ एकपल्ट बादलतिर हेर्दै एकपल्ट डढेको बियाडतिर हेर्दै कोदाली प्रहारको तयारीमा छ ।

हेराकाजीको पल्लो गरो । पानीबिनै रोपिसकेछन् । कोदो रोपेजसरी । माटो मसिनो पारेर धेरैपल्ट खनेर, धुल्याएर, डल्लेँठोले पिटेर, कोदालीले ख्वाप्प खन्दै धानका गाँज त्यसमा राख्तै फेरिमाटोले जरा पुरेर माटोले छोप्तै, हातले थिचेर तुरुक्क कित्लीले पानी हालेर फेद फिजाउँदै गरेका थिए । बेखा त्यता दृष्टि लाउँछ, त्यो गरो सबै पराल छर्केझैँ छ, जरैसम्म सुकेको छ, जमिनमा सुतेको छ, एउटै बोट जाग्दैन होला, पलाउँदैन होला । मेरो खेतमा त्यसरी कोदो रोपाइँ गर्दिनँ । बीउको नास भो । पाप पनि लाग्छ होला । बरु खेत बाँझै होस् । उसले यस्तै सोच्यो ।

पुंमायाले परालका ससाना मुठा जर्किनको पानी छम्केर कपडाले छोपी अनि जलेको बियाडका डिलमा गएर टुक्रुक्क बसी । बेखाले झारका लुँडाभित्र कोदाली डुबाई हेर्‍यो । पर्तिर ग्राभेल रोडमा कलंकीतिर मुख फर्केको मोटरसाइकल घ्यार्र गरेर रोकियो । गगल्स निधारमा चढाउँदै स्याम्सन बोल्यो, “ए बा, तल फाँटमा दलाल आएछ, जग्गा बेचिदेऊ, पानी पर्दैन ।” बेखाले आफ्नै छोराबाट यस्तो बचन सुन्नुपर्लाजस्तो सोचेको थिएन । कोदालीको प्रहार रोकेर उसले बिसायो, आँखा तन्काएर हेर्‍यो, नभन्दै तल फाटभरि दलाल छन्, अघिको फाँट कतै छैन । हिजो दिउँसै स्याल कराउने ट्याङ्लाफाँट आज घरैघर, रोड, बिजुली, स्कुल, दोकान । हरयिा गालामा कंक्रिटका फोकैफोका र विफिरा । यतिका पर्वतेहरू कहाँबाट पस्यो होला, यी खान नपाउनेहरू ! हाम्रो बाबुबाजेको जमिनमा यिनीहरू पसेपछि पानी पर्नै छोड्यो, नागपूजाले भएन, मच्छेन्द्रनाथको पूजाले र जात्राले छोएन । यो जमिन बेचौँ कि ? उसको मनमा अनेक दोहोरी चल्न थाले । पल्लो टोलका प्लटिङ्का घेरा र पटुका, ढुङ्गाबालुवा छर्केका धरापहरू, तलको बीचखेतमा फोका, उता गालो चिरेर कुँदेको बाटो र त्यहाँ फोहोरको डंगुर, त्यो सुकेका कुवा र नजिकै एक हुद्दा दलाल ।

काठमाडौँका सारा धाप कता पुगे, चरन कता पुगे, फाँट कता पुगे ? बल्खुको किनार, खोलाका बगर, आज केही बाँकी छैन । बेखालाई निश्चय भयो । नेपाल मण्डलमा धेरै पसे, कहाँकहाँका पाखेहरू धेरै खन्निए, यो फाँटलाई पर्वतेहरूले निले, तल्लो फाँटमा मस्र्याहरूले पनि घर बनाएर ल्यायो । अब पानी पर्दैन होला । मच्छिन्द्रनाथ रिसाएका छन् ।

त्यो दलालको हुद्दा यतातिर सर्दैछ । मेरो जमिनको मोलतोल गर्छ होला । तर, पुंमायाले पर्वतेमा बात फर्काउन सक्तिन । उसले मरे पनि जमिन बेच्ने कुरा सुन्नै मान्दिन । रिसाएर उसले आफ्नो भाषामा बोलेको ती पर्वतेले बुझ्लान् ? मैले दोभासे गरौँ कि ? बेखालाई पीर लाग्यो । स्याम्सन कलंकीतिर उडिसकेको थियो ।

छोराको कुरा नसुनेझैँ गरी बेखा कोदाली उचाल्दै बजार्दै गर्न थाल्यो । कतिबेला झार छिचोलेर त्यो माटोमा गाडिन्थ्यो । कतिबेला झारले अल्झिदा भुक्क आवाज गरेर त्यो फर्किन्थ्यो । पुंमाया फूलचोकीतिर हेर्दै बूढी र चोरी औँलाका चिम्टाले च्यापेर, विस्तारै, फकाउँदै जरा नटेकेको जस्तो बीउ पुक्लुक पुक्लुक उखेल्थी । मुठीका मुठा बनाउँदै, दुई त्यान्द्रा परालले बाँधेर पछ्यौरा ओढाएर राख्थी । एक्कासि बेखाले कोदाली पर हुत्याएर मातृभाषामा ठूलो आवाज निकाल्यो ।

त्यो आदिम वाणी मैले बुझ्न सकिनँ तर सायद ऊ बोल्यो, सबै धाँजा परेको यहाँ !

Technology Can Affect Ethics And Culture

In today’s work environment, workers are expected to know more than ever before. With the growing of technology comes more knowledge that end-users must know, so it is important for workers not to be distracted by unethical practices. However, with technology also comes a more defined sense of communication, which can be good or bad. This improved communication can not only encourage unethical behavior, but it can discourage it as well. This paper discusses how technology can encourage and discourage unethical behaviors, it explains how these behaviors can shape the type of work environment that a company promotes, and it identifies how Human Resources (HR) uses technology to influence culture.
Technology can encourage unethical practices in a number of ways. The ways that I describe involve communication of messages and images. Today, the media can reflect some very vulgar and offending messages. Especially via computer, the perpetrator of these messages can offend employees, within their own culture or in another culture, through e-mails, instant messages or unsuspecting software. Imagine being at work, and an e-mail from an unknown address comes in and your curiosity gets the better of you. When you read the e-mail, there is a very offending joke about your ethnic heritage or culture. The e-mail, obviously, was unethical and distracted you from your duties as an employee at your company. The same can be said about instant messages. For example, while your busy at work an instant message comes in and shows a link to a web-site that you happen to be curious about. When you click on the link, an image of pornography appears on the home page. The material offends you because you are happily married, a priest, or just someone with high moral standards. This is another way that technology can encourage unethical behavior and distract you from your job. Although technology can be a distraction through unethical means, it can also hinder unethical practices through policy.
Many companies already have policies that guard against unethical practices, but some companies need to implement new policies or reform their existing one. Many popular practices are used to stop unethical use of the computer. Regularly updated virus protection software can reduce the amount of viruses that your company computer might catch. However, if your virus protector is not updated, it may even slow your computer down (Entech 2003). Always be skeptical when surfing the net, especially when viewing e-mails, because e-mail attachments, free downloads, and other computer enhancements can contain spy-ware which can damage or delete your computer files. If you have Microsoft Windows, you should make sure that you update it monthly because Windows is constantly providing updates for our computers. Finally, make sure that you do not bring any infected software from home, because viruses can be brought from home and transferred on to your computer at work possibly damaging important files. All of these activities can also corrupt or delete customer’s data. Having an operating system that is well defined for your companies needs can stop many unethical practices from happening, which can also shape the culture that a company promotes.
Depending on how culturally diverse a company is, ethics can affect a company dramatically. With today’s culturally diverse workforce, there are a wide variety of ethical standards to be aware of. If these standards are not considered, many workers or potential workers can be offended. However, if they are met, it becomes easier for a company to meet their goals through the advantages of a diverse workforce. For instance, if a company hires a French employee for an upper management position, the employer might want to know some of his or her work ethics. Depending on how the employer reacts to the French’s work ethics, the employer may or may not want to hire them. The only thing that the employer had to do was Google “French work ethic,” and a detailed description of French work ethics supplied the information needed. Consequentially, in this case, work ethics can shape a company’s culture for the better or for the worst, depending on how co-workers and managers react among each other’s cultural diversity. If the employer were to realize that in order to obtain the diversity that a cross-functional team has to offer, sacrifices (training) need to be made; his/her company would likely grow in the long run. This is why it is important to have an HR manager handy to make these decisions.
An HR manager can do many things with technology to affect a companies culture. For instance, some companies have a wide variety of cultural backgrounds. If the HR managers of these companies do some research on the Internet, they will find an abundance of information about the different cultures of their companies employees. Then they can make copies of the information and make it a mandatory duty for each employee (including management) to learn the different cultures. This might prevent future conflicts of offending natures. Another thing that they could do is make sure that the company has a strict policy about e-mails, Internet surfing, and malicious software that could offend people. Furthermore, purchase any software that can prevent any of these computer problems.
Technology can be used effectively or destructively to set ethical standards and shape a companies culture. Furthermore, HR managers can be an essential component in the decision making process of how to shape a companies culture, because they are used to dealing with a variety of different people (at least more so than their co-workers). Still, it is important to know how to use technology effectively in the shaping of a company’s culture so the company can take advantage culture’s benefits.

गजल

संघीयता भित्र्याई देश चिरेपछि के गर्छौ युवा
सीमा मिच्दै बैरी नेपाल छिरेपछि के गर्छौ युवा ।

पूर्व पश्चिम तराईतिर अतिक्रमण बढीराछ युवा
चारैतिर घेरी देशलाई पिरेपछि के गर्छौ युवा ।

उठ्नै पर्छ युवा वर्ग शान्ति ल्याउन यो देशमा
नेपालबाट शान्ति सधै फिरेपछि के गर्छौ युवा ।

स्वाभीमानी नेपाली हो नझुकाउ ठाडो शीर युवा
नेपाली यो स्वाभिमान गिरेपछि के गर्छौ युवा ।

संघीयता भित्र्याई देश चिरेपछि के गर्छौ युवा
सीमा मिच्दै बैरी नेपाल छिरेपछि के गर्छौ युवा ।

कथा – प्रवासीको व्यथा

एउटा पहाडी गाउँ जहाँ एक छाक खान र एक आङ् लगाउन ठूलै संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ। बिहान भालेको डाकोसँगै मानिसहरू उठ्छन् र सुर्यको किरणसँगै घरबाट बाहिर निस्किएको मानिसहरू सुर्य नबिलाएसम्म कामको ध्याउन्नमानै व्यस्त हुन्छ। उनीहरूलाई बर्षैभरी कुनै पनि दिन विदा हुँदैन घरका कोही सदस्य बिरामी भए भने पनि त्यसको हेरविचार गर्ने, उसलाई पानी तताएर दिने सम्मको न चेतना छ, न त समयनै छ यसरी सबै गाउँलेहरू आ–आफ्नो काममा अतिनै व्यस्त देखिन्छन्। यसरी व्यस्त रहेर काम गरे पनि उनीहरूको जिन्दगीमा एक छाक मासु खान महिनौ कुर्नु पर्छ वा चाडवाडनै आउनु पर्छ, खिर खान साउन १५ आउनु पर्छ भने नयाँ लुगा लगाउन पनि चाडवाड नै पर्खनु पर्छ। साना–साना केटा केटीहरूलाई स्कुल पठाउन सकेको छैन किताब, कपि किन्न र स्कुल फिस तिर्न कठिन छ। यसरी दिन रात नभनेर काम गरे पनि उनीहरूले हजारको नोट देख्न मुस्कील परेको हुन्छ। यस्ता अभाव अपुग अभागी जिन्दगीबाट अतिनै निरास हुन्छ त्यही गाउँको शिराने काईला त्यसैले उ गाउँ छाडेर शहरतिर पस्छ।
विरानो शहर उसको लागि झन् कठिन हुन्छ, यो विरानो शहरमा चिनजान कोही हुँदैन के खाने? कहाँ बस्ने? कसरी रात बिताउने? दुईचार दिन त उ अन्योलमा पर्छ भोकभोकै हुन्छ यस्तैमा उसले एउटा भारी बोकिरहेको भरीयालाई बोलाउँछ र भन्छ मत ३ दिनदेखि खाने बस्ने केही ठेगान नभएर हिंडेको छु, भोकले मर्नै लागे लौन दाई मलाई पनि यस्तै काम मिलाई देऊ। आखिर भरियाको दुःख भरियाले त बुझ्ने नै भयो। उसले लगेर होटलमा एक पिलेट म.म. खुवाउँछ र एउटा नाम्लो किनिदिन्छ, अनिसँगै लगेर जान्छ कालिमाटीको आलुगोदामतिर। त्यहाँ उ जस्ता भरियाहरू धेरै हुन्छन्। एक बोर आलु किन्ने साहुजी आयो भने तेरो र मेरो हानाथाप पर्छ। पुराना भरियाहरूले उसलाई रिस पनि गर्छ तर के गर्ने शिराने काईलाको अरू उपाय पनि केही छैन नयाँ नयाँमा उसलाई साहुहरूले पनि विश्वास गर्दैन् फाट्टा फुट्ट मात्र काम पाउँछ। त्यही कामको आधारमा उसले साथीसँग मिलेर बस्छ। यसो त्यसो गरेर उसको आफ्नो ज्यान पल्ने मेसो मिलाउन सकेको छ। यसरी केही समय बित्छ, घरबाट बाउआमाको खबर आउँछ साहुको रिन तिर्न सकेको छैन। घरको छानो चुहिने भएको छ के गर्ने हो छोरा यसरी खबर आएपछि झन शिराने काईला दुखित हुन्छ। आखिर भारी बोकेर कमाएको पैसा कति नै हुन्थ्यो र शहरको महंगीसँग जुट्नै परिगो तैपनि बचाएको केही पैसा घर पठाउँछ।
एक दिन राति उ गुन्द्रिमा पल्टिएको हुन्छ। त्यो दिन भारी पनि काम पाएकोले गर्दा उसलाई थकाई लागेको हुदैन । त्यसैले होला निन्द्रा पनि लाग्दैन। यसरी ओछ्यानमा पल्टिएर सुतेको बेला जिन्दगीको परिभाषा लगाउने कोशिस गर्छ तर उसले आफ्नो जिन्दगी सधै भरियामा नै पाउँछ। यस्तै सोच्दा सोच्दै उ निदाउँछ। भोलिपल्ट उ तिन बजे रातीनै उठ्छ, मुख पनि नधोईकन उ भारीको आसामा बजारतिर लाग्छ। सदै जसो बजारमा बिहानीको चहलपहल सुरू हुन्छ नभन्दै एकबोरा आलुको भारी भेटाउँछ साहुजी अगि लाग्छ उ पछिपछि भारी बोकेर झन्डै आधा किलोमिटर हिंडेपछि साहुजीले सोध्छ यो आलुको भारी बोकेर महिनामा कति कमाउँछौ भाई? आलुको भारीले थिचेको टाउकाको नाम्लो सार्दै शिराने काईला बोल्छ कति कमाउनेर साहुजी यो काठमान्डूको शहरमा पेट पाल्न पुर्‍याएको छु। तिम्रो उमेर कति भयो साहुजीले फेरी सोध्यो? २२ बर्ष भए साहुजी शिरानेले उत्तर दियो। लौ तिमी त युवा रहेछौ। विदेशतिर जाऊ धेरै पैसा कमाउँछौ, एउटा भरीयाको लागि यस्तो कुरा सुनेपछि त उसको मन सलबलाउन थाल्यो र मनमनै सोच्यो विदेशमा गएर पैसा धेरै कमाएर पारिघरे साहुको रिन तिर्न पाए घरको छानो फेर्न पाए कति हलुको हुन्थ्यो होला, कति रमाईलो जिन्दगी बन्छ होला।
यसरी केही बेरको सोचपछि उसले साहुजीलाई भन्यो हामी जस्तो भरीया मान्छे कसरी बिदेशमा जान सक्छौं र साहुजी बिदेश जानलाई त धेरै पैसा लाग्छ भन्छ, मेरो त लेख पढ पनि छैन के काम पाउँछ र हामी जस्ताले? साहुजीले भन्यो काम त लेबरको हो साच्चै जाने हो भने म भिसा मिलाई दिउलानी महीनाको अठार बिस हजार जति कमाई हुन्छ, खान बस्न सबै फ्री हो एसिवला कोठा हुन्छ, दिनको आठ घण्टा डिउटी गरे पुग्छ। यहाँको खर्च चाहिं ८० हजार जति लाग्छ। ओहो यत्रो पैसा काहाँबाट ल्याउनेर साहुजी? उसले प्रश्न तेर्स्यायो? त्यो त तिम्रो विचार साहुजीले भन्यो। यस्तैमा साहुजीको घर पनि आइपुगेछ त्यो साहुको त म्यनपावर कम्पनि रहेछ। त्यहाँ थुपै युवाहरू बिदेश जानलाई अन्तरबार्ताको लागि लाईन बसेको रहेछ उसले पनि केहीबेर त्यहाँको रमिता हेर्यो र अब म पनि एक पटक बिदेश जानै पर्यो भन्ने निष्कर्षमा पुग्यो।
त्यस दिन बेलुकी कोठामा गएर पैसा गन्यो झन्डै तिनहजार जति रहेछ अनी पासपोर्ट बनाउनलाई ५ हजार लाग्ने भएकोले दुई हजार चाहिं उसले त्यही सहयोगी साथीलाई सापटी माग्यो एक हप्ता भित्रमा पासपोर्ट बनाएर ल्ययो र त्यही सहुजीलाई पासपोर्ट दिन आयो पासपोर्टको साथमा दशहजार पैसा पनि चाहिन्छ भने पछि उ फेरी आपातमा पर्यो। अब जसरी भए पनि म विदेश जानुछ। पैसा त खोज्नै पर्यो भनेर त्यही सहयोगी साथीसँग शिरानेले सबै कुरा गर्छ। त्यो साथीले पनि म संगत पैसा छैन। तिमीलाई थाह नै छ मैले चिनेको सधै लेनदेन गरेको एउटा साहु छ त्योसँग कुरा गर नत बरू म पनि सँगै गइदिउला हुन्नत शिरानेले भन्यो लौ दाई मलाई यति कामबाट फुत्काई दियौ भने म तिम्रो गुन कहिल्यै बिर्षने छुईन म जसरी पनि बिदेशमा पैसा कामाए पछि साउब्याज गरेर तिर्ने छु। भोलिपल्ट उनीहरू रिनको खोजीमा साहु कहाँ जान्छ र बिन्ती बिसाउँछ। मैले यसलाई चिन्दिन। तिमी जमानी बस्ने भए पैसा दिन्छु तर व्याज चाहिं सयको पाँच लाग्छ नि हुन्छ? साहुले बोल्यो उनीहरूले स्वीकार गर्छ र दशहजार रूपैया लिएर आउँछ पैसा र पासपोर्ट पाए पछि म्यानपावर साहुजी खुशी हुंदै अब एक महिनाभित्रमा भिसा आउँछ अरू सत्तरी हजार तयार पारेर राख्नु है। उनीहरू मन्टो हल्लाउँदै फर्किन्छन् र त्यही आलुको भारीसँग लडाई गरेर दिनहरू बित्दै जान्छ
१५ दिनपछि खबर आउँछ। लौ कतार जाने तिम्रो भिसा आयो काम धेरै राम्रो छ तिमी त धेरै भाग्यमानि रहेछौ यति चाडै भिसा आयो पैसा लिएर आउनु। अब शिराने काईलालाई ठूलै पहाड अगाडि परेको जस्तो लाग्छ ७० हजारको पहाड कसरी पार लगाउँने उसले यताउत चिनजानको साथिहरूसंग अनुरोध गर्छ केही साथीहरूको सहयोग पाउँछ करीब २० हजार जति जम्मा गर्छ अझै ५० हजारको पहाड उसको अगाडि छ अन्तमा त्यही पुरानेा १० हजार दिने साहु कहाँ पुग्छ र साथीको जमानीमा ५० हजार पैसा रिन लिन्छ यसरी जम्मा गरेको पैसा सबै लगेर म्यानपावर साहुलाई बुझाउँछ उसले अब तिम्रो एक हप्ताभित्र उडानहुने आश्वाशन पाउँछ। शिराने काईला अब बिदेश जाने भयो भनेर गाउँमा आमा बाबालाई बिदा माग्न आउँछ सबैले रामै्र हुने भयो भनेर बिछोडको खुशी साट्छ। यता म्यानपावरको काम त हो भोलिभोलि भन्दा भन्दै ३ महिना भुलाई दिन्छ र बल्ल भारत हुदै कतारको लागि पठाउछ जब कतारमा आउछ सेतो लुगा लगाएको मालिक गाडि लिएर एरपोर्टमा भेटाउँछ साहुले भन्छ सलामवलेगम इन्त जेन? बिचरा शिराने काईला के भन्ने भन्ने हुन्छ इङ्लिसमा बोल्छ एस एस अब साहुले गाडीमा राखेर सिदा भेडा गोठमा पुर्याउँ छ र भन्छ तुम्हारा काम ए है.. शिराने अलमल पर्छ काम नगरौं भने साहुको रिन गरौभने चर्को घाममा भेडा चराउनु पर्ने यो कस्तो जिन्दगी रहेछ भन्दै काममा लाग्छ आज भन्दा भोलि भन्दा बानि पर्छ महिना पनि मर्छ साहुले तलव कतारी रियाल ५००/– दिन्छ उसको खाना खर्च कटाउँदा खाली दुई सय पचास मात्र तलबको पैसा बचेको हुन्छ र उसले चारपयमा ढल्केर रातभरी सोच्छ अब मैले साहुको रिन कहिले तिरी सक्छ होला? कहिले विदेश आएको रिन तिर्ने, कहिले घरको रिन तिर्ने, कहिले खरको छानो फेर्ने यस्तै यस्तो सोच्दा सोच्दै निदाउँछ। यसरी नै उसको दिनचार्यहरू चलिरहन्छ। यस्तैमा एक दिन घरबाट चिठ्ठी आउँछ चिठ्ठीमा लेखेको हुन्छ।
तिम्रो खरको छानो चुहेर
पिढीमै आहाल छ।
तिम्रो घरको आँगन भत्केर
साह्रै नै बेहाल छ।
विदेशमै डुलेर गैसक्यो जीवन
छैनकी कसो हो घर फर्कने मन।

गजल

हो जुनसुकै खोलाको बिस्वास नगर्नु
र च्यातिएको झोलाको बिस्वास नगर्नु

खुकुरीधार टलकदैमा त्यो हाँसेको हैन
यी मान्छे, बम गोलाको बिस्वास नगर्नु

सुन्दरतामाथि प्रेम होला प्रेमभित्र पिडा
झलिमिली चोलाको बिस्वास नगर्नु

ए रोगी हो राख मन्दिरमा औषधी र डाक्टर
त्यो साले बमभोलाको बिस्वास नगर्नु

हिंड्नु एउटै बाटो काँढा होस् या ढुङगा
त्यो होला की यो होलाको बिस्वास नगर्नु

वातावरण प्रदुषण : समस्या र चुनौतीहरू

हाम्रो वातावरणमा भएका सम्पूर्ण तत्वहरूको प्राकृतिक गुणमा भएको ह्रास नै प्रदुषण हो। वातावरणीय प्रदुषण भन्नाले वातावरणका भौतिक, रासायनिक तथा जैविक वस्तुहरूका अनावश्यक परिवर्तनलाई बुझन्छ। वातावरणीय प्रदुषण वर्तमान विश्वको एक प्रमुख समस्या बनिरहेको छ। प्राचिन विश्वमा वातावरण मात्रै प्राकृतिक परिवर्तनहरूका कारण परिवर्तित हुन्थ्यो , अनि वातावरणमा हुने प्रदुषण पनि प्राकृतिक प्रदुषण हुने गर्दथ्यो। तर आज पृथ्वीमा भइरहेको जनसंख्या बृद्धि प्रदुषणको मुख्य कारक बनिरहेको छ। जनसंख्याको बढ्दो चापसँगसँगै प्रदुषणका समस्याहरू पनि बढ्दा देखिन्छन्। प्रदुषण आफैमा एउटा समस्या हो भने प्रदुषणका कारण उत्पन्न हुने अन्य वातावरणीय समस्याहरू पनि छन्। वातावरणीय प्रदुषणकै कारण पृथ्वीको तापक्रममा बृद्धि भइरहेको, अतिवृष्टि, अनावृष्टि र अल्पबृष्टि जस्ता विकराल समस्याहरू देखापरिरहेको कुरा वातावरणीय अनुसन्धानले पुष्टि गरेको छ। जस्ता अन्य ठूला समस्याहरू पनि अप्रत्यक्ष रूपमा प्रदुषणकै कारण हुन्। प्रदुषणका कारण देखिने यस्ता समस्याहरूले वातावरणलाई थप प्रदुषित गरिरहेका हुन्छन्। प्रदुषणको प्रकृति अनुसार प्रदुषणलाई प्राकृतिक कारणले हुने प्रदुषण जस्तै ज्वालामुखिबाट निस्कने धुँवा, धुलोले गर्ने प्रदुषण र मानवद्वारा हुने प्रदुषण (जस्तैः फोहोर मैला, आवाजहरू) भनि छुट्याइन्छ। कुरा जे भए पनि प्राकृतिक प्रदुषणका अप्रत्यक्ष कारक पनि मानव नै हुन्।
प्रदुषण हाम्रो वातावरणका हावा, पानी र जमीन सबैमा हुन सक्छ। यी सबै क्षेत्रका प्रदुषण प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष अन्तरसम्बन्धित रहन्छन्। त्यसैले यी मध्ये कुनै एउटा क्षेत्रमा हुने प्रदुषणको प्रत्यक्ष असर त त्यहाँ रहेका प्राणीलाई हुन्छ नै, अप्रत्यक्ष असर अन्य क्षेत्रका प्राणीलाई पनि हुनसक्छ। जस्तो जमिनमा हुने प्रदुषणले जल प्रदुषणमा पनि भूमिका राख्छ अनि अप्रत्यक्ष असर जलचरलाई गर्दछ। आजको विश्व निरन्तर विकासतर्फ उन्मूख छ। औद्योगिकीकरण, शहरीकरण, उन्नतिका सुचक मानिन्छन्। तर तीब्र गतिमा भइरहेको यो विकास प्रक्रियाले बढाइरहेको प्रदुषण विकासभित्र विनास निम्त्याइरहेका छन्। आधुनिकीकरण सँगै फैलिरहेका उद्योग, कलकारखाना एकातर्फ विकासोन्मुखताका प्रति रहे भने अर्कोतर्फ त्यसबाट निस्कने फोहोर मैलाको उचित व्यवस्थापनका अभावमा देखिएका समस्या प्रदुषणका प्रमुख कारक बन्दैछन्। आज बढिरहेको प्रदुषणका नकारात्मक असरहरू अहिलेभन्दा पनि कालान्तरमा अझ बढ्नसक्ने देखिन्छ। यसकारण पनि वातावरणीय प्रदुषणलाई आम चासोको विषय बनाउनुपर्ने कुराले महत्व पाएको हो।
अहिले विश्वको जनसंख्याको चाप निकै तीब्र छ। करिब दश हजार वर्षअघि पृथ्वीमा संख्या करिब ५० लाख भएकोमा हाल यो संख्या ६.६ अर्ब पुगेको एक तथ्यांकले देखाउँछ। जनसंख्याको आँकडा अनुसार पृथ्वीमा प्रत्येक घण्टामा ९ हजार जना थपिन्छन्। अर्थात् १५० जनाप्रति मिनेटका दरले जनसंख्या बृद्धि भइरहेको छ। जनसंख्या बृद्धिसँगै मानिसका आधारभूत आवश्यकतामा पनि बृद्धि हुन्छन्। गास, बास, कपास जस्ता आधारभूत आवश्यकता परिपूर्तिका लागि पनि प्राकृतिक स्रोतहरूमाथिको परनिर्भरता बढ्ने कुरा सापेक्षित हुन्छ। वन जंगल, बन्यजन्तु, खनिज आदि जस्ता प्राकृतिक स्रोतहरू माथिको हस्तक्षेपमा पनि बृद्धि हुन्छ। फलतः वातावरणमा त्यसले झनै नकारात्मक असर पुर्‍याइरहेको हुन्छ। बन फडानी जनसंख्या बृद्धिको कारण विश्वमा उत्पन्न वातावरणीय समस्याको एउटा ज्वलन्त उदाहरण हो।
मानिस आफू बाँच्नका लागि मात्रै नभै पृथ्वीमै आधिपत्य जमाउन चाहन्छ। यसै सन्दर्भमा मानवले अन्य प्राकृतिक स्रोत सँगसँगै बनजंगल, बन्यजन्तु जस्ता जीवित प्राणीका प्रजातिहरूसँग कुनै किसिमको प्रतिस्पर्धा गरिरहेको हुन्छ। यही क्रममा दिनानुदिन बनक्षेत्रमाथि हस्तक्षेप बढाएर त्यसलाई बासस्थान (आवासक्षेत्र) तथा कृषिका लागि प्रयोग गर्ने क्रम विकसित देशहरूमा मात्रै होइन विकसित देशहरूमा पनि बढ्दो छ। एकातर्फ बनक्षेत्र घटाएर त्यसलाई आवासक्षेत्र तथा कृषिभूमिका रूपमा परिणत गरिंदैछ भने अर्कोतर्फ शहरीकरणले कैयौं खेतीयोग्य उर्वरभूमिहरू पनि आवासीय क्षेत्रमा बदलिंदैछन्। यसैले शहरीकरणका कारण पनि खेती उत्पादनको मात्रामा ह्रास आएको कुरालाई नकार्न सकिन्न। खाद्यान्न समस्या पनि अर्को आर्थिक वातावरणीय समस्या हो। शहरीकरण तथा औद्योगिकीकरणले वातावरणमा निकै नकारात्मक परिवर्तन निम्त्याउँछन् भन्दा अत्युक्ति नहोला यद्यपि आर्थिक दृष्टिकोणले यी दुवै सकारात्मक पक्ष पनि हुन्। आर्थिक–वातावरणीय दृष्टिकोणले हरेक विकास निर्माणका कामहरू निकै चुनौतीपूर्ण हुन्छन्।
पृथ्वीमा हुने सबै आर्थिक, सामाजिक गतिविधिहरूले वातावरणसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्छन्। त्यसकारण दिगो विकासका निम्ति वातावरणको संरक्षण आजको प्रमुख आवश्यकता हो। आर्थिक विकास सँगसँगै वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्नु आम चुनौतीको विषय हो। यो चुनौती आज विकसित मुलुकका लागि मात्रै भएर विकासोन्मुख राष्ट्रहरूका निम्ति पनि झनै टड्कारो रूपमा देखिन्छ। हाम्रो मुलुकजस्तो अविकसित मुलुकका लागि पनि वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्नु एउटा चुनौतीपूर्ण कुरा हो। वातारणलाई सन्तुलन राख्नका निम्ति वातावरणीय प्रदुषण न्यूनीकरणका साथै विकासका पूर्वाधारहरूको उचित व्यवस्था विकासोन्मुख राष्ट्रहरूका लागि आर्थिक दृष्टिकोणले पनि चुनौतीपूर्ण छ। यद्यपि प्रदुषणको विश्वव्यापी समस्या न्यूनिकरणका लागि यो एउटा सानो प्रयासले ठूलो भूमिका खेल्न सक्छ। आज विकसित राष्ट्रहरूमा फस्टाइरहेका उद्योग, कारखानाले गर्ने प्रदुषणको शिकार अविकसित मुलुकहरू पनि भइरहेको कुरा यथार्थपरक छन्। हामी आफैले गरेको प्रदुषणको असर मात्रै नभई अरूले गर्ने प्रदुक्षणको असर पनि खेप्नु परिरहेको कुरा स्पष्ट छ। यसकारण वातावरणीय प्रदुषणको असर प्रदुषण गर्नेलाई मात्रै होइन नगर्नेहरूलाई पनि पर्ने हुनाले वातावरण जोगाउनु हामी सबैको दायित्व हुन्छ। अन्ततः वातावरणीय प्रदुषणका कारण हुन सक्ने सम्पूर्ण खतराहरूप्रति सचेत हुनुपर्ने स्थिति वर्तमान विश्वभरी नै छ। हामी अविकसित मुलुकका नागरिकहरूमा पनि यो चेतना हुनु जरूरी छ। प्रदुषण न्यूनिकरण गर्ने कुरामा आफू पनि चासो राखौं र जनचेतना अभिवृद्धिका निम्ति पनि केही योगदान गरौं। अविकसित मुलुकका सचेत नागरिकको उदाहरण विकसित राष्ट्रका नागरिकहरूलाई पनि उदाहरणीय बन्न सक्छ।

Seven Types Of Guys Women Can’t Resist

Always wondered why some guys always manage to get the best of girls?

Well, the secret is not good looks or a well-defined six pack, but the fact that women simply get attracted to certain personality traits and flock to men who possess them.

Below are seven of these “ideal types” of guys that women are drawn to, and an explanation as to why these guys are so appealing, reports Fox News .
The list could help you understand what women are looking for, and most importantly, to make sure that you fit the bill.

The Romantic Guy
He believes in classic romance. He is constantly bringing her flowers and chocolate and lighting candles during dinner. He calls her often to let her know he is thinking about her and looks into her eyes and tells her how he feels.

Why he is so irresistible: A woman loves to feel appreciated, and the romantic guy makes this happen. He uses romantic gestures to show her he is thinking about her. As an added bonus, she feels free to reciprocate and act on her own romantic tendencies.

The Confident Guy
He is totally secure and sure of himself. He is assertive in public and gives off an aura of power and control. In a relationship, he does not get jealous of other men; he does not feel threatened by his girlfriend’s male friends or co-workers.

Why he is so irresistible: Women are attracted to confident men. Consider this: If you think you are great, she will probably be influenced to think the same. The confident man does not seek approval from women, and this makes them want him even more.

The Artistic Guy
The artistic guy is spontaneous and lives for the moment. Often, he will use his creativity to woo her, such as with a song he has written about her or a painting he has made for her.
Why he is so irresistible: Every woman wants to feel unique and special. There is no better way to make her feel this way than to use her as your muse or your source of inspiration. She is intrigued by the artistic guy’s creative mind and especially by the way he incorporates her into his art.

The Foreign Guy
He comes from a faraway exotic country and he might have a cute accent or a unique way of seeing the world. His social customs and everyday behaviour can be a little quirky, but he always manages to come off as uniquely charming.

Why he is so irresistible: Women often choose this kind of guy if they are curious about the world, but most of the appeal comes down to a fascination with dating someone from another culture.

The Free Spirit Guy (aka the Bad Boy)
The free spirit guy goes where the wind takes him – and the wind usually takes him on some kind of wacky adventure. He might ride a motorcycle, or he might skip work to take her on a last-minute road trip, but this guy does not worry too much about the consequences- he just sees where his own devices take him.

Why he is so irresistible: Every woman wants a bit of a rebel. She loves
his carefree attitude and hopes that it will rub off on her too. The bad boy spirit adds an element of youthfulness to the relationship and she loves to try taming him, although she knows shell never actually succeed.

The Intelligent/Witty Guy
He instigates conversations that are intellectually stimulating and listens to what she has to say in response. He makes her laugh with his clever sense of humour and has an uncanny ability to make politics interesting. He can shoot the breeze with her for hours and it will never get boring.

Why he is so irresistible: An intellectual connection is a big part of what sustains a relationship and if you can show her that you have got that, she will be hooked pretty quickly.

The Considerate Guy
He holds open her car door and pulls out her chair. He foots the bill for dinner and makes sure to offer her dessert. He always asks her out with reasonable notice and picks her up at her door. He is generally sensitive to how she is feeling and when she is ready to go home.

Why he is so irresistible: Once a woman has gone through her share of the bad guy, the rude guy and the not-calling-her-back guy, she will likely re-evaluate her priorities. It takes a bit of maturity on her part to realize this, but eventually most girls come around and realize that they want a guy who will treat them well in the long run.

But, think twice before copying any of the above character types, for women can know when you are faking it.

What Women Want In Man

Tall, dark, handsome, rich with a good sense of humour – this indeed forms the perfect package when it comes to choosing a potential male partner.

However, women at times, expect a little too in terms of what they want in a man. Be it physical appearance, behavioural traits or personality attributes, women can’t stop asking for more!

Several studies in the past have shed light on the qualities that women look forward to in their Prince Charming and most girls tend to stick to these parameters when it comes to making their choice. Be it a man’s intelligence, his voice tone, romantic nature, pricey possessions, dancing skills etc, women tend to relate to these qualities and pick the best out of the lot.

Relationship and marriage counsellor Dr. Gitanjali Sharma explains, “The evolution theory states that women seem to seek signs of resource acquisition in men to maximize prospects for their kids. They prefer older men who tend to be more advanced in their careers, or of higher status in society and are therefore likely to be a better bet in terms of providing resources.”

Here’s the complete guide for men to know what exactly it takes to impress a woman…

Be intelligent : Intelligence is a sure shot way to woo a woman, not only while talking to her, but also during lovemaking moments. A study confirmed that when it comes to picking a bed-mate, both for one-night stands and long-term relationships, women prefer intelligent men to dumb jocks.

Expert say : Marriage counsellor Dr. Kamal Khurana opines, “No matter how financially liberal a man is, intelligence still remains a quintessential quality. When it comes to taking decisions in emotional and physical matters, women expect men to be in the driving seat. Having an intelligent mate also brings women a certain reassurance that their needs and demands will be well satisfied with better communication and understanding.”

Deep baritone : Masculinity comes alive in your voice, so if you have a softer pitch, which sounds feminine, isn’t really a great thing to rely on. Women usually look out for men who can be assertive, tough and equally passionate using their voice. A research suggested that women prefer men with deep voices because it signals strength, dominance and good genes.

Expert say : Dr. Gitanjali Sharma says, “Women are approximately seven times more attracted towards a man who has a deeper voice and a superior position and a dominating work style. High-pitch voices hint towards a pro-social behaviour, so women find such men more reliable.”

Be romantic not a rich : A simple recipe to win a woman’s heart is to give her loads of love and keep up the romance. It’s not always the case that a girl chases a guy for materialistic reasons, rather women seek romantic mates. A recent survey revealed that most women believe that their perfect man needs to be romantic and not rich.

Expert say : Dr. Khurana states, “The concept of nuclear family has off late become quite popular, so the love, care and affection that were missing earlier, a woman wants that feeling of fulfillment from her life partner. Romance enhances love and emotions, whereas money or wealth is only for materialistic comfort. Men may shower their female partners with money, but the luxuries of no use unless your mate is not there with you to enjoy the good times.”

Drive a cool car : Women are keen to hang out with a self-made man with a secured future. Whether that stature comes from your bank balance or an expensive car – make the most of your dream wheels to flatter women. A study confirmed that driving a flashy car really does make a person more attractive to women.

Expert say : Dr. Gitanjali asserts, “Materialistic needs are priorities, depending on the woman’s lifestyle Women are naturally drawn to men who can provide for them and ensure the survival of their children. Thus they are attracted to strong and vigorous men who exhibit behaviour that indicate high status.”

Look sexy with more hair : A clean shaven body or a half bald look can be a turn-off for your female partner. A research found that ladies looking for love on dating websites are more likely to contact men with a full head than those who are thinning on top.

Expert say : Dr. Khurana adds, “In the past, men were never into makeovers and beauty treatments and they were simply crude. And women have grown up seeing their dads and brothers in a typical macho man look, so this orientation of preferring men with more hair has been there with them since childhood.”

Dance like Travolta : It’s not always that women get attracted to men who can do sensuous salsa or romantic ball dance, so let your flamboyance do the talking. According to a research, John Travolta’s flamboyant dance style in the cult film ‘Saturday Night Fever’ is of the kind that is the most attractive to women.

Expert say : “Highly-coordinated, complex movements are attractive to women as they see dancing to be a co-ordination between a healthy body and a controlled mind. So a man who is able to dance in a flamboyant style is judged as a person who has control over his mind and likes to work on his mind. Your dancing style may reflect what is going on inside a person’s head. If they are self-conscious, it will be reflected in the way they dance,” explains Gitanjali.

भाइबर @ डेस्कटप

तपाईं भाइबर प्रयोग गर्नु हुन्छ ? मोवाइलमा नेटवर्क नभएर समस्या भोग्नु भएको होला । तपाईंलाई खुसीको खवर छ । मोवाइलमै विश्वभर निशुल्क फोन गर्न सकिने यो एप्लिकेसन (एप) को डेस्कटप भर्सन सार्बजनिक भएको छ ।

तपाईंले एउटै नम्बर प्रयोग गरेर विभिन्न डिभाइसमार्फत विश्वभर संचार सुविधा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । कार्यालय, घर, स्कुल, यात्रामा जहाँ भए पनि एउटै नम्बर प्रयोग गरेर कुराकानी गर्न सक्नुहुन्छ । स्काइपलाई चुनौति दिने गरी आएको यस एप्सले केही नयाँ सुविधासमेत थपेको छ । मोवाइलमा डेक्सटपबाट कल गर्ने सुविधा दिने भाइबर पहिलो एप हो ।

यसले निशुल्क कल गर्ने सुविधा दिन्छ । यसका लागि छुट्टै एकाउन्ट बनाउनु पर्दैन । मोवाइल नम्बरलाई नै यसले एकाउन्टको रुपमा लिन्छ । भाइबरले मोवाइलमा रहेका कन्ट्याक्ट लिस्ट, मेसेज र कल हिस्ट्रीलाई सिंक्रोनाइज गर्छ । मोवाइल र डेस्कटप डिभाइसको नम्बर, मेसेजलगायत सिंक्रोनाइज गर्ने भएकाले एउटामा भएका सामग्री डिलेट गर्दा अर्कोमा त्यसको असर देखिन्छ ।

कुरा गर्ने अर्को डिभाइसमा पनि भाइबर हुनु आवश्यक छ । यसलाई प्रयोग गर्न कुनै मुलुकको सीमानाले छेक्दैन । युरोप होस् वा अमेरिका । जहासुकै बस्ने आफन्तसाग नेपालबाट जुनसुकै बेला भाइबरबाट निशुल्क कुरा गर्न सकिन्छ । डिभाइसमा इन्टरनेटको कनेक्सन चाहीं हुनुपर्छ, चाहे वाइफाइ होस् वा थि्रजी (थर्ड जेनरेशन) नेटवर्क ।

साइप्रसको कम्पनी भाइबर मेडियाले यस एपको विकास गरेको हो । अमेरिकी-इजरायली ब्यवसायी टालमन मार्कोले स्थापना गरेको भाइबर मेडियाका बेलारुस र इजरायलमा डेभलपमेन्ट सेन्टर छन् । भाइबर एपका झण्डै २० करोड प्रयोगकर्ता रहेको कम्पनीले यसबाट अहिलेसम्म कुनै आम्दानी भने गरेको छैन । यसले यसै बर्ष (सन २०१३) देखि भने ‘स्टिकर स्टोर’ बाट कमाउन थाल्ने बताएको छ । यसले अहिलेसम्म एडभर्टाइजिङलाई स्वीकारेको छैन ।

अघिल्लो सातामात्र सार्बजनिक भएको डेस्कटप सस्करणमा भिडियो कल गर्नेसमेत सुविधा छ । यसबाहेक भाइबरमार्फत टेक्स्ट (एसएमएस), फोटो पठाउन र भ्वाइस कल गर्न सकिन्छ । यसमार्फत ग्रुप कन्भर्सेसनको समेत सुविधा छ । अनगोइङ कललाई डिभाइसबीचमा ट्रान्सफर गर्न सकिन्छ । डेस्टटप भर्सनबाट भिडियो मेसेज (भिडियो भ्वाइस मेल) पठाउने सुविधा छ । यस्तै नयाँ स्टिकर, लास्ट अनलाइन स्ट्याटस हेर्ने सुविधासमेत यसमा छ । यसलाई रजिस्ट्रेसन गर्ने, पासवर्ड राख्ने र अरुलाई इन्भाइट गर्ने जरुरत पदैन । यसको भ्वाइस क्लालिटी पनि निकै राम्रो छ ।

यसको सबैभन्दा सुन्दर विशेषता भनेको निकै सजिलो एक्टिभेसन प्रोसेस हो । डेक्सटपमा चलाउन भाइबर डटकममा गएर यसलाई डाउनलोड गर्न सकिन्छ । यसका विन्डोज र म्याक दुवै डेस्कटपमा प्रयोग गर्न मिल्ने भर्सन छन् । डाउनलोड गर्न तपाई मोवाइलको भाइबर युजर हुनुपर्छ । डेक्स्टप एपले मोवाइलमा एप डाउनलोड गर्न भन्छ । डेक्सटपमा इन्स्टल गरेपछि तपाईंले चलाउदै आउनु भएको मोवाइल नम्बर माग्छ । मोवाइल नम्बर इन्ट्री गरेपछि भाइबरले मोवाइलमा कोड नम्बर पठाउछ । त्यस कोडलाई इन्ट्री गरेपछि डेक्सटपमा भाइबर प्रयोग गर्न सकिन्छ । ‘मानिस कार्यालय वा घरमा रहदा ल्यापटप वा डेक्स्टप प्रयोग गर्छन्’, भाइबरका प्रमुख कार्यकारी टालमोन मार्को भन्छन्,’उनीहरुलाई भारबरको नया भर्सनले सघाउनेछ ।’

भाइबर मिडियाले डेक्स्टप भर्सनमा ८ नया भाषालाई पनि प्रविष्ट गराएको छ । यसपछि भाइबरले सपोर्ट गर्ने भाषाको संख्या २७ पुगेको छ ।

भाइबरले प्रख्यात कम्पनी माइक्रोसफ्टको ब्याकिङमा रहेको भ्वाइस र भिडियो कलको लागि चर्चित स्काइपलाई एक स्टेप अगाडि बढेर गम्भिर चुनौती दिएको छ । स्काइपबाट मोवाइल वा ल्यान्डलाइनमा कल गर्न शुल्क तिर्नुपर्छ । निशुल्क भिडियो/भ्वाइस कल गर्न छुट्टै आइडी बनाउनुपर्छ । झण्डै ६० करोड प्रयोगकर्ता रहेको स्काइपलाई डेस्कटपबाटै फोन गर्ने सुविधा दिएपछि उपभोक्ता भाइबरतिर आकषिर्त हुने देखिएको छ । मोवाइलमा थि्रजी नेटवर्क त्यति राम्रो नभएको र जताततै वाइफाइ सुविधा नपाएका नेपालीलाई समेत भाइबरको डेस्कटप सस्करणले मोहनी लगाउने निश्चित छ ।

भाइबरको डेक्सटप भर्सन कर्पोरेट युजरहरुलाई निकै उपयोगी हुने कम्प्युटर एसोसिएसन अफ नेपाल (क्यान) का उपाध्यक्ष नारायण न्यौपाने दावी गर्छन् । ‘नेपालमा इन्फ्रास्ट्रक्चरको अभावले थि्रजी र वाइफाइ सेवा त्यति भरपर्दो नभएको अवस्थामा भाइबरको डेक्सटप भर्सन कम्युनिकेसनमा निकै उपयोगी हुने देखिएको छ,’ उनले भने, ‘डेस्कटपबाटै फोन गर्न मिल्ने सुविधाले कर्पोरेट ग्राहकलाई संचारमा हुने खर्च निकै घटाउने छ ।’ उनले भौतिक पूर्वाधारको अभावमा नेपाली उपभोक्ताले धेरै एप्लिकेसनहरु प्रयोग गर्न नपाएको बताए ।

Battlefield Redefined

Jyoti Karki* was just three months away from accomplishing her most cherished dream of becoming an army officer. But fate had something else in store for this 28-year-old.
Karki was caught in the bedroom of one of her female trainers at the Nepal Army (NA)’s training academy in Kharipati, under what the then NA leadership deemed ‘questionable circumstances’. The army then kept her in solitary confinement within the barrack for 45 days, and in 2007, she was expelled from for alleged violation of military discipline.
“I felt like it was the end of everything. I did nothing but sit in my room and cry for the next five months,” recalls Karki, who is also the daughter of a retired army officer.
Things got worse over time as gossip spread, with people questioning her ‘character’, to the point where she had to stop going outside the house altogether. A few people even conjectured that she had been kicked out of the army for having conceived a child.
Tired of all this, Karki decided it was time to start a new life, away from her family and community. And she was given valuable help in this by Bhakti Shah, her trainer, who had been expelled in the same case.
Today, six years since the incident that ruined both their careers in the army, Karki and Shah have taken up the roles of leaders within the Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender and Intersex (LGBTI) movement in Nepal. The two are currently living together and pursuing their mission of advocating the rights of gender minorities.
While Karki is the country head of the team that documents rights violations faced by the community, Shah oversees regional issues and organizes campaigns under the Sexual and Gender Minority Student Forum. Both work together to conduct awareness programmed in colleges as well as doing a radio programmed on the subject.
“The opportunity to work for the LGBTI community has been empowering for me,” says Karki, adding that the partnership with Shah has played a key role in bringing her into the light.
Shah, who had been jailed for 60 days following the incident in 2006, now identifies himself as a transgender man. This lance corporal from the far-western district of Achham had already imparted training to three batches of female officer cadets and was expecting a promotion to the rank of constable when he was given marching orders by the army.
The two months he’d spent in military detention had rendered him physically weak, and necessitated treatment at a hospital in Kathmandu. The whole time, he’d been worried about Karki, and had tried contacting her over the phone. Karki, on the other hand, had blamed Shah for her dismissal and ignored his calls for a while. It was only four months after they’d been expelled that they finally spoke to one another. Shah had then asked Karki to visit the Blue Diamond Society (BDS), a leading LGBTI organization in Nepal, for counseling.
By this time, BDS, founded by ex-lawmaker Sunil Babu Pant in 2001—himself an openly-gay man—had already helped Shah a great deal. And Karki decided she too would give it a shot, and was soon volunteering there, eventually joining in full-time as an outreach educator for the organization in 2009.
Shah, meanwhile, was appealing to the Army Special Court and the Supreme Court regarding their case. But the military court in July 2008 rejected his appeal, claiming the expulsion had been on disciplinary grounds and not on the basis of sexual orientation. The apex court, on the other hand, ordered the army in June 2011 to revise the military justice system, but did not address Shah’s demands of reinstatement.
“If we’d won the case, it would’ve been a big victory for the community and encouraged others to come out,” Shah says.
In Nepal, the judiciary plays a key role in ensuring the rights of sexual minorities, and a landmark ruling delivered by the Supreme Court in December 2007 had ordered the government to scrap all laws that discriminated against people on the basis of gender identity and sexual orientation.
The government has already implemented the ruling by identifying LGBTI community members as ‘third genders’ in citizenship certificates. It also recognized third genders in the census in 2011 and the effect is slowly extending to private sectors as well.
Despite these encouraging strides, homosexuality is still taboo in many areas, forcing LGBTI members to face ostracisation on personal and professional levels. And with political chaos having engulfed the country, the LGBTI movement is in a new crisis. The international rights watchdog Human Rights Watch last month said widespread harassment, up tick in police crackdowns, heavy fines and prolonged detention has contributed to a climate of fear among LGBTI people in Nepal. This was, however, denied by Home Ministry spokesman Shankar Koirala, who claimed such crackdowns or attempts at suppression had not occurred.
Among the issues at present is the fact that the renewal of the BDS’ operating license has been in limbo for about nine months. The District Administration Office (DAO) in Kathmandu has been investigating allegations of corruption against founder Pant, who was said to be drawing salary both from BDS as well as the Constituent Assembly, when he served as a lawmaker between 2008-2012, which the DAO considered illegal. But he has already returned the Rs 950,000 he was paid as a lawmaker, but no moves have yet been made to resume the renewal process.
Similarly, the registration of the design of the building housing their community center was transferred from him back to the BDS under the local administration’s request. Pant says inspections by international donors and audits show no misappropriation, and that the delay was a simple case of prejudice against the LGBTI community on the part of a section of bureaucracy and the government.
Chief District Officer of Kathmandu Basanta Kumar Gautam says they will renew the license of the organization and are studying legal implications. “There are still some biases against third genders in society. But the government makes no such distinctions,” he says.
Karki and Shah now find themselves at the forefront of the struggle to save the BDS, an organization that has made unmatched strides in protecting and furthering LGBTI rights in the country. The Office of the UN High Commissioner for Human Rights, the Human Rights Watch and the National Human Rights Commission have all asked the government not to delay the renewal. Karki and Shah are hopeful that international pressure, coupled with their own efforts, will show some positive results.
“The skills of leadership, discipline and dedication that I learned during my training as an army cadet are proving very handy now,” Karki, who has represented the community in international forums in many countries, says.
She is still, however, not keen on revealing her real identity, if only to protect her family. Shah, on the other hand, has no qualms in this regard and is proud of having broken traditional social barriers.
“Like everyone’s parents, mine too dreamt of seeing me as a bride going off to my husband’s house. But now, they’re happy that I’ve brought a bride home instead,” he said while addressing students from Reliance International College in March.

नेपाली कविता – युद्धको पराजय

दुःख पहाड बनेर

मान्छेको छातीमा उभिएको बेला

जिजीबिषाको झिनो आशा बोकेर

गन्तव्यहीन मैदानमा ढलेको मान्छे

युद्ध भिषिकाले चोइटेको मन

आशुको तलाउ बनेर पोखिएको छ

यति बेला

उजाड मरुभूमीजस्तो वस्तीमा

नांगो नाच नाचेर

समानताको गीत गाउनेसंग हाँस्न सक्दिन म

मानवताको आलेा रगतमा

विभाजित साँध उठाएर

एकताको हाँसो हाँस्न सक्दिन म

भयावह आमाका रित्ता काखसंग

जीवनको नौलो आविष्कार

खोज्न सक्दिन म

लाखौ सपनाहरुको

सन्त्रासमय हत्या गर्नेसंग

स्वतन्त्रताको गीत गाउन सक्दिन म

आमाको छातीमा एम्बुस थापेर

शान्तिका परेवा उडाउन सक्दिन म

मानवता चिहान घारिमा पछारिएका बेला

मन्दिरमा अस्तित्वको दीप बाल्न सक्दिन म

समयले पराजय भोगेर उभिएको छ

भन म यति बेला कहाँ जाउँ

हुरी बनेर बाँचौ या मरौ

दोसाँधमा रहेर

आफूभन्दा पि्रयलाग्छ मेरो देश

को संग युद्ध गरौ

एकताका नाममा

को संग गुहार मागौ

मानवताका नाममा

संसारमा निसाफ कैद बनेकोबेला

तिमी निस्वार्थ साथ देउ मलाई

म हराएको मानवतामा

समानताको दीप बाल्दै खोज्ने छु

छाडेर स्वार्थ

धर्तीमा शान्तिको प्रकाश छर्नेछु

सबैको मुहारमा हासो खुसी भर्ने छु

नेपाली कविता – दिक्क लाग्छ यि गधाहरुको ताल देखेर

दिक्क लाग्छ यि गधाहरुको ताल देखेर…

नागर्जुनमा बाउ मुसु मुसु हाँस्दो हो
सिङ्गापुरमा छोरो उफ्रि-उफ्रि नाँच्दो हो
खुसी हुँदै यि गधाहरुको ताल देखेर

राष्ट्रपती जिद्दी उस्तै ट्वाके परेछन्
प्रचण्ड त झन् सोरैआना ख्वाके छदैछन्
दिक्क लाग्छ यि गधाहरुको ताल देखेर

उता गिरीजालाई के गरुँ के गरुँ भैसक्यो
शेरु त्यसै भक्-भक्-भक्-भक्-भक्भक्यो
चुनावहरुवा माकुनेको मुख्मा र्र्याल आइसक्यो
फोरमले झन्डै सित्तैमा गिफ्ट ह्याम्पर पाइसक्यो

सिंहदरवार भित्रको खाली कुर्ची देखेर

उफ्!

दिक्क लाग्छ यि गधाहरुको ताल देखेर…

स्याऊ र केरा जस्ता नेताको निती देखेर
टायरको हाँडी काठमाण्डु सिटी देखेर…
नेताहरुमा ठप्पै नभाको युनिटी देखेर…

नेपाली कविता – पीडाको अनुहार

कसरी थामिएँ म

बाढीमा बग्दा बग्दै

बाढीमै रूपान्तरित हुनबाट

पहिरोमा झर्दा झर्दै पहिरोको

डरलाग्दो भीरमा परिणत हुनबाट

कसरी जोगिएँ म

आँधीबेहरीसँग पछारिँदा पछारिँदै

आफैँ आँधीबेहरी बनेर

बहुलाएको साढेँ जस्तो हुनबाट

धन्य ! ईश्वर

म तिमीलाई विपत्ति हरण गराउन

प्रार्थना गर्दिनँ

विपत्तिसँग लड्दा-लड्दा

दुःख र पीडा दौडने राजमार्ग

जस्तो भइसको छु

ईश्वर !

तिम्रो छायाँ

ममा नपरोस्

विपत्तिको यो आकाशजस्तो

प्यारो र पूज्य

अब अर्को मेरो केही रहेन

मसँगै छ उर्लिएको बाढी

मसँगै छ मगज बिगि्रएको

मान्छेको रूपजस्तो पहिरो

अनि मसँगै

यहाँसम्म आएको छ

रक्सीले मात्तिएको जवान सिपाही जस्तो

आँधी हुरी

अब मेरो परिचय

यो बाढी

यो पहिरो

र, यो अत्यास लाग्दो आँधी भएको छ

संसारका भएभरका

विपत्ति मैले नै भोग्नुपर्ने जस्तो

मैले हाँस्नै हुन्नजस्तो

मैले रमाउनै हुन्नजस्तो

म मान्छेका भीडमा

अमान्छेजस्तो

आश्चार्य लाग्छ

कसरी यहाँसम्म आउनसकेँ

भन ईश्वर !

पीडाको अर्को कुनै रूप बाँकी छ तिमीसँग ?